۲ . ارتباط تنگاتنگ با نیاز های شغلی ، توسعه ای و فردی کارکنان:

هدف نهایی آموزش کارکنان، مرتفع نمودن نیاز های شغلی ، توسعه ای و فردی کارکنان وسازمان هاست. برقراری ارتباط نزدیک بین نیاز های سازمان ، شغل ، فرد و برنامه های آموزشی کارکنان و ایجاد هماهنگی بین این مؤلفه ها، می‌تواند اهداف آموزشی و توسعه ای را به نحو مطلوب محقق نمایند .

۳ . مداومت آموزش ها :

آموزش های شغلی و عمومی کارکنان معطوف به زمان و مقطع خاصی از کارنامه شغلی کارکنان نیست ؛ بلکه متناسب با تغییرات و تحولات علمی ،فن آوری، سازمانی و فردی باید آموزش های جدیدی برنامه ریزی و اجرا شوند. کهنه و منسوخ شدن دانش انسان ها با توجه به پیشرفت های شگفت آور و شتاب زده جهانی ،این ویژگی را در آموزش کارکنان بر جسته تر کرده و تأکید می‌کند که آموزش کارکنان می‌تواند نقش بسزایی در توسعه منابع انسانی برای مقابله با شرایط و تغییرات محیطی و سازمانی جدید ایفا نماید.

۴ . سنخیت آموزش ها با ویژگی های فراگیران :

به لحاظ اینکه فراگیری در حوزه آموزش کارکنان را افراد بزرگسال تشکیل می‌دهند و این رویکرد آموزشی از تئوری آموزش بزرگسالان پیروی می‌کند، در تئوری آموزش بزرگسالان به فراگیر ، به عنوان هسته مرکزی آموزش و عنصر فعال آموزش ها نگریسته می شود و اصل فراگیر محوری ، در کانون توجه آموزش قرار می‌گیرد .

ویژگی های شخصیتی، سنی، شغلی و خانوادگی فراگیران ضرورت انعطاف پذیری را گوشزد می کند . لذا لازم است برای افزایش انگیزه فراگیری، بیشتر اقدامات و فعالیت های آموزشی بر عهده فراگیران باشد و علاوه بر این، به علت اینکه کارکنان اغلب از تجارب و اطلاعات قبلی در زمینه موضوع آموزش برخوردار هستند، برنامه ها و محتوای آموزش ها باید مبتنی بر این اطلاعات و تجارب بوده و با ساختار ذهنی آن ها سنخیت داشته باشد.

۱- ایجاد انگیزه های قوی برای فراگیران :

عدم تمایل کارکنان به شرکت در آموزش ها، نبودن انگیزه های مناسب برای ترغیب آن ها در این زمینه ، اغلب آموزش های کارکنان را با کارایی و اثر بخشی پائین مواجه می‌سازد. انگیزه ها و محرک های قوی در اینگونه آموزش ها می‌توانند تا حد زیادی کارایی و اثر بخشی آموزش ها را بالا ببرند.احساس نیاز قوی به آموزش، فراهم نمودن امکانات لازم رفاهی و آموزشی، برخورداری از مزایای مختلف شغلی و کاربرد یافته های آموزشی در موقعیت های عملی شغل،از جمله محرک های قوی هستندکه می‌توانند انگیزه های لازم را برای شرکت کارکنان در آموزش ها و یادگیری آن ها فراهم آورند.

1. کاربردی بودن آموزش ها :

هدف اصلی آموزش کارکنان بر آوردن نیازهای آموزشی فردی،شغلی و سازمانی کارکنان است.انجام وظایف مشاغل بنا بر ماهیت عملکردی و کاربردی آن ها نیازمند آموزش هایی است تا افراد بتوانند مهارت ها،دانش و اطلاعات عملی و کاربردی لازم را برای انجام فعالیت های شغلی ارائه نمایند. لذا اینگونه آموزش ها باید علاوه بر توجه به دانش نظری، بر کاربرد دانش و اطلاعات در زمینه‌های شغلی متمرکز باشند(صدری ، ۱۳۸۳، ۳۳-۳۱ ).

لذا مسئولیت های آموزش در هر سازمانی را می توان از خط مشی های ارائه شده مشخص کرد، ولی معمولاَ در سازمان های بزرگ، مسئولیت برنامه های آموزشی رسمی بر عهده مدیر آموزش است که در واقع وی در درجه اول بایستی از اهداف و استراتژی های سازمان مطبوع خود آگاهی کامل داشته باشد و بر اساس آن ها نیازهای آموزشی کارکنان و نیز وسایل مربی، کلاس درس و سایر تسهیلات لازم جهت آموزش را پیش‌بینی کند. واحد آموزش لازم است که بر اجرای صحیح برنامه های آموزشی نظارت کامل داشته باشد و در هر زمان که لازم شد نسبت به کسب دانش و افزایش مهارت های لازم از تشویق کارکنان و حتی مدیران و سر پرستان کوتاه نکند. ( میر سپاسی ، ۱۳۸۵ ، ۲۷۰- ۲۶۹ )

۲-۱-۵- یادگیری و نظریه های یادگیری:

صاحب‌نظران معرفت پذیری^[۱۳] (یادگیری) را تغییر نسبتاَ پایدار در رفتار یا رفتار بالقوه ، که از تجربه ی مستقیم یا غیر مستقیم ناشی می شود، تعریف کرده‌اند. ( ایکینز^[۱۴] ، ۱۹۸۷ ، ۳۶-۴۸) .از این تعریف چهار نکته استنباط می شود.

