به طور خلاصه بندورا معتقد است که باورهای افراد در­ رابطه با خودکاآمدی­شان تحت تأثیر چهار منبع عمده، رشد و تحول می­یابد. این چهار منبع عبارتند از: تجارب مسلط، تجارب جانشینی، قانع­سازی کلامی (اجتماعی) و حالت­های فیزیولوژیکی و هیجانی، مادوکس منبع دیگری را به آن چهار منبع اضافه ‌کرده‌است که این منبع تجارب تصویر­سازی ‌می‌باشد(بروشم،۱۳۹۱).

بندورا به روشی بسیار مقدماتی، رشد خودکارآمدی را در طول گستره­ی زندگی شرح داده است. کودکان در ضمن بررسی محیط، ‌به این احساس دست می­یابند که می ­توانند روی محیط کنترل داشته باشند، بدین طریق احساس ‌می‌کنند که کما­بیش از خودکارآمدی بر خوردارند.همان­طور که کودکان بزرگ می­شوند، دنیای اجتماعی آن ها نیز وسعت می­یابد. آن ها به همسالان خود به عتوان الگوها­یی از خودکارآمدی وهمچنین منبعی برای مقایسه نگاه ‌می‌کنند. نوجوانان، کارآمدی خود را در زمینه ­های جدیدی مانند دوستی با جنس مخالف، ارزیابی ‌می‌کنند، جوانان باید ظرفیت­های نوینی از قبیل شاغل شدن یا پدر، (مادر) شدن را در خود ارزیابی کنند وافراد پیر، در خود به ارزیابی­هایی مانند سازگار شدن با بازنشستگی وایجاد روشی نوین برای زندگی می­پردازند. در طول زندگی هر فرد نوعی حس رو به گسترش از خودکارآمدی، باعث حفظ حرکت رو به جلو، انرژی وطراوت در فرد ایجاد می­ شود. هنگامی که خودکارآمدی پایین باشد، افراد مستعد زندگی، دچار کناره گیری و تردیدهای درد آلود^[۴۲] نسبت به خود می­شوند. (خوی نژاد و رضایی، ۱۳۹۰).

به قضاوت­های افراد در رابطه با توانایی­هایشان برای به ثمر رساندن سطوح طراحی شده عملکرد اطلاق می­ شود، خودکارآمدی یا شخصی در­برگیرنده احساس­های شایستگی ،کفایت و قابلیت در کنار آمدن با زندگی است هم­چنین این سازه را ‌می‌توان به عنوان توانایی فرد در رابطه با رویدادهای فشارزای زندگی ملاحظه نمود (شولتز،۱۹۹۰؛ ترجمه سید­محمدی، ۱۳۸۸).

در نظریه شناختی_اجتماعی، خودکارآمدی، ارزیابی فرد از توانایی خود در انجام یک تکلیف است(بندورا ،۱۹۸۲; ترجمه کدیور، ۱۳۸۶).

باور­های خودکارآمدی توسط بندورا یک جنبه از نظریه اجتماعی-شناختی معرفی شده است. خودکارآمدی به باورهای افراد در باره قابلیت­هایشان برای انجام تأثیرات دل­خواه به واسطه اعمالشان گفته می­ شود. (بندورا،۱۹۹۷؛ به نقل از مادوکس^[۴۳]،۲۰۰۲). (شولتز،۱۹۹۰؛ ترجمه سید­محمدی، ۱۳۸۸).

۱-۶ احساس خویشتن

الگوی احساس­های هر فردی به وسیله­ احساس عمده­ای به نام احساس خویشتن^[۴۴] سازمان یافته است. این خود پنداری ماست که تقریباًدر تمام نگرش­ها ورفتا­های ما انعکاس یافته است. احساس خویشتن به صفات عمقی ثبات، انسجام و سازمان می­دهد و با ابراز احساس­ها مرتبط است. این در بین احساس­ها آخرین موردی است که به سطح کامل رشد می­رسد. احساس خویشتن به برآورده شدن صفات پویشی کمک کرده و از این رو تمام ساختار­ها در شخصیت را کنترل می­ کند. (شولتز،۱۹۹۰؛ ترجمه سید­محمدی، ۱۳۸۸).

۱-۷ چگونه به تفکر و تخیل خلاق دست یابیم.

مرحله­ اول: ایمان داشته باشید ‌به این­که می­توانید موفق شوید. وقتی به کاری ایمان داشته باشید فکرتان راه­های انجام آن را پیدا می­ کند. اگر اراده کنید، ذهننتان راهی پیش پایتان می­ گذارد. خواستن توانستن است. ایمان داشته باشید ‌به این­که از عهده­ کارها بر خواهید آمد. الف) به نظرات افراد توجه کنید، فکرهای جدید را پذیرا باشید. ب) پیوسته در حال جست­و­جو باشید، سنت شکن باشید. پ) پیش­رو باشید نه دنباله­رو.تجربه­ آموزنده­ای است: توانایی، یک برداشت ذهنی است. میزان کاری که می­توانیم انجام دهیم، به میزان تصوری که از توانایی انجام آن کار داریم بستگی دارد. توانایی به راستی یک برداشت ذهنی است. چکیده­وار از این امکانات بهره بگیرید و خلاقانه بیندیشید! ۱- ایمان داشته باشید که می­توانید موفق شوید.۲- اجازه ندهید سنت­های دست و پا گیر ذهن شما را فلج کنند، جست­و­جوگر باشید و راه­های دیگر را امتحان کنید. ۳- هر روز از خودتان بپرسید: «چه­طور می­توانم کارم را بهتر انجام دهم» خود­سازی نهایتی ندارد. ۴- از خودتان بپرسید: «چگونه می­توانم بیشتر کار کنم؟» توانایی یک برداشت ذهنی است. ۵- سوال کردن و شنیدن را تمرین کنید. به یاد داشته باشید: انسان­های بزرگ فقط می­شنوند و انسان­های کوچک فقط حرف می­زنند. ۶- دید خود را گسترش دهید. خود را در معرض محرک­های ذهنی قرار دهید. (شوارتز^[۴۵]، بی­تا; ژنا بخت­آور، ۱۳۸۸).

