اطلاعاتی که توسط مدل دو بعدی ABC ارائه می‌گردد، تفاوت زیادی با دیدگاه مقدماتی این سیستم دارد. با به کارگیری این سیستم علاوه بر اینکه اطلاعات مفیدی ‌در مورد هزینه ها و بهای تمام شده حاصل می شود، اطلاعات دیگری نیز ‌در مورد فعالیت‌ها و هدف هزینه می توان کسب نمود. این اطلاعات در تصمیم گیری ها می‌تواند به مدیران کمک زیادی کند. جهت درک بیشتر این موضوع به تشریح اطلاعات حاصل از این سیستم می پردازیم.

۱- اطلاعات درباره فعالیت‌ها

سیستم ABC اطلاعات مفیدی درباره فعالیت‌های مهم و هزینه های انجام آن ها در اختیار تصمیم گیرندگان قرار می‌دهد. از جمله اینکه چگونه می توان فعالیت‌ها را بهتر انجام داد؟ هدف از مصرف منابع چیست؟ برای انجام هدف هزینه چه فعالیت‌هایی از سایر فعالیت‌ها بیشتر مورد نیاز است؟ برای انجام فعالیت‌ها کدام نوع از منابع بیشتر مورد نیاز است؟ و چه راه ها و فرصتهایی برای کاهش هزینه ها وجود دارد؟ بدیهی است جواب به سوالات فوق با اتکا به مدل مقدماتی سیستم ABC امکان پذیر نیست، چون مدل مقدماتی بیشتر روی صحت هزینه ها تأکید دارد و اطلاعات لازم را ‌در مورد بهبود فعالیت‌ها را فراهم نمی کند.

۲- اطلاعات درباره استفاده کنندگان از خدمات

دیدگاه دو بعدی ABC، اطلاعات مهمی درباره استفاده کنندگان از خدمات فراهم می‌کند. از آنجا که ABC علاوه بر هزینه های داخل سازمان، هزینه های جانبی ارائه خدمات را در محاسبه بهای تمام شده در نظر می‌گیرد، ‌بنابرین‏ قادر به تعیین دقیق بهای تمام شده خدمات می‌باشد. در حالی که سیستم‌های سنتی به دلیل عدم توجه ‌به این هزینه ها در محاسبه بهای تمام شده به طور دقیق عمل نمی کنند.

۳- اطلاعات ‌در مورد فعالیت‌های غیر عملیاتی

سیستم های هزینه یابی سنتی، فقط به هزینه های ایجاد شده در چارچوب فیزیکی سازمان و یا هزینه های عملیاتی توجه می‌کند و صرفاً این هزینه ها را در محاسبه بهای تمام شده منظور می‌کنند. اما در سیستم ABC، استفاده کنندگان از خدمات و تامین کنندگان منابع، اگرچه به طور فیزیکی خارج سازمان واقع شده اند، اما جزئی از سازمان محسوب شده و بخشی از فعالیت‌ها در راستای حمایت از آن ها انجام می شود. ‌بنابرین‏، این هزینه ها را در محاسبه هزینه های تمام شده خدمات در نظر می گیرند. در حالی که در سیستم های سنتی، این هزینه ها یا اصلا شناسایی نمی شوند و یا در صورت شناسایی در محاسبه بهای تمام شده منظور نمی شوند. مدل مقدماتی ABC نیز هیچ گونه اطلاعاتی را ‌در مورد این هزینه ها در اختیار تصمیم گیرندگان قرار نمی دهد.

دیدگاه فرآیندی مدل ABC

در قسمت افقی شکل(۳-۱) دیدگاه فرآیندی مدل ABC نشان داده شده است. این دیدگاه فراهم کننده اطلاعات درباره کارهای انجام شده در یک فعالیت و روابط آن با دیگر فعالیت‌ها است. به طوری که، فعالیت‌های لازم جهت رسیدن به هدف هزینه(ارائه خدمات) به صورت زنجیره ای از فعالیت‌ها^[۲۰] برای رسیدن به هدف هزینه دارای ارتباط هستند. در این دیدگاه ارتباط فعالیت‌ها در جهت ارائه خدمات فرودگاهی نشان داده شده است.

هدف هزینه

(پشتیبانی عملیات فرودگاه های کشور)

شکل شماره (۲-۳) زنجیره فعالیت‌ها در دیدگاه فرآیندی مدل ABC

منبع: (Turney, P ”Activity Based Costing” Kogan Page,1997)

شکل (۲-۴) مجموعه ای از فعالیت‌ها که با هم برای انجام یک هدف در ارتباط هستند را نشان می‌دهد. در این شکل ‌هر فعالیت دارای محرک هزینه و معیار اندازه گیری عملکرد مربوط به خود است. فعالیت‌ها با هم دارای ارتباط هستند، به طوری که هر فعالیت روی عملکرد فعالیت بعدی تاثیر می‌گذارد. این تاثیر به وسیله معیار سنجش عملکرد محاسبه می شود. معیارهای سنجش عملکرد، موجب ایجاد محرک هزینه برای فعالیت بعدی خواهد بود.

(شکل شماره۲-۴) ارتباط درونی فعالیت‌ها در سیستم ABC و چگونگی تاثیر معیارهای عملکرد بر محرک هزینه

منبع: (Hilton, Maher & Selt ”Cost Management” Mc Grawhill,2000)

۱- محرک هزینه

مبنای هزینه، عوامل علّی تعیین کننده هزینه منابع مورد نیاز برای انجام فعالیت‌ها می‌باشد. شناخت محرک‌های هزینه به دلیل اینکه باعث شناسایی فرصت‌های بهبود در فعالیت‌ها می شود، بسیار مفید است.