• • معرفت پذیری مفهوم تغییر را در بر دارد . آدمی پس از یادگیری ، قدری نسبت به گذشته اش ، چه خوب و چه بد ، تفاوت خواهد کرد.

• • تغییر ناشی از یادگیری تا حدودی پایدار است.

• • یادگیری بر رفتار بالقوه اثر دارد . به دلیل اینکه ذهن دیگران را نمی توان خواند، برای تعیین معرفت کسب شده باید بر مشاهده متکی بود.

• تغییر از تجربه ی مستقیم یا غیر مستقیم ناشی می شود.( مورهد گریفین^[۱۵]، ۱۹۸۹ ،۴۰-۴۳ )

معرفت پذیری علاوه بر نظریه های ادراک و اسناد، در تشریح و تشخیص رفتار سازمانی مؤثر است. آدمی از راه های گوناگون معرفت می پذیرد. (نمودار ۲-۲ فراگرد معرفت پذیری را تشریح می‌کند.)

مشاهدات انتخابی اتفاقی

واقعیت‌های محض

محیطی

دانش

و

تجربه

جستجوی

ذهنی برای

یافتن

عوامل

دخیل در

برانگیختن

پاسخ

+

+

واکنش های

جدید

(بیان شده)

درچندکلمه

فرضیه های

جدید درباره سازمان ومحیط

داده های متضاد

مانده

داده های ضروری مورد نیاز

تجربه ی شهودی

آگاهی استقرایی

آزمون قیاسی واقعیت

‌استنتاج‌ها و نتیجه گیریها درباره واقعیت

فرضیه های پالایش شده و فراخوای داده های ضروری مورد نیاز

( نمودار ۲-۲ فراگرد معرفت پذیری و شکل گیری فرضیه هایی درباره محیط (کافی و دیگران^[۱۶]،۱۹۸۵ ، ۱-۱۰) هرفرآیند فرعی به طور پیچیده ای آنقدر به نقطه آغاز خود بازگشت می‌کند تا ابهام ها، تناقض ها و فاصله ی میان انتظارات و واقعیت ها به حد قابل قبول برسد.

1. 1. مشاهده^[۱۷] : قدرت تحلیل آدمی بر داده های پردازش شده ای مبتنی است که توسط “مشاهده”از جهان پیرامونش گرفته است.

1. 1. بینش^[۱۸] یا فراست : منظور از بینش یا نگرش ، دید یا قضاوتی است که مشاهده گر پس از تحلیل و پردازش “داده ها” در ذهن خود آگاه خویش از آنچه در پیرامونش دیده است پیدا می‌کند.

1. 1. دانش^[۱۹]: دانش عبارت از معانی (ارتباط ) اطلاعات و واقعیت هاست که آدمی برای نتیجه گیری در دسترس دارد.

1. 1. استقرا^[۲۰] :استقرا، آن فراگرد ذهنی استدلال از جزء به کل است.

1. قیاس^[۲۱] : قیاس، فراگردی ذهنی است که به وسیله ی آن آدمی از مفاهیم کلی به مفاهیم جزئی سیر می‌کند.و ویژگی های یک نتیجه گیری کلی را به موارد جزئی گسترش می‌دهد.(کافی و دیگران ، ۱۹۸۵ ، ۹ )

۲-۱-۵-۱ روش رفتار گرایی:

رفتار گرایان بر تقویت رفتارها در هنگام بروز تأکید می ورزند.

۴-۱-۱-آزمون F لیمر:

یکسان بودن عرض از مبدأ­ها (داده ­های تلفیقی^[۵۹]) در مقابل ناهمسانی عرض از مبدأ­ها (روش داده ­های تابلویی) را مورد بررسی قرار می­دهد انجام شده است. ‌می‌توان فرضیه ­های این آزمون را به صورت زیر نوشت:

H₀=α_۱=α_۲=…=α_n

H₁=حداقل یکی از عرض از مبداها با بقیه متفاوت است

اگر Fمحاسبه شده مربوط به آماره لیمر از F جدول به درجه آزادی ^[۶۰](N-1, NT-N-K) بزرگتر باشد، فرضیه رد می­ شود و استفاده از روش داده ­های تابلویی بهتر است. در غیر این صورت از روش داده ­های تلفیقی استفاده می­ شود.

۴-۱-۲- آزمون هاسمن^[۶۱]:

برآورد الگو با روش داده ­های تابلویی به دو صورت اثرات ثابت و تصادفی صورت ‌می‌گیرد، که به منظور انتخاب بین این دو روش از آزمون هاسمن استفاده می­ شود. که آماره آن H با توزیع خی دو با درجه­ آزادی k (تعداد متغیرهای توضیحی) ‌می‌باشد و به صورت زیر تعریف شده است.