۱-۸ افراد دارای خودکارآمدی بالا

People with a strong sense of self-efficacy:افراتئاتاتعنت ظدزر سسطیهتتدتد ننتخنتخخنخننخنخنتخنتخ

• • View challenging problems as tasks to be mastered به چالش کشیدن مشکلات به عنوان وظایف به تسلط

• • Develop deeper interest in the activities in which they participate توسعه علاقه عمیق­تری به فعالیت­هایی که در آن ها شرکت ‌می‌کنند

• • Form a stronger sense of commitment to their interests and activities فرم حس تعهد بیش­تری نسبت به علائق و فعالیت­هایشان خود

• Recover quickly from setbacks and disappointments بازیابی به سرعت از یأس و نومیدی چیره (بندورا، ۱۹۹۵).

People with a weak sense of self-efficacy: 1-9 مردم با خودکارآمدی پایین

• • Avoid challenging tasks اجتناب از کارهای چالش برانگیز

• • Believe that difficult tasks and situations are beyond their capabilities بر این باورند که شرایط و وظایف مشکل، خارج از توانایی و قابلیت آن ها‌ است

• • Focus on personal failings and negative outcomes تمرکز بر روی ناکامی­های شخصی و نتایج منفی

• Quickly lose confidence in personal abilities به سرعت از دست دادن اعتماد به نفس در توانایی‌های شخصی (بندورا، ۱۹۹۵).

۱-۱۰ راهکارهایی برای رسیدن به خودکارآمدی بالا

۱٫ قرار دادن/ گرفتن در معرض تجربه ­های موفق از طریق ترتیب دادن هدف­های قابل دسترس و بدین­وسیله، افزایش دادن امکان حصول عملکرد(بندورا، ۱۹۹۵).

۲٫ با قرار دادن/ گرفتن شخص در معرض الگو­های مناسبی که در عمل موفق­اند و بدین­وسیله، افزودن تجربه ­های جانشینی موفق او.

۳٫ فراهم آوردن متقاعد سازی و تشویق­های کلامی جهت عملکرد موفق روش­های مختلفی دارد؛ از جمله ‌می‌توان گفت که من توانایی عملکرد موفق را دارم.

۴٫ با تقویت برانگیختگی فیزیولوژیکی از طریق رژیم غذایی و برنامه­هی ورزشی،نیرومندی و انرژی حیاتی را ‌می‌توان افزایش داد.

گام چهارم ) انتخاب مجری یا مربی ، تعیین نوع روش اجرا، توجیه دست اندرکاران اجرای طرح

۱ – شناسایی افراد ( حقیقی و حقوقی ) ، مربیان واجد شرایط با توجه به شرایط فرهنگی و کاری منطقه و متناسب با تولید و فروش

۲ – صدور مجوزهای آموزشی

۳ – برگزاری دوره های آموزشی مورد نیاز جهت توانمند سازی مجریان به خصوص در بخش تولید و بازار یابی

۴ – برگزاری جلسه توجیه ‌با حضور مدیر کل استان یا معاون آموزشی و کارشناس آموزش روستایی و تشریح کلیات طرح

۵ – تعیین روش اجرا مطابق با مفاد ماده ۵

گام پنجم ) شروع آموزش و زمینه سازی برای تولید محصول به صورت متمرکز یا خوشه ای

۱ – شناسایی و تامین مکان مناسب جهت اجرای دوره های آموزشی به صورت متمرکزو یا خوشه ای

۲ – تجهیز و آماده سازی کارگاه های آموزشی طبق فن آوری و بازار

۳ – تهیه مواد مصرفی مورد نیاز کارگاه های آموزشی

۴ – ارائه خدمات مشاوره ای و تهیه طرح های کسب و کار متناسب با دوره های آموزشی اجرا شده و امکانات و شرایط موجود در منطقه

گام ششم ) ارائه آموزش تخصصی حرفه و شروع تولید و آماده سازی محصول قابل عرضه به بازار

• • اجرای دوره های آموزشی مهارتی اعم از تخصصی و بین رشته ای ، ‌بر اساس نیاز سنجی انجام شده جامعه هدف در قالب استاندارد های آموزشی

• • ارائه مطالب نظری به صورت جزوه یا کتاب و موارد عملی به صورت متمرکز در یک محیط واقعی کار و یا در خوشه های تولیدی انجام شده

• پیاده سازی فرایند تولید

گام هفتم ) ارائه آموزش های بین رشته ای

• ارائه مجموعه ای از آموزش های بین رشته ای ، به ‌عنوان مثال آموزش نرم افزارهای رایانه ای مرتبط ، آموزش کارآفرینی ، دوره های آمادگی شغلی ، بازاریابی ، فروش ، بسته بندی مقدماتی و …. به کار آموز

گام هشتم ) هماهنگی با مجامع امور صنفی ، اتحادیه ها و اتخاذ تمهیدات مورد نیاز جهت بازار یابی و فروش توسط ادارات کل و روسای مراکز

• • برگزاری جلسات با مسئولین محلی ( ‌بخش‌دار و دهیار و …. ) جهت تسهیل در بازاریابی و فروش محصولات

• • تشویق و راهنمایی کارآموزان جهت تشکیل تعاونی با همکاری مربیان یا مجریان

• • معرفی طرح و اخذ مصوبه لازم از کارگروه اشتغال و سرمایه گذاری استان به منظور تخصیص تسهیلات به متقاضیان

• • برگزاری نمایشگاه های عرضه کالا و تولیدات کارآموزان و فروش محصولات

• • اخذ سفارش تولید از مجموعه های دولتی ( سازمان بسیج سازندگی و … ) جهت فروش محصولات تولیدی

• هماهنگی لازم با اتحادیه ها، صنوف و مسئولین بازارچه های محلی و شرکت تعاونی مصرف کارکنان سازمان و ادارات کل آموزش فنی و حرفه ای و ….. جهت فروش محصولات

گام نهم ) تولید و بسته بندی مقدماتی و آماده سازی محصول جهت عرضه به بازار

• ارائه آموزش های لازم در خصوص بسته بندی و آماده سازی محصول جهت عرضه به بازار فروش .