۲- سنجش عملکرد

سنجش عملکرد، بیان کننده کارهای انجام شده و نتایج دست یافته در یک فعالیت است. این معیار نشان می‌دهد که چگونه یک فعالیت انجام شده است و تا چه اندازه در برآوردن نیازهای استفاده کنندگان داخل وخارج از سازمان مؤثر بوده است. معیارهای سنجش عملکرد شامل نتایج دست یافته، کارایی فعالیت، زمان و کیفیت انجام فعالیت‌ها می‌باشد. در اندازه گیری نتایج ‌و کارایی فعالیت از معیار تعیین حجم خروجی ها(ستانده) به ورودی(داده) استفاده می‌گردد. در اندازه گیری زمان انجام فعالیت، از معیار مقایسه زمان واقعی با زمان تعیین شده، و در اندازه گیری کیفیت، از مؤثر بودن نتایج دست یافته و میزان رضایت دریافت کنندگان خدمت، استفاده می‌گردد.

اجزاء تشکل دهنده مدل ABC

به دلیل اهمیت دیدگاه های طرح شده ‌در مورد سیستم ABC، در این قسمت اجزاء تشکیل دهنده این سیستم و چگونگی ارتباط آن ها بر حسب دیدگاه تخصیص هزینه و دیدگاه فرآیندی مطرح می شود.

اجزا دیدگاه تخصیص هزینه

رو ش تخصیص هزینه بیان کننده جنبه اقتصادی از فعالیت‌های سازمانی است. استفاده از این روش منجر به ایجاد اطلاعات مفیدی برای تصمیمات کلیدی در سازمان می شود. به کارگیری این دیدگاه از سیستم ABC مستلزم معرفی و شناسایی عناصر تشکیل دهنده آن می‌باشد. شکل شماره(۳-۴)، عناصر تشکیل دهنده دید گاه تخصیص هزینه را نشان می‌دهد.

فعالیت‌ها

مبنای هزینه

سنجش عملکرد

دیدگاه تخصیص هزینه

منابع سازمانی

دیدگاه فرآیندی

محرک منابع

هدف هزینه

محرک فعالیت

شکل شماره(۲-۵) اجزاء تشکیل دهنده دیدگاه دوبعدی سیستم ABC

منبع:(Turney,P”Activity Based Costing”Kogan Page,1997)

برای درک بهتر عناصر تشکیل دهنده این دیدگاه و مکانیزم عملکرد آن، به تشریح این عناصر می پردازیم.

۱- منابع

منابع عناصر اقتصادی است که جهت انجام فعالیت‌ها مصرف می‌گردد. آن ها در واقع منشاء ایجاد هزینه هستند. (Turny, 1997) منابع ستاد شرکت فرودگاه های کشور شامل کارکنان، ساختمان ها، تأسیسات و تجهزات ناوبری، دستور العمل های عملیاتی و … غیره است.

۲- محرک منابع

محرک منابع ایجاد کننده ارتباط بین منابع و فعالیت‌ها است و با استفاده ازآن، منابع موجود در هر قسمت به فعالیت‌ها تسهیم می شود. در سیستم ABC تعیین محرک منابع برای تسهیم هزینه ها، یک امر مهم و اساسی است. (Turny, 1997)

۳- عنصر هزینه

عنصر هزینه کوچک‌ترین جزء تشکیل دهنده یک فعالیت است و تعیین کننده منابعی است که توسط هر فعالیت مصرف می شود. یک فعالیت ممکن است از عناصر هزینه متفاوتی تشکیل شده باشد. شناخت عناصر تشکیل دهنده یک فعالیت می‌تواند کمک زیادی به بهبود و کارایی فعالیت‌ها از طریق حذف فعالیت‌ها و عناصر هزینه اضافی فراهم کند. (Turny, 1997)

۴- فعالیت‌ها

قانون اساسی موقت عراق در ۲۲ سپتامبر ۱۹۶۸ و بعد از روی کار امدن حزب بعث به تصویب رسید . بر اساس مفاد قانون اساسی جمهوری عراق از نوع دمکراتیک خلق بوده و یک کشور مستقل بود . در نوامبر ۱۹۶۹ دو اصلاحیه ی زیر در قانون اساسی به عمل امد:۱- رئیس جمهوری رئیس حکومت و فرمانده عالی نیرو های مسلح و رئیس شورای فرماندهی انقلاب محسوب می شود.۲-تعداد اعضای شورای فرماندهی انقلاب با ‌صلاح‌دیدی رئیس جمهوری می‌تواند از نه نفر به تعداد بیشتری تغییر پیدا کند.. شخص رئیس جمهوری و معاون وی تا قبل از تغییر مفاد قانون اساسی و انجام انتخابات ریاست جمهوری با اکثریت دو سوم اعضای شورای فرماندهی انقلاب و بدون محدودیت مدت انتخاب می شدند. قانون اساسی جدید و موقت عراق در ۱۶ ژو ئیه ۱۹۷۰ اعلام شد.

در تاریخ ۱۱ مارس ۱۹۷۰ یک بیانیه ی ۱۵ ماده ای با هدف خاتمه دادن به جنگ با کردها از سوی حکومت عراق اعلام شد و جنگ کردها با دولت مرکزی بغداد موقتا پایان گرفت بعدا در مارس ۱۹۷۴ بر اساس بیانیه ی مذکور یک نوع خود مختاری محدود به کردها پیشنهاد گردید.ولی چارچوب این پیشنهاد از سوی برخی از ‌گروه‌های کرد رد شد و جنگ قبلی دوباره شعله ور شد.. در درگیری و جنگ کردها با دولت مرکزی عراق ، دولت وقت ایران از کردهای عراقی حمایت سیاسی نظامی و مالی می کرد.چنان که همین امر عرصه را بر دولت مرکزی عراق تنگ کردو بالاخره ناچار شد در مارس ۱۹۷۵ اختلافات مرزی خود را با ایران به نقطه ی حل رسانده و منجر به انعقاد قرارداد ۱۹۷۵ الجزیره با دولت ایران شد..پیرو امضای قرار داد مذکور ایران حمایت‌های خود را از کردهای عراقی قطع کرد و ‌بنابرین‏ دوران جدیدی در چگونگی روابط و برخورد دولت بغداد با کردهای شورشی اغاز شد که نهایتاً به سرکوب و قلع و قمع انان انجامید.^[۱۰۷]