(۴-۱)

که در آن و بوده و معرف تخمین زننده­های روش اثرات ثابت و نشان دهنده تخمین زننده­های روش اثرات تصادفی است.

آزمون هاسمن در حقیقت آزمون فرضیه­ ناهمبسته بودن اثرات انفرادی و متغیرهای توضیحی است که طبق آن تخمین­های حداقل مربعات تعمیم یافته (تحت فرضیه H₀) سازگار و تحت فرضیه H₁ ناسازگار است. از طرف دیگر تخیمن­های اثرات ثابت تحت دو فرضH₀ , H₁ سازگار ‌می‌باشد. به عبارت دیگر روش اثرات تصادفی که در آن از تخمین زننده­های حداقل مربعات تعمیم یافته استفاده شده فرضیه H₀ سازگاری ضرایب را نشان می­دهد. تخمین زننده­های روش اثرات ثابت نیز، سازگار بودن ضرایب را تحت هر دو فرض H₀و H₁ نشان می­دهد (هسیائو^[۶۲]،۱۹۸۶). ‌بنابرین‏ در صورتی که فرضیه H₀ پذیرفته شود، روش اثرات تصادفی بر روش اثرات ثابت ترجیح داده می­ شود.

۴-۱-۳- آزمون ناهمسانی واریانس:

ماهیت داده ­های پنلی ایجاب می­ نماید که در بسیاری از مطالعات مبتنی بر این گونه داده ­ها، مشکل ناهمسانی واریانس بروز نماید. با توجه به تاثیر مهم ناهمسانی واریانس بر نتایج برآورد لازم است قبل از پرداختن به هر گونه تخمین، وجود یا عدم وجود واریانس ناهمسانی بررسی شود. این آزمون از طریق آزمون نسبت درست نمایی (LR) با بهره گرفتن از نرم افزار Stata12 انجام شده است.

۴-۱-۴ آزمون مانایی:

با توجه به اینکه داده ­های پنل درصورتی که بازه زمانی کمتر از ده سال را پوشش دهندند نیاز به آزمون مانایی ندارد ( اندرس^[۶۳]،۲۰۰۳)؛ در این پژوهش با توجه به قلمرو زمانی که از ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۰ است نیاز به آزمون مانایی نیست.

۴-۲-تنایج تخمین الگوها:

۴-۲-۱- بررسی اثر بحران مالی بر تجارت دوجانبه خدمات:

طبق آنچه در فصل سوم و ابتدای فصل چهارم بیان شد برای بررسی اثر بحران مالی بر تجارت دوجانبه خدمات از الگوی (۴-۲) استفاده می­ شود.

(۴-۲)

در این الگو و درآمد سرانه کشورهای i و j است که جایگزین متغیرهای تولید ناخالص داخلی و جمعیت این کشورها شده است. متغیر درآمد سرانه در واقع اثرات تغییر در تولید ناخالص ملی و جمعیت را نشان می­دهد. با افزایش درآمد سرانه هر کشور مبادلات تجاری آن کشور نیز افزایش می­یابد. به طور کلی رابطه درآمد سرانه با تجارت مثبت است و انتظار می­رود علامت این متغیر مثبت باشد. برای برآورد الگوی اثر بحران مالی بر تجارت دوجانبه کل خدمات ابتدا آزمون F لیمر، هاسمن و LR انجام شده است. نتایج این آزمون های در جدول (۴-۱) آمده است.

جدول (۴-۱): نتایج آزمون F لیمر، هاسمن و LR برای الگوی (۴-۱).

آزمون

آماره آزمون

احتمال

آزمون F لیمر

۲۶/۲۹

آماره جدول: F(55,330)

۰۰۰/۰

آزمون هاسمن

۴۲/۲۲

درجه آزادی (۶)

۰۰۱/۰

آزمون LR

۱۸/۳۴۶

۰۰۰/۰

منبع: یافته های پژوهش

با انجام آزمون F لیمر، روش داده ­های تابلویی برای برآورد الگو در نظر گرفته شد و همچنین طبق آزمون هاسمن اثرات ثابت برای الگو قابل قبول است و با توجه به نتیجه آزمون LR، الگوی مورد بررسی دارای ناهمسانی واریانس است ‌بنابرین‏ با روش GLS برآورد شده است. نتایج این تخمین در جدول (۴-۲) آمده است.