گام دهم ) فروش و آموزش مربوطه

• ارائه آموزش های بازاریابی ، روش ها و مدل های فروش

گام یازدهم ) آزمون و صدور گواهینامه

• در کلیه مراحل فرایند آموزش ( شامل آموزش های تخصصی و آموزش های مربوط به تولید و فروش دوره آموزشی ‌بر اساس استانداردها و سرفصل های آموزشی سازمان و اخذ آزمون های مربوطه ، صدور گواهینامه مهارت اعطا می‌گردد .

ضرورت اجرای طرح :

1. 1. نامگذاری سال جدید با رویکرد سیاسی و اقتصادی از سوی مقام معظم رهبری

1. 1. عدم هماهنگی بین آموزش و حوزه پرداخت تسهیلات و حوزه اشتغال و سایر حوزه ها و به طور کلی بین مؤلفه‌ ها ی ایجاد اشتغال

1. 1. تضمین ضمانت برگشت تسهیلات ‌بر اساس این مدل

1. 1. مشارکت کارآفرینان و نخبگان در ایجاد اشتغال

1. 1. تضمین در بازاریابی و نخبگان در ایجاد اشتغال

1. 1. تضمین ایجاد اشتغال پایدار و مولد توسط کارآفرینان و پشتیبانان

1. 1. افزایش نرخ تولید در کشور

1. عدم هماهنگی در فرایند نظارت ( طراحی و اجرای سیستم نظارت یکپارچه توسط مجریان طرح )

بسترهای لازم جهت اجرای طرح

1. 1. تعیین دستگاه های همکار طرح و تشکیل کمیته راهبری ملی و استانی و شهرستانی ( زیر مجموعه وزارتخانه )

1. 1. تشکیل بانک اطلاعات کارآفرینان و افراد موفق به عنوان پشتیبان و بانک اطلاعات محصولات تولیدی ( سامانه ی آموزش و اشتغال ) به منظور ایجاد شبکه تولید ، بازاریابی و فروش

1. 1. تعیین مزیت های نسبی به تفکیک استان – شهر – روستا و یا قطب بندی فعال اقتصادی و تعیین مزیت های شهرستان و مراکز استان ها توسط مؤسسه‌ کار و تامین اجتماعی و سایر حوزه ها ی ذیربط وزارت خانه

1. 1. تعیین دستگاه های همکار و الزام در همکاری آن ها جهت صدور مجوزهای لازم

1. 1. اخذ مصوبه ملی جهت حمایت سایر دستگاه‌ها از طرح

1. 1. آموزش کلیه عوامل اجرایی مدل اعم از استانی و ملی

1. 1. برگزاری نشست مشترک دستگاه های طرح در سطح وزارتخانه در دو بعد ملی و استانی

1. 1. تهیه و تدوین استانداردها و دستورالعمل و قوانین مورد نیاز

1. تشکیل دپارتمان های تخصصی و شبکه های تولید ، بازاریابی و فروش .

بازارکار و آموزش فنی و حرفه ای

کار انسان را صیقل می‌دهد و به خودی خود اثرات ارزشمند تربیتی دارد . ایجاد روحیه کارآفرینی در انسان موجب توسعه فرهنگ بالنده و استقلال آفرین در آحاد جامعه شده و به تبع آن استقلال کشور را به ارمغان می آورد . از سوی دیگر در هر واحد آموزشی استعدادها و ظرفیت های بالقوه معنوی و مادی وجود دارد که با هدایت و نظارت و همکاری دست اندرکاران آن واحد می‌تواند در ارتقاء همه جانبه آن واحدها و تأمین بخشی از هزینه های ضروری کارگاه ها به کار گرفته شود .

تبصره ۷۵ قانون بودجه سال ۱۳۶۲ و آئین نامه اجرایی مربوط ، مصوب کمیته محترم وزیران ( شماره ۸۲۲۴ مورخ ۲۷/۴/۶۲)

تلفیق آموزش با کارهای تولیدی ، خدماتی و پژوهشی گام بسیار مؤثری در جهت هرچه بیشتر کاربردی کردن ، تعمیق و اصلاح آموزش‌ها دارد .به منظور بهره مندی از این راهکارها، واحدهای آموزشی ‌بر اساس ماهیت آموزشی خود می‌توانند به امر قبول سفارش و فروش محصولات تولیدی و عرضه اقدام نمایند ، به گونه ای که با برنامه های آموزشی آن ها منطبق و هماهنگ بوده باشد . بر طبق این قانون کارگاه های آموزشی فنی و حرفه ای با انعقاد قرارداد با بخش های داخلی و خارجی (اعم از اشخاص حقیقی و حقوقی) محصولات تولید شده خود را به فروش می رسانند و به استناد اصل پنجاه و سوم قانون اساسی کلیه درآمدهای حاصل از فروش باید در حساب متمرکزی که توسط خزانه داری دولت ابلاغ می شود واریز گردد. سپس مقداری از درآمد حاصل از فروش محصولات تولیدی را ذیحساب خزانه ‌دارایی متناسب با وجوه واریز شده توسط واحد آموزشی و مبالغ تخصیص یافته برای هریک از واحد ها توسط شورای عالی هماهنگی آموزش فنی وحرفه ای کشور اقدام به پرداخت به حساب بانکی آن سازمان خواهد نمود.