صدام حسین معاون رئیس جمهوری وقت در سال ۱۹۷۹ با تمهیدات ویژه سیاسی و در واقع با یک کودتای سفید ژنرال حسن البکر رئیس جمهوری وقت عراق را به بهانه بیماری از قدرت کنار گذاشت.^[۱۰۸] در تاریخ ژوئیه ی ۱۹۷۹ وی از سوی رهبران حزب بعث به عنوان رئیس جمهوری جدید و نیز رئیس شورای فرماندهی انقلاب عراق انتخاب شد . اولین انتخابات رئیس جمهوری عراق در ماه اکتبر ۱۹۹۵ برگزار گردید که در خلال ان صدام حسین با ۹۹ در صد ارای مردم برای مدت هفت سال انتخاب شد.

نهاد قانونگذاری عراق مجلس ملی نام داشت که دارای ۲۵۰ نفر نماینده ی انتخابی بود. در فاصله ی سال های ۱۹۵۸ زمان کودتا یا انقلاب عراق تا سال ۱۹۸۰ هیچ شکلی از مجلس قانونگذاری در عراق وجود نداشت . در حالی که قانون اساسی موقت ژوئیه ۱۹۷۰ شرایط انجام انتخابات را برای شکل گیری مجلس ملی در تاریخ مورد نظر دولت در نظر گرفته بود. انتخابات مربوط به اولین مجلس ملی عراق در تاریخ ۲۰ ژوئن ۱۹۸۰ انجام شد که طی ان نمایندگانی از سوی اقشار گوناگون سیاسی اتحادیه های تجاری و کارگری و سازمان‌های مردمی برای مدت چهار سال انتخاب شدند . ضمنا جدا از مجلس ملی طبق مفاد قانون اساسی انتخابات مربوط به انتخاب تعداد ۵۰ نفر نماینده شورای قانونگذاری کردها نیز در تاریخ ۱۱ سپتامبر ۱۹۸۰ و همچنین ۱۳ اوت ۱۹۸۶ انجام گرفت. انتخابات بعدی مجلس ملی به ترتیب در ۲۰ اکتبر ۱۹۸۴ اوریل ۱۹۸۹ ،۲۴ مارس ۱۹۹۶ و مارس ۲۰۰۰ برگزار شد . در انتخابات ماقبل مجلس ملی عراق تعداد ۸ میلیون نفر شرکت کردند. این انتخابات در سه استان شمالی عراق که تحت کنترل عراق قرار دارد برگزار نشد. ‌بنابرین‏ ‌در مورد تعیین تکلیف ۳۰ کرسی اختصاص یافته به نمایندگان جامعه ی کردهای کشور قرار شد بعدا تصمیم گیری شود. قابل تذکر است که انجام انتخابات مارس ۱۹۹۶ و ایجاد فضای بازتر سیاسی از سوی صدام حسین حدود ۵ ماه پس از برگزاری اولین انتخابات عمومی ریاست جمهوری عراق و کسب اکثریت تام ارای مردم انجام گرفت که در واقع به مثابه ی پاداش صدام حسین به مردم بود. ضمنا قابل ذکر است که در اخرین انتخابات مجلس ملی عراق عدی صدامپسر ارشد صدام حسین به عنوان نماینده ی حزب بعث عراق با کسب ۹۹/۹۹ درصد ارا به پارلمان راه یافت.

تنها گروه یا حزب سیاسی قانونی عراق جبهه ی مترقی ملی بود که در ژوئیه ی ۱۹۷۳ شکل گرفت . بدین ترتیب که حزب سوسیالیست بعث عراق و حزب کمونیست عراق در تاریخ مذکور بیانیه ی مشترکی را دایر ‌بر ایجاد یک جبهه ی مترقی ملی و ناسیونالیستی به امضا رساندند. ^[۱۰۹]پیرو ان در سال ۱۹۷۵ نمایندگان احزاب کرد عراقی وسازمانها و سایر نیروهای مستقل و ملی این ‌کشور به جبهه این کشور پیوستند. حزب کمونیست عراق پیرو بروز اختلاف نظر با رهبران عراق از جبهه ی مترقی ملی خارج شد. “حزب دمکراتیک کردستان”و “حزب انقلابی کردستان” از جمله احزاب کرد طرفدار دولت مرکزی بغداد هستند که به جبهه ی مترقی ملی پیوسته اند . قانون جدید مورخ اوت ۱۹۹۱ فعالیت احزاب سیاسی را در عراق ازاد کرد ، مشروط بر انکه بر پایه های مذهبی ،نژاد پرستی یا قومیتی استوار نباشد.

جدا از احزاب مذکور تعدادی از احزاب کرد و غیر کرد مخالف عراق نیز مشغول فعالیت بودند ، از ان جمله اند:

۱- حزب دمکراتیک کردستان عراق وبه رهبری ادریس و مسعود بارزانی ،

۲- اتحادیه ی میهنی کردستان به رهبری جلال طالبالنی ،

 - حزب سوسیالیست کردستان به رهبری رسول مرمند،

۴- حزب سوسیالیست متحد کردستان به رهبری محمود عثمان که از اتحادیه ی میهنی کردستان منشعب شده است.،

۵-مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق به رهبری حجت الاسلام محمد باقر حکیم و به مرکزیت تهران که عمدتاً گروهی شیعه است.