جدول (۴-۲) نتایج برآورد الگو (۴-۲) اثر بحران مالی بر کل تجارت خدمات

متغیر

ضریب

احتمال

آماره Z

Ln(YP_i)

۶۶/۱

۰۰۰/۰

۷۱/۲۰

Ln(YP_j)

۳۴/۱

۰۰۰/۰

۸۱/۱۶

EV_i

۰۱۷/۰-

۰۰۷/۰

۷۱/۲-

EV_j

۰۲۰/۰-

۰۰۲/۰

۱۴/۳-

fci_t

۰۷/۰-

۵۰۲/۰

۶۷/۰-

LnDIS_ij

۵۱/۰-

۰۰۰/۰

۰۱/۹-

C

۱۶/۲۵

۰۰۰/۰

۵۲/۸

Wald chi2(6)= 97/612

Prob > chi2 = 000/0

منبع: یافته ­های پژوهش

تمامی متغیرهای الگو به جز شاخص بحران مالی در سطح اهمیت ۵% معنادار است. ضریب متغیرهای درآمد سرانه کشورهای شریک تجاری مثبت است که نشان دهنده رابطه مستقیم درآمد سرانه و تجارت دوجانبه است؛ ‌می‌توان بیان کرد که با افزایش یک درصدی درآمد سرانه کشورi حجم تجارت دوجانبه به میزان ۶۶/۱ درصد افزایش می­یابد و به ازای افزایش یک درصد درآمد سرانه کشور j تجارت دوجانبه بین این دو کشور به میزان ۳۴/۱ درصد افزایش دارد. تغییرات نرخ ارز در تجارت­های بین‌المللی و دوجانبه اثرگذار است و همین طور که از نتایج مشخص است تغییرات نرخ ارز اثر منفی بر تجارت دوجانبه دارد. چنانچه بازارهای مالی کشورها در سطوح توسعه و وضعیت اقتصاد کلان خود واگرا شوند، هزینه­ های یکپارچگی پولی بالا خواهد بود؛ زیرا پیش شرط­های لازم برای همگرایی اسمی ملتزم همگرایی اولیه روی نرخ­های بهره، تورم، نرخ­های ارز، بدهی­ها و کسری­های دولت است (لیم،۲۰۰۵). در این ارتباط کارن (۲۰۰۳)، معتقد است که تاثیر بازارهای مالی هم گرا شده اینگونه است که، برای کشورهای در حال توسعه حذف کنترل­های نرخ ارز موجب کاهش هزینه­ های مبادله­ مرتبط با تجارت می­ شود. واگرایی مالی که بین کشورهای مورد بررسی وجود دارد، اثر منفی بر تجارت دوجانبه بین کشورهای i و j دارد. به هر میزانی که این تغییرات شدید­تر باشد، حجم تجارت کاهش بیشتری خواهد داشت.

‌در مورد متغیر فاصله که علامت منفی دارد و نشان می­دهد که هر چه فاصله جغرافیایی بین دو شریک تجاری بیشتر باشد حجم تجارت دوجانبه آن­ها کمتر می­ شود؛ زیرا افزایش در فاصله جغرافیایی با افزایش هزینه های حمل و نقل و هزینه های بیمه و به طور کلی هزینه های مبادله از جمله کسب اطلاعات مناسب باعث کاهش مبادلات بین‌المللی می شود.

۴-۲-۲- بررسی اثر بحران مالی بر تجارت دوجانبه خدمات گردشگری:

برای بررسی اثر بحران مالی بر تجارت دوجانبه خدمات گردشگری از الگو (۴-۳) استفاده می­ شود. این معادله نیز مشابه معادله­ای است که برای بررسی اثر بحران مالی بر تجارت خدمات به کار گرفته شد زیرا صنعت گردشگری یکی از بزرگترین زیرمجموعه­های خدمات ‌می‌باشد.

(۴-۳)

= + + +

که در آن قیمت سهام شرکت است. i نشان دهنده یک شرکت خاص و t سال مالی می‌باشد. P یک متغیر وابسته به عنوان اندازه‌گیری ارتباط ارزشی اطلاعات حسابداری است.

همچنین ACFL تخصص مالی کمیته حسابرسی است.

برای بررسی تاثیر استقلال کمیته حسابرسی بر ارتباط ارزشی اطلاعات حسابداری از معادله رگرسیون زیر استفاده می‌شود:

= + + + ACINDEPENDENCE

که در آن ACINDEPENDENCE استقلال کمیته حسابرسی است.

برای بررسی تاثیر اندازه کمیته حسابرسی بر ارتباط ارزشی اطلاعات حسابداری از معادله رگرسیون زیر استفاده می‌شود:

= + + + SIZE

که در آن SIZE اندازه کمیته حسابرسی می‌باشد.