هدف کلی

استفاده بهینه از ظرفیت های واحدهای آموزشی به منظور ارتقای کیفیت آموزش ، بهبود کیفی و افزایش محصول ، ارائه خدمات و تأمین بخشی از نیازهای داخل و خارج از آموزش و پرورش .

۲-۲-۳ ساختار شخصیت

شخصیت از دو هسته اصلی تشکیل شده است که «سرشت^[۵۷]» به عنوان هسته هیجانی شخصیت و «منش^[۵۸]» به عنوان هسته ادراکی آن تلقی می­گردد (کلونینجر^[۵۹]، ۲۰۰۰).

سرشت، به عنوان پایه­ هیجانی شخصیت جنبه­ ارثی داشته و از طریق سیستم کورتیکواستریا­لیمبیک^[۶۰] تنظیم می­گردد. صفات سرشتی در اوایل کودکی قابل مشاهده است وطی سال اول و دوم زندگی تثبیت می­ شود و در طول زمان نسبتأ باقی می­ماند و به طور متوسط رفتار شخص را در بزرگسالی قابل پیش ­بینی می­سازد. به نظر می‌رسد که صفات سرشتی انسان بر اساس پاسخ خود­کار و ناخودآگاه شخصیت به محرک­هایی چون خطر، ترس، تازگی و پاداش ایجاد می­گردد. بر اساس نظریه کلونینجر چهار نوع سرشت بر اساس چهار هیجان اصلی وجود دارد. این چهار سرشت در زیر آورده ‌شده‌اند:

1. 1. آسیب­گریزی^[۶۱]، بر اساس هیجان ترس

1. 1. نو­جویی^[۶۲]، بر اساس هیجان خشم

1. 1. وابستگی پاداش^[۶۳]، بر اساس هیجان دلبستگی

1. استقامت^[۶۴]، بر اساس هیجان توانایی و سلطه

افراد مختلف نسبت به محرک­های خارجی مشابه پاسخ­های متفاوتی را از طریق فعال ساختن دامنه­های چند گانه سرشتی فراهم می­سازند. به عنوان مثال یک محرک تازه و غیر آشنا علاقه را در فرد ماجراجو و ترس و مهار را در فرد آسیب­گریز ایجاد می­ کند (کلونینجر، ۲۰۰۰).

منش، به عنوان یکی دیگر از هسته­های اصلی نظریه کلونینجر، به طور متوسط تحت تأثیر عرف­های اجتماعی و فرهنگی و یادگیری های اجتماعی و خانوادگی شکل ‌می‌گیرد. منش به عنوان هسته ادراکی و تعلقی شخصیت، عملکرد­های شناختی بالاتر مغز را درگیر می­سازد و توسط هیپوکامپ و نئوکورتکس^[۶۵] تنظیم می­ شود. برخلاف سرشت که پاسخ به طور خودکار به محرک­ها صورت ‌می‌گیرد، در این­جا پاسخ­ها از روی هوشیاری و آگاهانه شکل ‌می‌گیرد. سه نوع منش شناخته شده اصلی عبارتند از:

1. 1. خودگردانی، که در ارتباط با شخص ‌می‌باشد.

1. 1. همکاری، که در ارتباط با جامعه ‌می‌باشد.

1. خوداتکایی، که در ارتباط با جهان ‌می‌باشد.

بلوغ^[۶۶] منشی به طور گام به گام از کودکی تا اواخر بزرگسالی رشد و توسعه می­یابد. زمان و میزان سرعت گذار از سطح بلوغ به عملکرد­های پیشین سرشتی و رویداد­های زندگی شخص وابسته است. رشد صفات منشی سازگاری سرشت با محیط را به وسیله کاهش اختلاف بین نیاز­های شخص و فشار­های مطلوب اجتماعی بهتر می­سازد. ‌بنابرین‏ تصویر سرشتی ابتدایی در اثر تعاملات عوامل مختلف ممکن است به چندین شکل متفاوت و با ثبات منشی منتهی گردد (کلونینجر، ۲۰۰۰).

۲-۲-۴ تاریخچه نظریه عاملی شخصیت

تاریخچه نظریه عاملی شخصیت به کارهای پژوهشی و بالینی گوردن- آلپورت^[۶۷] (۱۸۹۷- ۱۹۶۷) باز می­گردد. او بر این باور بود که ویژگی­های شخصیت، بنیادی­ترین واحد­های شخصیت هستند که بر پایه ویژگی­های سیستم عصبی مرکزی استوارند. ولی ویژگی­ها با خصلت­های شخصیت را به سه نوع «اساسی» ، «میانه» و «وضعیت­های ثانویه»^[۶۸] تقسیم کرد (پروین، ۲۰۰۱؛ به نقل از یزدانی، ۱۳۸۸).

بعد­ها آیزنک (۱۹۹۴) سه عامل را برای شخصیت بیان کرد. این سه عامل شامل « برون گرایی»، «روان­رنجور­خویی» و «روان­پریش­خویی» می­باشند آیزنک احتمال اینکه در آینده ابعاد تازه­ای از شخصیت بیان می­ شود، را منتفی ندانست.