در سال‌های دهه ی ۱۹۸۰ چند اتحاد و ائتلاف سیاسی متشکل از ‌گروه‌های سیاسی عراقی در جهت مخالفت با صدام حسین و حکومت مرکزی بغداد شکل گرفت از جمله اینکه در نوامبر ۱۹۸۰ هشت سازمان سیاسی از جمله اتحادیه ی میهنی کردستان ، حزب سوسیالیست متحد کردستان ، حزب کمونیست عراق و موافقان شاخه ی حزب بعث سوریه تشکیل ” جبهه ی میهنی دمکراتیک کردستان ” را دادند در بهار سال ۱۹۸۱ یک جبهه ی سوم اسلامی مرکب از ‌گروه‌های شیعه عراقی اعضای اخراجی حزب بعث عراق و حزب دمکراتیک کردستان شکل گرفت . جبهه ی اول (جبهه ی میهنی دمکراتیک کردستان ) عملا مدت زیادی دوام نیافت و تتنها به به اتحادیه ی میهنی کردستان خلاصه شد . جبهه ی دوم (جبهه ی دمکراتیک ملی )هنوز فعال است و در کردستان عراق فعالیت می‌کند. جبهه ی سوم نیز عملا متشکل از ‌گروه‌های شیعه موسوم به ” مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق” است که دفتر مرکزی ان در تهران مستقر می‌باشد.

با اشغال عراق توسط نیروهای آمریکا در سال ۲۰۰۳، رژیم بعث اینکشور فروپاشید و به تدریج با برگزاری دو انتخابات پارلمانی و یک انتخابات همه‌پرسیقانون اساسی، نظام سیاسی جدید عراق شکل گرفت. ‌بر اساس قانون اساسی دایمی جدید عراق،این کشور دارای نظام جمهوری دموکراتیک فدرال است و نظام حکومتی آن پارلمانیاست

فرهنگ عبارت از توانایی ها و عادت هایی است که آدمی به عنوان عضو جامعه کسب ‌کرده‌است. ارتباط بین فرهنگ و شخصیت افراد به حدی است که بعضی از روانشناسان اعتقاد دارند که جدا کردن آن دو، تقسیم و تفکیکی نادرست است زیرا رفتار و وضع نفسانی اشخاص آئینه ای فرهنگ نما است و فرهنگ جدا از افرادی که آن را دارا هستند، وجود ندارد. از سوی دیگر می توان گفت که شخصیت بر اثر جریان فرهنگی شدن به وجود می‌آید و مفهوم شخصیت لااقل تا حدی نماینده جذب و عناصر فرهنگ موجود در محیط است. مطالعات روانشناسی فردی و اجتماعی نشان می‌دهند که سبک و روش زندگی فرد در ایجاد سلامت فکر و بروز اختلال های روانی واکنشی نهایت اهمیت را دارند (شاملو، ۱۳۸۲).

۲-۹-۱ اضطراب:

اضطراب هنگامی حس می شود که فرد پیش‌بینی مبهمی از خظری احتمالی داشته باشد که بنیان آن را نمی داند. اضطراب، حالاتی وصف ناشدنی دارد که می‌تواند با برخی دشواریهای بدنی توأم باشد. احساس فشار در گلو و قلب و دشواریهای تنفسی را «دلهره» اصطلاح کرده‌اند. به هر حال، دلهره و اضطراب، هر دو را از نظر علت یکی ‌می‌توان فرض کرد. تفاوت عمده اضطراب با ترس، در شناختن و نشناختن منبع آن است (همان منبع).

اضطراب خواه به مفاهیمی به صورت علامتی بارز، و خواه همراه با سایر اختلالات حالتی است که هسته مرکزی بسیاری از بیماری‌های روانی می‌باشد.

در نوروز اضطراب، احساس نگرانی ناراحتی عمده بسیار است. اگر به صورت دوره ایی باشد اختلال هراس و اگر مزمن و مداوم باشد، اختلال اضطراب منتشر خوانده می شود. طبق راهنمایی تشخیصی و آماری بیماری‌های روانی در اختلال هراس خصوصیت اساسی، حملات تکراری شونده اضطراب هراس و بی قراری است. حملات هراس با دوره های مشخص نگرانی که ناگهانی است ظاهر می شود بحث فشار روانی تا قبل از انقلاب صنعتی به گستردگی امروز نبود و به وجود آمدن سازمان‌های بزرگ و پیچیده و همراه با تسلط تکنولوژی شرایط را به گونه ­ای فراهم نموده است که امروز فشار روانی را یکی از معضلات جوامع بشری که موجب سلب آرامش شده است در تمامی علوم جای طرح و بررسی پیدا ‌کرده‌است.

به راستی زمان حاضر، عصر اضطراب، فشارهای روانی و استرس است. دوره ای که در آن، انسان بیش از هر زمان دیگری در معرض عوامل موجد فشار قرار گرفته و مصائب و مشکلات بیشماری از هر طرف او را احاطه ‌کرده‌است. در چنین جهان پرهیاهویی چگونه ‌می‌توان از فشارهای روانی اجتناب کرده و یا با آن به مقابله پرداخت ؟ (الوانی، ۱۳۷۴).

توجه به «همه گیری استرس» وضعی به وجود آورده است که می توان برای آن توصیف عبارت «جنگ و گریز همگانی» را به کار برد. از این رو چشم انداز تازه ای از دانش در این زمینه پدیدار گشته است مانند رفتار پزشکی و یا شناخت بیماری‌های توأم عصبی روانی (احمد آبادی،۱۳۷۷ به نقل از کوئیک و کوئیک).

اضطراب به عنوان یکی از شایع ترین مشکلات عاطفی انسان امروزی آن چنان در تار و پود زندگی وی ریشه دوانیده که به جرئت می توان گفت: ریشه بسیاری از بیماری­های جسمی، کسالتی روحی، آشفتگی­های رفتاری و واکنش ناکافی او را این مشکل تشکیل می‌دهد. اضطراب در درون ما، واکنشی است در مقابل رشد سریع تکنولوژی، شهر نشینی، از هم پاشیدگی جوامع، بروز انقلابات، فشارهای روانی – اجتماعی و تعارضات فردی که به شکلی فراینده حیات بارور و مؤثر انسان امروزی را تهدید می کند. (الوانی، ۱۳۷۴ به نقل از کاپلان و سادوک).