1. 1. . Barth, et al. ↑

1. 1. . Zhang. ↑

1. 1. . Rezaee et al. ↑

1. 1. . Ferreira. ↑

1. 1. . Van der Nest. ↑

1. 1. . Carcllo & Neal ↑

1. 1. . Livingstone ↑

1. 1. . Shamsher Mohamad & Sori. ↑

1. 1. . Windram & Song ↑

1. 1. . Dezoort, et al. ↑

1. 1. . Lightle & Bushong. ↑

1. 1. . Price Waterhouse,1993. ↑

1. 1. . Elchenseher and shields,1985; Pincus et al, 1989. ↑

1. 1. . Dockweiler et al,1986. ↑

1. 1. . Abhas. ↑

1. 1. . Zulkarnain et al ↑

1. 1. . Agency Theory ↑

1. 1. . Viknair, Hickman & Carnes. ↑

1. 1. . Carcello & Neal ↑

1. 1. . Dezoort & Salterio. ↑

1. 1. . Salterio ↑

1. 1. . McDaniel, Martin & Carnes ↑

1. 1. . Davidson, Xie & Xu. ↑

1. 1. . Blue Ribbon Committee. ↑

1. 1. . Abbott, Park & Parker. ↑

1. 1. . Value Relevance. ↑

1. 1. . Liang & Yao. ↑

1. 1. . Miller & Modigliani. ↑

1. 1. . Holthausen & Watts. ↑

1. 1. . Barth, Beaver & Landsman. ↑

1. 1. . Senthilnathan. ↑

1. 1. . Vishnani. ↑

1. 1. . Collins, et al. ↑

1. 1. . Brown, et al. ↑

1. 1. . Barth, et al. ↑

1. 1. . Dahmash ↑

1. 1. . Hand ↑

1. 1. . Collins, et al. ↑

1. 1. . Amir, et al. ↑

1. 1. . Lev ↑

1. 1. . Lambert ↑

1. 1. . Morse ↑

1. 1. . Bernard ↑

1. 1. . Conroy et al. ↑

1. 1. . Brief and Zarowin ↑

1. 1. . Feltham ↑

1. 1. . Maydew. ↑

1. 1. . Collins, et al. ↑

1. 1. . Jensen & Meckling. ↑

1. 1. . Beneish. ↑

1. 1. . Alchian. ↑

1. 1. . Manne. ↑

1. 1. . Fama. ↑

1. 1. . Hermalin & Weisbach. ↑

1. 1. . Maniam. ↑

1. 1. . Agnes, et al. ↑

1. 1. . Habib & Azim. ↑

1. 1. . Davidson, et al. ↑

1. 1. . Gul & Leung. ↑

1. 1. . Beekes & Brown. ↑

1. 1. . Kalbers & Fogarty. ↑

1. 1. . Treadway. ↑

1. 1. . Goodwin. ↑

1. 1. . Rainsbury ↑

1. 1. . Klein. ↑

1. 1. . McMullen & Raghuanandan, ↑

1. 1. . Cohen, Krishnamoorthy, & Wright. ↑

1. 1. . Feris, Jagannathan, & Pritchard. ↑

1. 1. . Sharma & Kuang. ↑

1. 1. . Regulators. ↑

1. 1. . Rainsbury, Bradbury, & Cahan. ↑

1. 1. . Kim, et al. ↑

1. 1. . Tharmila & Nimalathasan. ↑

1. 1. . Rani ↑

1. 1. . Balachandran & Mohanram. ↑

1. 1. . kousenidis, et al. ↑

1. 1. . Svensson & Larsson. ↑

1. 1. .Tan. ↑

1. 1. . Felo, et al. ↑

1. 1. . Ou & Sepe. ↑

n : تعداد سالها در دوره برآورد

λ : عبارت است از سال اندیس که دارای بازده (t^-1 , …,t-n. t-n ^+۱) می‌باشند.

پس از تعیین NDA اقلام تعهدی اختیاری (DA) برای سال t به شرح زیر محاسبه می‌شود:

۲) DA₁ = –

ب) مدل دی آنجلو

این مدل در سال ۱۹۸۶ ارائه شده است. در این مدل فرض براین است که NDA در هر دوره مالی برابر با کل اقلام تعهدی سال قبل. مدل دی آنجلو می‌تواند به عنوان یک حالت خاص از مدل هیلی تصور شود که در آن دوره پیش‌بینی برای NDA تنها به مشاهدات دوره قبل محدود شده است. این مدل به شرح زیر بیان شده است :

۱)

که در آن:

TA_t-1: کل اقلام تعهدی در سال t-1

TA_t-2: کل دارایی‌های شرکت ‌در سال‌ t-2

پس از محاسبه، اقلام تعهدی اختیاری به شرح زیر محاسبه می‌شود:

۲) –

ج)مدل جونز

جونز تفاوت سود و وجوه نقد حاصل از عملیات را به ‌عنوان اقلام تعهدی شناسایی ‌کرده‌است. در این رویکرد، عقیده حاکم آن است که اطلاعات موجود در وجوه نقد حاصل از عملیات، معیاری عینی‌تر برای ارزیابی عملکرد واقعی اقتصادی واحد تجاری است و از این رو کمتر می‌تواند مورد دستکاری مدیریت قرار گیرد. جونز در مدلی که در سال۱۹۹۱ برای بررسی مدیریت سود در واحدهای تجاری ارائه کرد، فرض کرد که اقلام تعهدی غیراختیاری^[۶۱] در طول زمان ثابت هستند در حالی که واقعا چنین نیست. در این مدل که سعی در تفکیک اقلام تعهدی اختیاری^[۶۲]و غیراختیاری دارد، سعی شده است که تأثیر شرایط اقتصادی یک واحد تجاری بر اقلام تعهدی غیراختیاری را کنترل کند. در مدل جونز ابتدا کل اقلام تعهدی به شرح زیر محاسبه می‌گردد :

۱) = –– + – TA_i,t

که در آن:

TA_i,t : کل اقلام تعهدی شرکتi در سالt

CA _i,tΔ : تغییر در دارایی‌های جاری شرکت i بین سالt و t^-1

C _i,tΔ : تغییر در بدهی‌های جاری شرکت i بین سال t و t^-1

CASH _i,tΔ :تغییر در وجه نقد شرکت i بین سالt و t^-1

STD _i,tΔ : تغییر در حصه جاری بدهی‌های بلندمدت شرکت i بین سال t و t^-1

DEP_i,t: هزینه استهلاک شرکت i در سالt

پس از محاسبه کل اقلام تعهدی، پارامترهای ƴ, β , α به منظور تعیین اقلام تعهدی غیراختیاری، از طریق فرمول زیر برآورد می‌شوند :

۲)

که در آن :

TA_i.t: کل اقلام تعهدی شرکتiدرسالt

REV _i,tΔ : تغییر در درآمد فروش شرکتiبین سال t و t^-1

_i,t PPE : اموال، ماشین آلات و تجهیزات ناخالص شرکت i در سال t

A_i,t-1 : کل ارزش دفتری دارایی‌های شرکت i در سال t^-1

_i,tɛ : اثرات نامشخص اثرات تصادفی

ƴ,β, α : پارامترهای برآورد شده شرکت i

پس از محاسبه پارامترهای ƴ,β, α از طریق روش حداقل مربعات(OLS) طبق فرمول ذیل اقلام تعهدی غیر اختیاری به شرح زیر تعیین می‌شود :

۳)

که در آن:

NDA_i,t: اقلام تعهدی غیراختیاری شرکت iدر سال t

در مرحله آخر، اقلام تعهدی اختیاری(DA) به شرح زیر حساب می‌شود:

۴) DA_i,t=TA_i,t – NDA_i,t

لازم به یادآوری است که مجموع اقلام تعهدی به روش زیر محاسبه می‌شود :

۵) TA=NI – CFO

که در آن:

TA: کل اقلام تعهدی

CFO: وجه نقد حاصل از عملیات

NI: سود خالص می‌باشد (جیانکسین و مانو گاپتا^[۶۳]۱، ۲۰۰۹، ۱۶۵۴).

د)مدل صنعت

این مدل ‌در سال‌ ۱۹۹۱ توسط دچو و اسلن ارائه شده است همانند مدل دی آنجلو در این مدل نیز فرض ثابت بودن NDA در طول زمان تعدیل شده است. در این مدل فرض می‌شود که اختلاف شاخص‌های مربوط به اقلام تعهدی غیر اختیاری در صنایع مختلف یکسان بوده و نیز فرض می‌گردد که انحراف در تعیین بخش غیراختیاری اقلام تعهدی، در شرکت هایی که در یک صنعت هستند، معمولی است. مدل صنعت برای محاسبه NDA به شرح زیر است:

)

که در آن:

NDA_t : اقلام تعهدی غیراختیاری درسالt

Median(TA_t/A_t-1) : ارزش میانه کل اقلام تعهدی برای تمام شرکت‌های نمونه کنترلی در سالt که از طریق جمع کل دارایی‌ها هم وزن شده‌اند .

_۱ , β_۲β : پارامترهای خاص شرکت هستند که با بهره گرفتن از OLS مشاهدات برآورد می‌شوند. (فضل جو، ۱۳۸۷، ۳۴(

د) مدل تعدیل شده جونز

یک فرض تلویحی به کار برده شده در مدل جونز این است که درآمدها جزء اقلام غیراختیاری هستند. مد نظر قرار دادن این فرض اگر سود واحد تجاری از طریق درآمدها و اقلام اختیاری درآمد حاصل شود، در این صورت کاربرد مدل جونز باعث انتقال سود مدیریت حاصل شده از اقلام تعهدی اختیاری خواهد شد(بهارمقدم، ۱۳۸۴) . این مسئله محدودیت هایی را برای کاربرد مدل جونز به وجود آورد. دیچو و همکاران^[۶۴](۱۹۹۵) با ارائه مدلی که از آن پس “مدل تعدیل شده جونز” نام گرفت، این مدل را با مدل‌های جونز، هیلی و دی آنجلو و نیز مدل صنعت، مورد مقایسه قرار دادند و ‌به این نتیجه رسیدند که مدل تعدیل شده جونز از قدرت بیشتری برای کشف مدیریت سود در نهادهای تجاری برخوردار است. ‌بنابرین‏ در تحقیق حاضر برای بررسی مدیریت سود در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران از مدل تعدیل شده جونز استفاده می‌شود (چی فونگ، ۲۰۰۹، ۷۱۸۴).

به نظر دیچو و همکاران در مدل جونز به طور ضمنی فرض بر آن است که اقلام درآمد، نه در زمان برآورد پارامترهای مدل(دوره رویداد) و نه در زمان مدیریت تخمین سود(دوره برآورد)، مورد اعمال نظر و دستکاری مدیریت قرار نمی‌گیرند. آن ها با نقض این فرض، تغییرات فروش (درآمد) را در دوره برآورد، نشأت گرفته از مدیریت سود می‌دانند. ‌بنابرین‏ با وارد کردن تغییرات حسابهای دریافتنی ‌به این منظور در مدل اولیه جونز، “مدل تعدیل شده جونز” را که تعدیل مدل شماره (۳) جونز است به شرح زیر ارائه دادند :

دررابطه یادشده RECΔ معرف حسابهای دریافتنی است (چانگ و همکاران، ۲۰۰۹، ۱۵۴).