مک کری و کاستا^[۶۹] (۱۹۸۶) نیز پنج عامل را برای شخصیت شناسایی کرد. مدل پنج عاملی در مخالفت با سیستم­های ساختاری شخصیت آمده است و نشان می­دهد که بسیاری از صفات را ‌می‌توان بر حسب ابعاد اساسی روان­رنجور­خویی^[۷۰]، برون­گرایی^[۷۱]، انعطاف­پذیری^[۷۲]، دلپذیر­بودن^[۷۳] و با­وجدان بودن^[۷۴] نشان داد (مک کری، کاستا، ۱۹۹۸؛ به نقل از گروسی، ۱۳۸۰).

۲-۲-۵ نظریه­ های شخصیت

اگر ما درباره بعضی از نظریه­ های مهم شخصیت بحث نکنیم برررسی­ها برای درک معنی و ماهیت شخصیت کامل نیست. این نظریه می­کوشند که ساختار اصلی و مطالب مهمی که در موردش هستند و همچنین فرایند­هایی که بر هم تأثیر می­گذارند را توصیف می­ کند (منگال^[۷۵]، ۲۰۰۲، ترجمه کاظمی، ۱۳۸۸).

۲-۲-۵-۱ نظریه یونگ

کارل کوستار یونگ^[۷۶] همکار سابق فروید، ارتباط خود را با روانکاوی مرسوم قطع کرد و نظریه شخصیت مجزایی را به نام روان­شناسی تحلیلی^[۷۷] به وجود آورد. یونگ انسان­ها را موجوداتی پیچیده با قطب­هایی متضاد می­دید. نظر او درباره انسان نه بد بینانه و نه خوش بینانه بود. از نظر او انسان­ها تا اندازه­ای به وسیله افکار هشیار، تا اندازه­ای توسط تصورات ناشی از ناهشیار شخصی، و تا اندازه­ای به وسیله­ای رد­های نهفته­ی حافظه­ مربوط به گذشته­ی نیاکانشان برانگیخته می­شوند. از نظر یونگ، هرکسی آمیزه­های از نیرو­های متضاد است. هیچ­کس به طور کامل درون گرا یا برون گرا، زن یا مرد، فقط متفکر، احساسی، حسی و یا شهودی نیست و هیچ­کس همیشه پیش­روی یا پس­روی نمی­کند.

«پرسونا»^[۷۸] پاره­هایی از فرد است. آنچه که یک فرد دوست دارد به دیگران نشان دهد، فقط جنبه جامعه پسندش نیست. هرکس جنبه­ تیزه­ای دارد که همان سایه^[۷۹] است و اغلب افراد سعی ‌می‌کنند تا آن را از جامعه و خودشان پنهان کنند. علاوه بر این هر مردی از آنیما^[۸۰] و هر زنی از آنیموس^[۸۱] برخوردار است. آنیما، جنبه زنانه مردان و مسئول بسیاری از خلق­ها و احساس­های غیر منطقی آن­ها است. آنیموس، جنبه زنانه مردان و مسئول تفکر و عقاید غیر منطقی زنان است (شولتز، ۱۹۹۸).

تأکید یونگ بر پیشرفت و تکامل شخصیت انسان از کودکی تا بزرگسالی است. هدف نهایی تکامل چیزی است که یونگ به آن خود شکوفایی^[۸۲] می­گوید. خود شکوفایی یعنی رسیدن به حداکثر وحدت هماهنگی و تکامل تمام قسمت­ های شخصیت انسان در این مرحله، مرکز و محور شخصیت انسان از «خود^[۸۳]» به «خویشتن^[۸۴]» انتقال می­یابد. تکامل شخصیت انسان مانند تمام موجودات زنده، از صورت ابتدایی به سوی حالت پیشرفته در جریان است. برای یونگ پیشرفت و آینده­ی بشر، مسئله­ای بسیار مهم و انسانی است و در تمام نوشته­ های او این مسئله بیان می­ شود (فیست، ۲۰۰۲؛ ترجمه سید­محمدی، ۱۳۸۸).

۲-۲-۵-۲ نظریه عاملی آیزنک

به نظر آیزنک شخصیت انسان تشکیلاتی دارد که با در نظر گرفتن سلسله مراتب می توان گفت که تیپ ها در سطح بسیار عمومی و کلی مطرح هستند. در سطح پایین تر از آن صفات^[۸۵] قرار دارند. پایین تر از این سطح پاسخ های عادت شده^[۸۶] و در آخرین سطح شخصیت پاسخ های خاص^[۸۷] که همان رفتار های قابل مشاهده هستند قرار دارن. در سطح تیپ ها، شخصیت در سه بعد کلی مورد بررسی قرار می گیرند. این سه بعد عبارتند از «روان نژندی گرایی» ، «برون گرا- درون گرایی» و «روان پریشی». تحقیقات آیزنک بیشتر در دو بعد اول بوده است.

۲-۲-۵-۳ نظریه عاملی شخصیتی نئو^[۸۸]

نسخه تجدید نظر شده پرسش نامه شخصیتی نئو NEO-PI-R (کاستا و مک کری، ۱۹۹۲) نوعی پرسش­نامه خودسنجی ویژگی­های شخصیتی است که مبتنی بر یک الگوی معروف شخصیتی است به نام مدل پنج عاملی است (گلدبرگ^[۸۹]، ۱۹۹۳).

• • «اجعل شرائف صلواتک و نوامی براکاتک علی محمد عبدک و رسولک الخاتم لما سبق و الفاتح لما انغلق» یعنی، بهترین درودها و پر بارترین برکت ها خاص بنده و پیامبر خودگردان که خاتم پیامبران پیشین و گشاینده ی دل های بسته است.

  

• • «فقفی به الرسل و ختم به الوحی» (خطبه ی ۱۳۳)، یعنی پس او را در پی پیامبران فرستاد و بدو مهر ختم بر صحیفه ی وحی نهاد.