‌بنابرین‏ در تمدن کنونی هر فردی در زندگی خود کم و بیش اضطراب را تجربه می کند (جمال فر، ۱۳۷۳ به نقل از رأس و آلن) و بسته به تجربیات شخصیت فرد عوامل مختلفی می‌توانند موجب اضطراب وی گردند: فضاهای باز، ‌بلندی‌ها، جمعیت،جوانان، تنهایی، انگیزه های غیر قابل کنترل درونی، تاریکی، غریبه ها و مانند آن از جمله این عوامل می‌باشند. آنهایی که از این اضطراب‌ها در رنج هستند محتاج توجه،مساعدت و یاری والدین و خانواده، شبکه های حمایت گر اجتماعی، روان شناسان و افرادی ذی صلاح می‌باشند. لیکن متأسفانه بنا به عللی هیچکدام از توجهات و ‌مساعدت‌ها در دسترس فرد مضطرب قرار نمی گیرد.

۲-۹-۲ علل اضطراب:

اضطراب همیشه جنبه روانی نداشته، بلکه در برخی موارد یک بیماری است که اساس بیولوژیک دارد و کاملاً قابل کنترل و درمان است. بشر به منظور ادراک اضطراب غیر طبیعی از سه مدل استفاده ‌کرده‌است، در ابتدا این نوع اضطراب به وقایع محیطی نسبت داده می شد، مانند حالت ماه یا عملکرد ارواح خبیثه و یا استرس ناشی از وقایع خرد کننده زندگی (پور افکاری،۱۳۶۸). بسیاری از پزشکان برجسته پیشنهاد کرده ­اند که ممکن است پایه­ای فیزیکی برای اضطراب غیر طبیعی، وجود داشته باشد، ولی هرگز از نظر فیزیکی مشکلی یافت نشده بود، زیرا که مغز توسط دانشمندان به طور دقیق، مورد تحقیق قرار گرفته است (شاملو،۱۳۸۲).

اضطراب مستقیماً با آینده ارتباط دارد و فاقد یک عامل عینی و مشخص است و دارای سه جنبه اصلی است:

الف) جنبه فیزیولوژی

ب)جنبه حرکتی

ج)جنبه شناختی – روانی

۲-۹-۲-۱ جنبه فیزیولوژیکی:

اضطراب مربوط به برانگیختگی سیستم عصبی است که آن را به صورت یک هیجان معرفی می‌کند. جنبه فیزیولوژیکی شامل پدیده‌های قابل مشاهده هستند که اکثراً با هم بروز نمی­کنند مانند میزان ضربان قلب، تنفس، مقاومت الکتریکی پوست، تعرق و حالت تهوع یا اسهال.

۲-۹-۲-۲ جنبه حرکتی:

شامل ارتعاشات عضلانی، بیش فعالی، به هم خوردن نظم و ترتیب حرکات و پایین آمدن آستانه پاسخ­های حرکتی (از جا پریدن) می­گردد.

۲-۹-۲-۳ جنبه شناختی – روانی:

اضطراب به طور یقین تلقی نامطبوعی از رفتار مبهم و تهدید آمیز در آینده و احساس دلهره و نگرانی است که فرد نمی تواند آن ها را توصیف کند. ‌بنابرین‏ اضطراب دارای اجزاء یا مؤلفه‌ های سه گانه فوق است که با یکدیگر آمیخته اند و در یکدیگر اثر گذاشته و از یکدیگر تأثیر می‌پذیرند.

حالات فیزیولوژی:

۱- ضربان قلب

۲- تعرق و تنفس

حالات حرکتی:

۱- لرزش

۲- لکنت زبان

۳- از جا پریدن

حالات شناختی:

۱- تفکرات

۲- تصورات

۲-۹-۳ یادگیری اضطراب:

چه عواملی در محیط باعث ایجاد تعرض، احساس حقارت و عقب ماندگی عاطفی می شود؟

چرا رشد و تکامل روانی – اجتماعی در بعضی ها به صورت سالم انجام ‌می‌گیرد در برخی دیگر اختلال حاصل می شود؟

در اجتماع ما مهمترین قسمت دنیای روانی – اجتماعی خانواده است. کودک از بدو تولد رابطه نزدیکی با اعضاء خانواده و به خصوص پدر و مادر دارد و از طریق آن ها‌ است که احساس شخصیت او بنا می­ شود. نامنظمی و ابهام در تنبیه و تشویق از طرف والدین، اثرات سوئی در رفتار کودک بجا می‌گذارد. در اثر اینگونه رفتار، کودک مضطرب می شود و در او تبدیل به احساس گناه می شود.

در چند ماه اول زندگی لازم است اولیاء به کودک نهایت توجه را مبذول دارند، اما اگر این توجه شدید ادامه یابد کودک می آموزد که از دیگران توقع بی جا و بی اندازه داشته باشد. اینگونه رفتار اولیه نسبت به کودک ایجاد اضطراب را موقتاً به تعویق می­ اندازد ولی بعدها که فرد خودخواه و لوس، با مسائل زندگی روبرو می شود، احساس می‌کند که لیاقت کافی برای حل آن ندارد، در این موقع اضطراب او آغاز می‌گردد.

ثالثاً: تعریف فوق با مواد قانون مدنی منافات دارد؛ چرا که در ماده (۱۳۲۱)ق.م. امارات قانونی را دلیل دانسته و تصریح می­ کند: «اماره عبارت از اوضاع و احوالی است که با حکم قانون یا در نظر قاضی، دلیل بر امری شناخته می­ شود».