۲-۲) عدم تقارن اطلاعاتی

۲-۲-۱) مقدمه

با توجه به جنبه‌های اقتصادی اطلاعات، گزارشگری مالی و سیستم حسابداری نقش حیاتی را در بازار سرمایه ایفا می‌کند، هدف اصلی گزارشگری مالی تأمین نیازهای اطلاعاتی سرمایه گذاران است. سرمایه گذاران و استفاده کنندگان با بهره گرفتن از اطلاعات حسابداری عملکرد آتی شرکت را پیش‌بینی و از آن برای ارزش گذاری شرکت استفاده می‌کنند. تصمیم گیری دقیق از جانب اشخاص، شرکت ها، دولت و غیره برای توزیع مناسب و کارایی منابع مالی امری اجتناب ناپذیر است. برای این گونه تصمیم گیری ها، تصمیم گیرندگان باید اطلاعاتی قابل اتکا در اختیار داشته باشند. در واقع، هدف حسابداری کمک ‌به این تصمیم گیرندگان است؛ از سوی دیگر، سرمایه گذاری از موارد ضروری و اساسی در فرایند رشد و توسعه اقتصادی کشور است.

یکی از عوامل مؤثر در تصمیم گیری، اطلاعات مناسب و مرتبط با موضوع تصمیم است. در صورتی که اطلاعات مورد نیاز به صورتی نامتقارن بین افراد توزیع شود(انتقال اطلاعات به صورت نابرابر صورت گیرد)، می‌تواند نتایج متفاوتی را نسبت به موضوعی واحد سبب شود. ‌بنابرین‏، قبل از این که خود اطلاعات برای فرد تصمیم گیرنده مهم باشد، این کیفیت توزیع اطلاعات است که باید به صورت دقیق مورد ارزیابی قرار گیرد.

۲-۲-۲) شکل گیری مفهوم عدم تقارن اطلاعاتی

طرفداران مفهوم EVA ادعا می‌کنند که این شاخص، برترین معیار عملکرد محسوب می‌شود، زیرا به عنوان یک معیار ارزیابی، هزینه فرصت صاحبان سهام و ارزش زمانی پول را در نظر گرفته و تحریف ناشی از به کارگیری اصول حسابداری را برظرف می‌سازد. برخلاف معیارهای متداول سودآوری، EVA در درک هزینه سرمایه‌ صاحبان سهام به مدیریت کمک می‌کند و شاخص واقعی موفقیت شرکت را در ارزش آفرینی یا زایل شدن ارزش به شمار می‌رود (Xin et al., 2012).

در حقیقت، یکی از مفیدترین معیارهای ارزیابی عملکرد و همچنین پیش‌بینی ارزش سهام شرکت‌ها معیار ارزش افزوده اقتصادی می‌باشد. مدیریت شرکت قصد دارد ‌بر اساس ارزش افزوده اقتصادی ثروت سهام‌داران را حداکثر کند. متاسفانه بسیاری از شرکت‌ها سود نهایی محصولاتشان رت بدون در نظر گرفتن هزینه فرصت سرمایه‌ خود برآورد می‌کنند. حداکثر کردن نه تنها راه حلّی برای این مشکل ارائه می‌کند، بلکه همواره انگیزه هایی را نیز برای حداکثر کردن ثروت سهام‌داران در مدیران ایجاد می‌کند. ارزش افزوده‌ اقتصادی با ارزش فعلی خالص نیز رابطه نزدیکی دارد. ارزش افزوده اقتصادی با این تئوری که ارزش شرکت تنها با انتخاب پروژه هایی با خالص ارزش فعلی مثبت افزایش می‌یابد، سازگار است. ارزش افزوده اقتصادی، مدیران ارشد شرکت را نسبت به معیارهایی که بیش تر تحت کنترل آن ها است (نظیر نرخ بازده و نرخ هزینه سرمایه) و نه معیارهایی غیر قابل کنترل (نظیر: ارزش بازار سهام) پاسخگو می‌کند. ارزش افزوده‌ اقتصادی متاثر از کلیه تصمیمات مربوط به تامین مالی، نرخ هزینه سرمایه‌گذاری سهام‌داران را به بهترین نحوه میسر می‌کند. ارزش افزوده‌ اقتصادی نشان می‌دهد که ارزش شرکت مستقیما به عملکرد مدیریت بستگی دارد. ارزش افزوده اقتصادی با ارزش بازار شرکت در ارتباط است چرا که ارزش سهام تابعی از ارزش افزوده‌ اقتصادی‌های آتی پیش‌بینی شده می‌باشد. ارزش افزوده اقتصادی معیاری است که نشان می‌دهد عملکرد واقعی شرکت نسبت به عملکرد پیش‌بینی شده اش کاهش یا افزوایش داشته است. ارزش افزوده اقتصادی مثبت ‌به این معنا است که ارزش شرکت با در نظر گرفتن هزینه سرمایه به کار گرفته شده افزایش یافته است. ارزش افزوده اقتصادی روش مناسبی برای تعیین اهداف اندازه گیری عملکرد، ارزیابی استراتژی‌ها، تخصیص سرمایه ها، طراحی سیستم‌های پاداش، افزایش سرمایه و قیمت گذاری است. ارزش افزوده اقتصادی به عنوان معیار ارزیابی عملکرد اقتصادی، پیش‌بینی با معیارهای دیگر نظیر: ارزش افزوده نقدی، ارزش افزوده سهام‌داران و بازار جریان نقدی روی سرمایه‌گذاری‌ها سازگار می‌باشد. از همه مهم تر اینکه ارزش افزوده اقتصادی به عنوان معیار اندازه گیری عملکرد کمتر در معرض تحریف های حسابداری قرار دارد (طالب نیا و شجاع، ۱۳۹۰).