• • «(الحقیقه) خذوها عن خاتم النبیین» (خطبه ۷۷)، یعنی مردم از خاتم پیامبران فراگیرند.

• «امین وحیه و خاتم الرسله» (خطبه ی ۱۷۳)، یعنی امین وحی است و خاتم فرستادگان.

دو مورد دیگر، یعنی تختم و یختم که هر دو به معنی پایان آمده است:

• • «… و بالموت تختم الدنیا و بالدنیا تحرز الآخره» (خطبه ی ۱۵۶)، یعنی با مرگ، دنیا پایان می‌یابد و به آخرت نمایان می شود.

• «(یا مالک) و ان یختم لی و لک بالسعاده و الشهاده و انا الیه راغبون» (نامه ی ۵۳)، یعنی، و من خواستارم از خداوند … عاقبت من و تو را به سعادت و شهادت پایان برساند که ما به آن متمایل هستیم.

مبحث دوم: تاریخچه مهر در نظام اداری و حقوقی

بند اول- پیشینه مهر در اعتبار بخشی به اسناد و نامه های رسمی

نقش مهر که به سان مهمترین رکن فرمان، حکم یا سند در طول تاریخ به شمار می‌آید با شکل های متنوع خود جلوه و نمای خاصی به اسناد مختلف اعم از فرمان ها، حکم ها، عقدنامه ها، مصالحه نامه ها و قراردادهای مختلف بخشیده است^[۷]. چرا که نقش مهر عامل اعتبار بخشی به دست نوشته هاست و با وجود خود، دست نوشته ها را به اسنادی معتبر تبدیل می‌کند. چنان که در شاهنامه می خوانیم:

بدین مهر و منشور یزدان گواست

که ما بندگانیم و او پادشاه

میرزا شفیع اثر نیز گوید:

نیست داغی بی سیاه در محبت معتبر

می شود باطل سند، چون مهر از آن برداشتند

دکتر یاکوب ادوارد پولاک که در عهد قاجار از سال ۱۸۵۱ تا ۱۸۶۰ میلادی در ایران زیست و طبیب شاه ایران بود، درباره ی جایگاه و اهمیت مهر در فرهنگ ایرانیان می نویسد: «مهر برای هر ایرانی از ضروریات غیر قابل اجتناب است، زیرا فقط زدن مهر ذیل نامه یا اسناد بدان ها قوت قانونی می بخشد؛ مهر جای امضا را می‌گیرد. در یک عقیق نام صاحب مهر یا یکی از اسماء الله با هنرمندی حک می شود و دور آن را با اسلیمی ها و خطوط پیچ در پیچ تزیین می‌کنند چنان که تقلید آن فوق العاده مشکل می شود. در این سنگ بیضی یا چهارگوش، از نقره یا طلاست؛ در بالای مهر قطعه جواهر کوچکی کار می‌گذارند تا این که صاحب مهر آن را به صورت معکوس به کار نبرد. آنگاه یک دسته ی کوتاه عمودی ‌به این سنگ متصل می‌کنند که با لولایی به یک حلقه مربوط می شود. مردم عالی مقام اغلب چندین مهر دارند: برای اسناد، نامه های خصوصی و غیره که همه ی آن ها در منگوله ای از رشته طلایی و نقره ای پهلوی هم قرار گرفته است؛ این منگوله را در کیسه ای به دقت حفظ کرده‌اند همیشه در جیب خود نگه می دارند». او در فصل های بعدی درباره ی موارد استفاده از مهر می نویسد: «هرگاه تاجری به مسافرت برود، هرچند این سفر ماه ها به طول انجامد، تنها در مغازه ی خود را می بندد، آن را قفل می‌کند و مهر خود را بر روی نخی که دور قفل پیچیده است می زند…» زیرا دست نخوردگی مهر یکی از اصول اساسی آداب و رسوم شرقی هاست؛ هرگاه کسی مهری را جعل کند یا مهر و مومی را بشکند، با قطع شدن دست خود کیفر می بیند. مهر همه جا به جای امضا، که مرسوم نیست، به کار می رود آن را با بهره گرفتن از نوعی جوهر به زیر اسناد می‌زنند و بدین طریق به اسناد قوت قانونی می بخشند. هر گاه مهر کسی مفقود شود وی اعلام عام می‌کند که از این پس از مهر دیگری استفاده خواهد کرد. کشف مهرهای متعدد حکاکی شده در خرابه های اکباتان (همدان) و تخت جمشید (اصطخر) حاکی از آن است که مهر در قرون طولانی گذشته مورد استعمال داشته است. در قدیمی ترین مهرها تصاویر جانوران و نقوش گوناگون رمزی حک شده است؛ مهرهای مربوط به ادوار اشکانیان و ساسانیان نیم تنه ی شاه یا حاکم را نشان می‌دهد که دور آن چیزی نوشته شده است؛ از شروع دوره ی اسلام از نقش تصویر بر روی مهر اجتناب شده است و به حک نام صاحب مهر و آیه ای مناسب از قرآن و تاریخ سال در عقیق اکتفا می ورزند؛ ولی برای اینکه از تقلید و جعل مهر اجتناب شود خطوط اسلیمی پر پیچ و تابی دور آن می کشند. در ایران حکاکان و سنگ تراشانی وجود دارند که در کار خود به مرحله ی اسنادی رسیده اند. عمده فروشی کالا اغلب در قبال براتی مهر شده و مدت دار – شش ماهه– به علاوه ی دوازده درصد سود، انجام می‌گیرد.