و در ماده ۱۳۲۲ ق.م.می­گوید: «امارات قانونی، اماراتی است که قانون آن را دلیل بر امری قرار داده مثل امارات مذکوره در این قانون از قبیل: مواد(۳۵)، (۱۰۹)، (۱۱۰)، (۱۱۵۸) و (۱۱۵۹)ق.م. وغیر آن ها وسایر امارات مصرّحه در قوانین دیگر» با مراجعه به آن مواد تصریح شده ملاحظه می­کنیم که بعضی از امور به عنوان دلیل در قانون آمده است و دلیلیّت آن مطلق است و مقید به صورتی که مورد استناد دعوی قرار گرفته باشد نیست. بلکه بعضی از امارات را در اختیار قاضی گذارده است که باید با نظر وی دلیل بر امری باشد^[۶].

تعریف دوم:

تعریفی است که حقوقدان شهیر جهان عرب دکتر عبدالرزاق احمد سنهوری در کتاب «الوسیط» خود بیان داشته است، وی دلیل اثبات را چنین تعریف کرده:

«الاثبات بمعناه القانونی هو اقامه الدلیل أمام القضاء بالطرق التی حددها القانون علی وجود واقعه قانونیه ترتّبت آثارها^[۷]».

«اثبات عبارت است از اقامه دلیل در پیشگاه محکمه – به کیفیّتی که قانون معین کرده، بر وجود یک واقعه­ی قانونی که آثاری بر آن مترتب می­ شود». شرح این تعریف مستلزم بیان دو مقدمه است.

مقدمه اول: از آنجایی که متعلق دلیل اثبات طبق تعریف ذکر شده عبارت از واقعه و حادثه­ قانونی است، پس صحیح نیست که متعلق دلیل اثبات خود حق مورد نزاع باشد، بلکه باید متعلق دلیل یکی از منابع حقوق باشد. مثلاً شبه جرم یک حادثه مادی است که قانون این عمل مادی را منشأ تعهد و حق دانسته و همچنین عقد، یک تصرف قانونی است که به­موجب قانون، منشأ حق می­گردد و دلیل اثبات باید به منشأ حق، تعلق گیرد؛ نه به خود حق.

مقدمه دوم: در تعریف دلیل آمده است که ادله­ی اثبات باید در محکمه و در نزد قاضی ارائه شود، چرا که ممکن است حادثه مورد نزاع در محکمه، مورد انکار قرار گیرد، مثلاً ‌در مورد اقرار و یا شهادت اگر در خارج از محکمه صورت گرفته و در محکمه انکار شود در این صورت اقرار و شهادت ارزشی ندارد.

نقد و بررسی:

اولاً: این تعریف، دلیل را به آنچه که اصحاب دعوی در مقام اثبات دعوی یا دفاع از آن در محکمه اقامه ‌می‌کنند، منحصر دانسته است و شامل آن اماراتی که دادگاه بدان استناد می­ کند نیست.

ثانیاًً: در مقدمه اول آمده است که دلیل اثبات باید به منشأ حق تعلق گیرد نه به خود حق، و حال آنکه این مسأله به­ طور مطلق قابل قبول نیست. مثلاً در باب شهادت، فقها بحث کرده ­اند که آیا شاهد می ­تواند به خود حق شهادت داده یا آنکه باید به منشأ حق که یک امر حسی است شهادت بدهد. در این مورد عده­ای از فقها از جمله حضرت آیت­الله خویی می­فرماید:

«لاتجوز الشهاده اِلاّ بالمشاهده اَوالسماع اَو ماشاکل ذلک»^[۸]

«جایز نیست شاهد، به امری شهادت بدهد مگر آنکه آن را دیده یا شنیده و یا برای او محسوس باشد».

و استدلال ‌کرده‌است به اینکه شهادت به معنای حضور است؛ یعنی احساس کردن واقعه­ی مورد شهادت و این همان معنا را می­رساند که دلیل اثبات درباب قضا باید به منشأ حق تعلق گیرد، نه به خود حق، البته این اصل مورد انتقاد قرار گرفته و جمعی از فقها آن را قبول ندارند.

حضرت آیت الله خمینی (ره) می­فرماید:

«الضابط فی ذلک العلم القطعی و الیقین، فهل یجب اَن یکون العلم مستنداً اِلی الحواسّ الظاهره فیما یمکن… ام یکفی العلم القطعی بأی سبب، وجهان، الاَشبه الثانی»^[۹]

در باب اقرار نیز فقها اتفاق­نظر دارند که اقرار ممکن است به خود حق تعلق بگیرد و شرط نیست که حتماً به منشأ حق، اقرار شود. و در قانون مدنی نیز شرط نشده است که متعلق شهادت منشأ حق باشد».^[۱۰]

‌بنابرین‏ مبنای مقدمه اول تعریف، یعنی این که اثبات و دلیل باید به منشأ حق تعلق گیرد نه به خود حق، اصل مسلمی نبوده و قابل قبول نیست.

ثالثاً: در مقدمه دوم آمده است که دلیل و اثبات باید در محکمه صورت بگیرد چرا که دلیل اگر خارج از محکمه مطرح شود و در محکمه مورد انکار قرار گیرد، آن دلیل ارزش ندارد ولکن این اصل نیز قابل نقد است؛ زیرا دلیل هرچند که در خارج از محکمه صورت گرفته و در محکمه انکار شود، صحیح نیست بگوییم این دلیل فاقد ارزش قانونی است. البته دلیل خارج از محکمه با دلیلی که در محکمه ارائه شده فرق می­ کند. و اقرار و شهادت در محکمه با اقرار و شهادت در خارج از محکمه تفاوت دارد ولی نه بدین معنا که دلیل در خارج از دادگاه اصلاً اعتبار نداشته باشد و آن را دلیل نگوییم. پس اقراری که در خارج از محکمه صورت گرفته باشد، دلیل و قابل بررسی است هرچند در محکمه مورد انکار قرار بگیرد.

همچنین شهادتی که در خارج از دادگاه بیان شده دلیل و قابل بررسی در محکمه است هرچند که در محکمه انکار شود. پس این تعریف نیز به جهت اشکالات وارده قابل قبول نیست.