ارزش افزوده اقتصادی یک معیار عملکرد تلقی می‌شود که به کنترل کل ارزش ایجاد شده‌ شرکت پرداخته و تصویر واقعی از ایجاد ثروت برای سهام‌داران را ارائه می‌کند. این شاخص توسط استرن استوارت ایجاد شد تا به بیان چالش‌هایی که شرکت‌ها در زمینه‌ی اندازه گیری عملکرد مالی مواجه اند بپردازد. ایجاد بهبود در ارزش افزوده اقتصادس به معنای افزایش ثروت سهام‌داران است. همان ظور که اشاره شد، ارزش افزوده اقتصادی روش اندازه گیری ارزش اقتصادی یک کسب و کار بعد از درنظر گرفتن کل هزینه سرمایه می‌باشد (هزینه بدهی و هزینه حقوق صاحبان سهام) در صورتی که اغلب روش‌های سنتی فقط بدهی را در حساب های هزینه قلمداد می‌کنند (اولی و همکاران، ۱۳۹۳).

برای محاسبه ارزش افزوده اقتصادی می‌توان از رابطه زیر بهره گرفت:

1. 1. EVA= (r-c)* Capital

1. EVA= NOPAT_t-(WACC*Capital _t-1)

در جایی که ® نرخ بازده شرکت، © نرخ هزینه سرمایه شرکت، (NOPAT) سود عملیاتی پس از کسر مالیات، (WACC) هزینه متوسط سرمایه و (Capital) سرمایه شرکت می‌باشد. در محاسبه ارزش افزوده اقتصادی، مفهوم سرمایه مد نظر است. همچنین ضروری است تا برای محاسبه (NOPAT) یعنی سود عملیاتی پس از کسر مالیات، تعدیلاتی در سود حسابداری لحاظ شود تا با مفهوم اقتصادی سود نزدیک تر شود. البته عده‌ای از قیبل زیمرمن اثر این تعدیلات را ناچیز می‌شمارند و عقیده دارند که هزینه انجام این تعدیلات دارای هزینه های قانونی هستند به طوری که باعث می‌شوند که برخی ادعا کنند که صورت‌های مالی درست و منصفانه نیستند. همچنین دارای هزینه های اجرایی بالایی هستند. از این رو اغلب هزینه های ناشی از انجام این تعدیلات از فواید آن ها بالاتر است (طالب نیا و شجاع، ۱۳۹۰). تعدادی از تعدیلات مهم حسابداری از دیدگاه استوارت و یانگ را می‌توان به شرح زیر برشمرد:

جدول ۲-۲) معادل حقوق صاحبان سهام از دیدگاه استوارت

انتقال به حساب سرمایه شامل:

انتقال به حساب سود عملیاتی پس از کسر مالیات

1. ذخیره درآمد معوقه

۱٫ افزایش در ذخیره درآمد معوقه

1. ذخیره مالیات معوقه

۲٫ افزایش در ذخیره لایفو

1. استهلاک انباشته سرقفلی

۳٫ هزینه استهلاک سرقفلی

1. ذخیره ارزیابی موجودی کالا با روش لایفو

۴٫ افزایش در ذخیره لایفو

1. ذخیره م.م

۵٫ افزایش در دخیره م.م

1. خالص دارایی‌های نامشهود سرمایه ای

۶٫ افزایش در خالص دارایی‌های نامشهود سرمایه ای

منبع: طالب نیا و شجاع، ۱۳۹۰

• • ذخیره مالیات درآمدی معوقه: مالیات‌های درآمدی معوقه، ازمتداول ترین معادل‌های حقوق صاحبان سهام به شمار می‌رود. مالیات معوق تفاوت بین مالیات واقعی پرداخت شده و مالیات‌های ثبت شده در دفتار حسابداری می‌باشد. از آنجا که استوارت هزینه های غیرنقدی را در تصمیم گیری سرمایه‌گذاری مؤثر نمی داند، معتقد است که مالیات فقط زمانی هزینه محسوب می‌شود که پرداخت شود نه هنگامی که توسط حسابداران ثبت گردد. ‌بنابرین‏ با اضافه کردن افزایش طی دو حساب، به حساب سود، NOPAT، فقط شامل مالیات واقعی پرداخت شده مورد نظر استوارت می‌گردد (Niresh and Alfred, 2014).