بند دوم- رسم شکستن مهر

متاسفانه رسم شکستن مهر پس از فوت صاحب آن ما را از تماشا و مطالعه ی بسیاری از آثار ارزشمند که یادآوری تاریخ گذشتگان است محروم ‌کرده‌است. انگیزه ی شکستن مهرهای پادشاهان و صاحب منصبان پس از درگذشت آنان، جلوگیری از استفاده نادرست بوده است، و به احتمال زیاد این رسم باید پس از درگذشت شاه طهماسب و کشمکش بین فرزندان او – حیدرمیرزا و اسماعیل میرزا– متداول شده باشد^[۸]. اسکندر بیگ نقل می‌کند که شبی که واقه ی هائله ی شاه جنت مکان روی نمود سلطان حیدر میرزا که مدعی سلطنت و ولیعهدی بود حسب الاشاره ی پدر عالی قدر یا به رأی و تدبیر والده اش یا به اختیار علی التقدیر در دولتخانه توقف نموده بود، آن جا را به حصول مقصود نزدیکتر دانست. صباح آن روز تاج شاهی بر سر نهاد و شمشیر خاصه ی شاه جنت مکان را حمایل کرده وصیت نامه ای به مهر مبارک آن حضرت ظاهر ساخته، مدعی آن شد که آن وصیت نامه سراسر به خط اشرف آن حضرت است که او ولیعهد و قائم مقام ساخته، تمامی شاهزادگان و امرا و صفویان و هواخواهان این دودمان را به اطاعت او امر فرموده و آن نوشته را بر گوشته ی دستار زد و بر ایوان چهل ستون برآمد. معاندان شاهزاده می‌گفتند که آن وصیت نامه به خط مبارک خاقانی نیست بلکه خط یکی از مخدرات حرم است که به اشرف مشابهتی داشت و بعد از فوت آن حضرت نوشته شده و انگشتری از دست آن حضرت بیرون آورده مهر کردند.

مهر های علما و فقهای شیعه نیز که با آن به پاسخ نامه ها و استفتائات مقلدین خود صحه می‌گذارند و اهمیت و ارزش معنوی فراوانی دارد، همواره پس از فوت مرجع تقلید، طی مراسمی با حضور گروهی از علما شکسته می شود. اهمیت این موضوع به اندازه ای است که بر روی سنگ مزار مرحوم آیت الله حجت کوه کمره ای (۱۳۷۲ – ۱۳۱۰ هـ. ق) واقع در مدرسه حجتیه ی قم آمد است که: آن مرحوم قبل از فوت استخاره ای بر کلام حق فرمود و سپس مهر خود را شکست و به عنوان آخرین روزی تربتی بر دهان گذاشت و پیش از اذان ظهر جان به جان آفرین تسلیم نمود.

گویند ثقه الاسلام تبریزی از مجاهدان و علمای زمان قاجار نیز پیش از اسیر شدن به دست روس ها که به شهادت منجر شد، نگین مهرش را خرد کرد تا به دست روس ها نیفتد.

ب) مستند : در این قالب برنامه ساز تمام یا بخش از واقعیت تاریخی ، جغرافیایی ، اجتماعی و غیره را به تصویر کشیده و برای ساخت چنین برنامه ای تنها به انتخاب فضا آن هم بدون کم ترین دخالتی پرداخته تا بر مبنای آن پیام خود را به بیننده منتقل کند. امروزه برنامه های مستند یکی از قالب های پرکاربرد تلویزیون بوده تا جایی که یک شبکه تلویزیونی ‌به این گونه برنامه ها اختصاص داده شده است. این شکل ارائه برنامه نیز بسته به نحوه تولید به اقسام زیر دسته بندی می شود :

۱٫ مستند محض^[۸۹]– در این نوع از مستند جنبه پژوهشی نسبت به جنبه‌های زیبایی شناختی برتری دارد و مصادیق فیزیکی و مادی در آن عیناً عرضه می شود ، از صحنه پردازی ، بازسازی و یا هنر پیشه در آن استفاده نمی شود. این گونه مستندها معمولاً کاربرد علمی- آموزشی دارند.

۲٫ مستند داستانی^[۹۰]– در این فرم از مستند با توجه به ماهیت موضوعی که به آن پرداخته می شود ، سعی شده از برخی عناصر جانبی کمک گرفته شود. برای مثال در طرح مسائل تاریخی یا اجتماعی از یک مجری یا بازیگر برای جذب بیننده استفاده می‌کنند. یا اینکه موضوعی انتخاب و به شکل کاملاً تصادفی به صورت فیلم مستند تهیه می شود.

۳. مستند گزارشی^[۹۱]– ساده ترین نوع کار مستند به لحاظ محدود بودن میدان و موضوع گزارش از یک سو و به کار گیری شواهد و مستندات از طرف دیگر می‌باشد. در این نوع برنامه گزارشگر با حضور در محل یک حادثه یا رویداد به صحبت با افراد یا متخصصین امر پرداخته و با نشان دادن آن در تلویزیون نتیجه گیری نهایی را بر عهده بیننده قرار می‌دهد.

ج) گزارش^[۹۲]: برنامه ی است گاه مستقل و یا جزئی از یک برنامه که در آن محیط ، شرایط و فضای رویدادی خاص یا موضوعی خاص از سوی گزارشگر برای مخاطب منعکس می شود. در اغلب موارد موضوع گزارش یا رویداد شکلی تخصصی دارد. برای مثال گزارش گنکره ها و گردهمایی علمی یا مسابقات ورزشی.

د) مسابقه^[۹۳]: این دسته از برنامه ها با اهدافی دوگانه برای پخش از تلویزیون تهیه می‌شوند ، از یک سو با ایجاد رقابت بین شرکت کنندگان باعث بروز و تخلیه هیجان به شکلی صحیح شده و از سوی دیگر طرح سوالات عمومی و تخصصی در چنین مسابقاتی از لحاظ آموزشی و اطلاع رسانی نیز مفید فایده است. این شکل از برنامه معمولاً در قالب های متفاوت ارائه می شود ، گاهی مسابقه کاملاً علمی و تخصصی طراحی می شود ، گاهی مسابقه به صورت کاملاً ورزشی طراحی می شود ، گاهی مسابقه به شکل ترکیبی طراحی خواهد شد.