تعریف سوم: تعریفی است که یکی از حقوق ‌دانان بیان داشته اند، ایشان در تعریف دلیل اثبات، چنین گفته است: «در تعریف دلیل اثبات دعوی… می­توانیم بگوییم رهنمای اندیشه به یک مجهول قضایی در مقام اثبات یا دفاع، دلیل اثبات دعوی است»^[۱۱].

نقد و بررسی:

اولاً: مطلق رهنمای اندیشه، دلیل اثبات نیست، مثلاً شهادت یک نفر ممکن است رهنمای اندیشه به یک مجهول قضایی باشد و حال آنکه دلیل اثبات قانونی بر آن صدق نمی­کند؛ زیرا دلیل اثبات قانونی را «بینه» نیز می­گویند ولی شهادت یک نفر را بینه نمی­گویند.

ثانیاًً: در تعریف، اندیشه مطلق بیان شده است و حال آنکه دلیل اثبات قانونی رهنمای اندیشه، خاص است و تنها اندیشه­ قاضی ملاک ‌می‌باشد. اما بهرحال این تعریف با اصلاحات و تغییرات لازم بهترین تعریف است و باید آن را بدین­گونه تعریف نماییم:

«دلیل اثبات عبارت است از راهنمای اندیشه­ دادرس برای کشف موضوع قضایی به طریق و کیفیّتی که قانون تعیین ‌کرده‌است و موضوع قضایی عبارت است از حادثه و واقعه­ی مادی که به موجب قانون منشأ حق می­گردد و یا تصرف قانونی که به موجب قانون منشأ حق می­گردد.^[۱۲]۱

گفتار دوم : تعریف اماره

اماره در لغت به معنای نشانه، علامت^[۱۳]۲، موعد و وقت محدود آمده است .^[۱۴]۳و از نظر فقهی، دلیلی که مفیدظن است ولی در شریعت به آن اعتبار داده شده باشد طرق و امارات گویند.^[۱۵]۴

مشهور در اصطلاح اصولیین آن است که اماره هر چیزی است که متعلقش را ثابت کند ولی به درجه قطع نرسد،‌یعنی موجب حصول قطع به متعلق خود نشود. و به عبارت دیگر اماره هر چیزی است که کاشف و حاکی از چیز دیگری باشد به گونه‌ای که آن را اثبات کند. و مقصود از «اثبات آن» ‌به این است که اثباتش بر حسب جعل شارع باشد نه بر حسب ذاتش، و معنای «به گونه‌ای که آن را اثبات کند، اثبات می‌کند و این در صورتی درست است و آن را اثبات می‌کند که دلیل بر معتبر بودن و حجت بودن آن شی کاشف، از سوی شارع به آن ضمیمه شود.^[۱۶]

1. 1. . همان ↑

1. 1. .http://www.shia-news.com/fa/news/87378/%D8 ↑

1. 1. . Inter-Agency Standing Committee Reference Group for Gender in Humanitarian Action, ‘Humanitarian Crisis in Iraq Gender Alert: September 2014,’, p.4 ↑

1. 1. .Layla Ahmad, ‘ISIS…violations and rapes of women in Mosul,’ Iraq Hurr, 23 June 2014, http://www.iraqhurr. org/content/article/25431673.html and UNOHCHR/UNAMI, October 2014, supra,’ p.12 ↑

1. 1. . Azam Ahmed, ‘In Retaking of Iraqi Dam, Evidence of American Impact,’ New York Times, 19 August 2014 ↑

1. 1. .UNDOC.E/CN.4/sub.22/1998/13-22 june 1998; paras.page 30 ↑

1. 1. . KNVT dormann;element of war crime under rome statute of the internationa criminal court;first published;united kingdom;cambridge university;2003;p 338 ↑

1. 1. . ساک کیتی شیایزری؛ کریانگ:۱۳۸۳ ه.ش، ص ۸۰ ↑

1. 1. . خبرگزارى ایرنا، کد خبر( ۴۰۷۳۴۹۰) ۸۱۲۰۲۶۰۹، خرداد ۹۳٫ ↑

1. 1. . Article 61, Universal Declarat ion of Human Rights ↑

1. 1. . Article 61, Convention on the Elimin ation of All Forms of Discrimi nation against Women. ↑

1. 1. .Internal Displacement Monitoring Centre, ‘Iraq IDP Figures Analysis’, http://www.internal-displacement. org/middle-east-and-north-africa/iraq/figures-analysis ↑

1. 1. . U.S. Department of State, 2013 Trafficking in Persons Report.p 15 ↑

1. 1. . Organization of Women’s Freedom un, 2010 women report;p36 ↑

1. 1. . ایرنا، کد خبر ۸۱۱۶۷۱۹۹( ۴۰۲۰۱۴۳)، اردیبهشت ۹۳٫ ↑

1. 1. .http://www.akharinnews.com-/item/57813.html ↑

1. 1. . Genocide ↑

1. 1. .Article I of the first draft of the Genocide convention;prepared by UN secretriat.may 1947;UNDOC.E/447 ↑

1. 1. . شبث؛ ویلیام: ۱۳۸۴ ه.ش،ص ۱۹ ↑

1. 1. . میرمحمد صادقی؛ حسین: ۱۳۷۷، ص ۱۳۰٫ ↑

1. 1. . مهدوی ثابت، محمد‌علی: ۱۳۸۵،ص ۶۶ . ↑

1. 1. . حسینی‌نژاد؛ حسینقلی: ۱۳۷۳، ص ۱۲۳٫ ↑

1. 1. . وفیهم قوم زنادقه دهریه لا یؤمنون بالاخره ولاجنه ولا نار ولا یعتقدون وجوب الصلاه والزکاه والصیام والحج وخیرمن کان فیهم الرافضه والرافضه شر الطوائف المنتسبین إلى القبله.( ابن‏تیمیه، کتب و رسائل و فتاوى ابن‏تیمیه فی الفقه، ج ۲۸، ص ۶۳۸). ↑

   

1. 1. . و أن من دعا عبد القادر، فهو کافر( همان، ج ۱، ص ۵۲). ↑

1. 1. . فإذا کان المشرکون جحدوا اسما من أسمائه تعالى، و هو من الأسماء التی دلت على کماله سبحانه و بحمده، فجحود معنى هذا الاسم و نحوه من الأسماء یکون کذلک، فإن جهم بن صفوان و من تبعه یزعمون أنها لا تدل على صفه قائمه بالله تعالى، و تبعهم على ذلک طوائف من المعتزله و الأشاعره و غیرهم. فلهذا کفرهم کثیرون من أهل السنه.( عبدالرحمن بن حسن، فتح المجید شرح کتاب التوحید، ص ۴۸۰) ↑

1. 1. . قال شیخنا: الرافضه الغلاه فی علی- رضی الله عنه- و من یسبون الصحابه کفار، کرافضه إیران و أهل القطیف( همو، مسائل الامام ابن باز، المجموعه الاولى، ص ۴۸). ↑

1. 1. . تخوف ابن الخطاب من الوقوع فی الشرک:و لقد أبدى عمر بن الخطاب- رضی اللّه عنه- تخوفه مما وقع فیه الناس الیوم من الشرک، منذ أکثر من ثلاثه عشر قرنًا حیث قال:« ستنقض عرى الإسلام عروه عروه» قیل و کیف ذلک یا أمیرالمؤمنین؟ قال:« إذا نشأ فی الإسلام من لا یعرف الجاهلیه» أو کما قال، فهؤلاء الذین یدعون الأموات الیوم، و یذبحون و ینذرون لهم، و یطوفون بقبورهم، مقدسین و معظمین خاشعین لهم، و متضرعین إلیهم بقصد التوسل و التوسط بهم إلى اللّه، لو عرفوا أن هذا هو عین العمل الذی کان علیه العرب فی الجاهلیه و الذی سماه اللّه شرکًا و اعتبره کفرًا لما أقدموا علیه و تمسکوا به، و ثاروا و غضبوا على من أنکره علیهم.( محمد باشمیل، کیف نفهم التوحید، ص ۲۷) ↑

1. 1. . ابن تیمیه، کتب ورسائل وفتاوى ابنتیمیه فى الفقه، ج ۲۲/ ص ۲۴۹٫ ↑

1. 1. . سیف الرحمن احمد، نظره عابره اعتباریه حول جماعه التبلیغیه، ص ۵۸٫ ↑

1. 1. . لقد ذکر العلماء فی مؤلّفاتهم فی باب أهل الزکاه أنهّا لا تدفع لکافر، و لا مبتدع، فالرافضه بلا شکّ کفار لأربعه أدله: الأول: طعنهم فی القرآن، و إدّعاؤهم أنّه حذف منه أکثر من ثلثیه … و من طعن فی القرآن فهو کافر مکذّب لقوله تعالى:« وإنّا له لحافظون». الثانی: طعنهم فی السنّه وأحادیث الصحیحین، فلا یعملون بها؛ لأنّها من روایه الصحابه الذین هم کفّار فی اعتقادهم …. الثالث: تکفیرهم لأهل السنّه … بل یعتقدون نجاسه الواحد منّا، فمتى صافحناهم غسّلوا أیدیهم بعدنا، و من کفّر المسلمین فهو أولى بالکفر، فنحن نکفّرهم کما کفّرونا و أولى. الرابع: شرکهم الصریح بالغلّو فی علیّ و ذرّیته، و دعاؤهم مع اللّه، و ذلک صریح فی کتبهم، و هکذا غلوّهم و وصفهم له بصفات لا تلیق إلا بربّ العالمین، و قد سمعنا ذلک فی أشرطتهم.( عبدالله بن جبرین، اللؤلؤ المکین، ص ۳۹). ↑

1. 1. . أن الجماعه الذین لدیه من الجعفریه یدعون علیا و الحسن و الحسین و سادتهم فهم مشرکون مرتدون عن الإسلام و العیاذ بالله لایحل الأکل من ذبائحهم لأنها میته و لو ذکروا علیها اسم الله. بتوقیع: عبدالعزیز بن عبدالله بن باز، عبدالرزاق عفیفی، عبد الله بن غدیان، عبدالله بن قعود.( فتاوى اللجنه الدائمه للبحوث العلمیه والإفتاء، ج ۲، ص ۲۶۴، فتوى رقم: ۱۶۶۱). ↑

1. 1. .« و من البدع أیضًا فی هذه الحلقات أن یُحدد الشیخ أرقامًا لیقولها الذاکر فیقول قل لا إله إلا الله ألف مره مثلًا أو صلى الله علیه و سلم عشره آلاف مره أو أکثر و کل هذا لم یرد فی شرعنا و هو من ابتداع الجاهلین، لقد خرج هؤلاء عن الذکر الشرعی إلى ذکر یشرک بالله تعالى.»( حسام عقاد، حلقات ممنوعه، ص ۲۵) ↑

1. 1. . و سئل شیخ الإسلام تقى الدین عمن یزعمون إنهم یؤمنون بالله عز وجل و ملائکته و کتبه و رسله و الیوم الآخر و یعتقدون أن الإمام الحق بعد رسول الله هو على بن أبى طالب و أن رسول الله نص على إمامته و إن الصحابه ظلموه و منعوه حقه و إنهم کفروا بذلک فهل یجب قتالهم و یکفرون بهذا الإعتقاد أم لا؟فأجاب الحمد لله رب العالمین أجمع علماء المسلمین على أن کل طائفه ممتنعه عن شریعه من شرائع الإسلام الظاهره المتواتره فإنه یجب قتالها حتى یکون الدین کله لله.