ه) ترکیبی^[۹۴]: این قبیل برنامه ها ساختاری به شکل موزائیک دارند. به سخن دیگر در برنامه های ترکیبی از چندین شکل برنامه نظیر قطعات نمایشی ، موسیقی ، مصاحبه ، گزارش و گرافیگ (انیمیشن) در تلویزیون بهره جویی می شود که گرچه به لحاظ شکل ارائه و مدت زمان با هم متفاوتند ، اما در نهایت درون یک چهارچوب قرار می گیرند. ُجنگ نوعی برنامه ترکیبی است که کلیه بخش های آن حول یک محور حرکت می‌کنند و پیام برنامه در تمام بخش ها به شکل منطقی به نوعی تکرار می شود. برای نمونه برنامه های خانواده تهیه شده در صدا و سیما شکلی ترکیبی دارند.

بند سوم ) از لحاظ ساختار

بعد از اینکه با موضوعات قابل طرح در یک برنامه و قالب (شکل) برنامه برای ارائه آن ها آشنا شدیم ، مهم ترین ملاک طبقه بندی برنامه های تلویزیونی ساختار می‌باشد که نمود بارز معماری هر برنامه بوده و از ترکیب عناصر سه گانه « نیروی انسانی » ، «منابع مالی » ، « منابع تجهیزاتی و مواد مصرفی » شکل می‌گیرد و به واقع استخوان بندی برنامه را تشکیل می‌دهد. نتیجتاً پیام و محتوای برنامه در یک قالب تعیین شده ، با صرف وقت و هزینه در یکی از ساختارهای پذیرفته شده تلویزیون به بیننده عرضه خواهد شد که با توجه به فرم های شناخته شده برنامه سازی به ۳۲ ساختار و با توجه به ترکیب تمامی عوامل در ۴ طبقه خلاصه می شود :

الف) طبقه الف : آن گونه از برنامه ها که به جهت ویژگی های خاص نیازمند بهره جویی همه جانبه از سه عنصر مهم نیروی انسانی فعال و خوش ذوق ، منابع مالی عظیم ، تجهیزات و امکانات گسترده (نور صدا ، گریم ، لباس ، افکت ، فضا و…) و مکان های متعدد بوده و به همین دلیل در مدت زمانی طولانی ساخته می‌شوند. اگر چه تهیه برنامه های این طبقه مستلزم صرف هزینه و زمان بسیاری برای سازمان صدا و سیما می‌باشد ، اما بسته به اهمیت موضوع برای ساخت مجموعه های تاریخی یا مذهبی این هزینه ها صورت خواهد گرفت.^[۹۵] در نتیجه مجموعه های داستانی همچون یوسف پیامبر و مختارنامه که با بهره گیری از امکانات بسیار گسترده از جمله بازیگران ، دکورهای متعدد (اعم از فضاهای مورد نیاز و افراد مورد نیاز جهت تهیه اثر همچون گریموران متعدد )، جلوه های ویژه و … ساخته شده اند ، در طبقه بندی ها در گروه الف جای خواهند گرفت.

ب) طبقه ب : گونه ای از برنامه های تلویزیونی در طبقه ب قرار می گیرند که به جهت محتوی نیازمند استفاده از عوامل سه گانه فوق در حجم گسترده نمی باشند. مجموعه های داستانی در تلویزیون در دو طبقه الف و ب جای می گیرند ، تفکیک میان این آثار به موجب مؤلفه‌ هایی همچون زمان وقوع داستان، تعداد بازیگران ، تعداد دکور ، جلوه های ویژه ، طراحی گریم ، موسیقی امکان پذیر می‌باشد. زیرا بسته به بافت قصه و فیلمنامه و اینکه بخواهند فیلم را در چه محدوده زمانی بسازند ، امکانات و تجهیزات و نحوه طراحی دکور و تعداد دکور و حتی جلوه های ویژه تعبیه شده در آن ها متفاوت خواهد بود و این امر بدون شک در تعداد بازیگران اصلی و سیاه لشگر و چهره پردازی و گریم آن ها از حیث محدوده مکانی و زمانی ساخت فیلم و حتی نحوه تنظیم موسیقی برای فیلم تاثیر خواهد گذاشت.^[۹۶]

ج) طبقه ج : برنامه هایی که در این طبقه قرار می گیرند گرچه در مقایسه با دو طبقه الف و ب از امکانات و تجهیزات گسترده ی بهره نمی برند ، اما طیف وسیعی از برنامه ها را تشکیل می‌دهند. به طور کلی برنامه های با پس زمینه بیان واقعیت همچون مستندهای محض و گزارشی و همچنین برنامه های ترکیبی در این چهارچوب قرار گرفته و با امکانات به مراتب بسیار کمتر از دو طبقه الف و ب ساخته می‌شوند.^[۹۷]

د) طبقه د : برنامه هایی که در این طبقه قرار می گیرند به جهت نحوه ساخت و تکنیک نیازمند حداقل امکانات و تجهیزات بوده و برنامه هایی همچون مسابقات ورزشی ، گزارش از مراسم ها در این گروه جای می گیرند.^[۹۸] به عبارت دیگر در این طبقه تنها تصویربرداری از رویداد اهمیت پیدا خواهد کرد. ‌بنابرین‏ تهیه گزارش از مسابقات زنده فوتبال و سایر ورزش ها در این طبقه جای خواهد گرفت.

گفتار سوم : دست اندرکاران آثار تلویزیونی