عباسی (۱۳۸۵) مطالعه‌ای را با عنوان «مسئولیت تیم پزشکی در اعمال جراحی» انجام دادند. در این مقاله تئوری‌های مختلفی مطرح گردیده است که عبارتند از: تئوری‌های مصونیت خیرخواهانه، تئوری مسئولیت کارفرما، تئوری مسئولیت مشترک، تئوری ناخدای کشتی، تئوری مسئولیت قانونی.

شباهنگ (۱۳۸۱) مطالعه‌ای را با عنوان «بررسی نارسایی‌های بیمه مسئولیت مدنی حرفه‌ای پزشکان در ایران» انجام دادند. این مقاله با شناخت مشکلات و موانع موجود رشته پزشکی در ایران و بررسی و شناسایی عوامل مؤثر بر گسترش آن در جامعه و نارسایی‌های این بیمه به ارائه راهکارهایی جهت بهبود آن پرداخته است.

۱-۵- جنبه جدید و نوآوری در تحقیق

با توجه به بررسی‌های صورت گرفته، مشخص شده است که تا کنون به صورت تخصصی، تحقیقات متمرکزی روی مسئولیت مدنی پزشکان و پیراپزشکان در داخل کشور صورت نگرفته و یا بررسی‌‌ها به صورت جسته و گریخته و با تکیه بر اشاراتی به موضوع تحقیق به صورت صرف بوده است. این تحقیق با توجه به ماهیت موضوع، در نظر دارد به بررسی جامعی از موضوع مسئولیت مدنی پزشکان و پیراپزشکان بپردازد.

۱-۶- اهداف تحقیق

۱-۶-۱- هدف اصلی

بررسی مسئولیت مدنی پزشکان و پیراپزشکان

۱-۶-۲- اهداف فرعی

1. 1. بررسی محدوده تعهدات قوانین موضوعه ایران در رابطه با مسئولیت مدنی پزشکان و پیراپزشکان

1. 1. بررسی موضوع تطبیق مسئولیت مدنی پزشکان و پیراپزشکان با قوانین شرعی

1. بررسی محدوده مجازات‌ها و کیفر‌های متوجه شخص و یا اشخاص مسبب خسارت ناشی از کارافتادگی در قوانین کشور

۱-۷- سؤالات تحقیق

1. 1. محدوده تعهدات و قوانین موضوعه ایران در رابطه با مسئولیت مدنی پزشکان و پیراپزشکان شامل چه مواردی شده است؟

1. 1. آیا مسئولیت مدنی پزشکان و پیراپزشکان با قوانین شرعی تطبیق داشته است؟

1. محدوده مجازات‌ها و کیفر‌های متوجه شخص و یا اشخاص مسبب خسارت ناشی از عدم مسئولیت کادر پزشکی در قوانین کشور شامل چه مواردی شده است؟

۱-۸- فرضیه ‏های تحقیق

1. 1. قوانین موضوعه ایران در رابطه با مسئولیت مدنی پزشکان و پیراپزشکان دارای بند‌ها و تبصره‌های محدود و غیر جامعی است.

1. 1. مضمون مسئولیت مدنی پزشکان و پیراپزشکان مطرح در قوانین کشور با قوانین شرعی مطابقت دارد.

1. محدوده مجازات‌ها و کیفر‌های متوجه شخص و یا اشخاص مسبب خسارت ناشی ازعدم مسئولیت کادر پزشکی در قوانین کشور به طور صریح بیان نشده است.

۱-۹- روش تحقیق

کشف حقیقت، افزایش دانش و توضیح پدیده‌ها از جمله اهداف اساسی هر تحقیق علمی می‌باشد. تحقیق در علوم مفهومی و استدلالی بخصوص در زمینه علوم حقوقی نیز هدف اعمال قوانین و مقررات در مطالعه مسایل حقوقی–مدنی را دارد وهدف آن نیز کشف اصول کلی یا تفسیر مستنداتی است که از آن برای تبیین، کنترل و پیش‌بینی رویدادهای عملی در عرصه دادرسی و قضایی استفاده می‌شود (دلاور ۱۳۷۹، ۴۶).

در این پژوهش، روش تحقیق ما از نوع توصیفی و تحلیلی با بهره گرفتن از محاسبه نتایج تحقیقات نیز اعمال قوانین و مقررات در دو حوزه مختلف خواهد بود. در این تحقیق، ضمن توصیف و تشریح قوانین و مقررات موضوعه کشور در رابطه با موضوع تحقیق، به بررسی مستندات شرعی در رابطه با موضوعیت این نوع مسئولیت مدنی پرداخته خواهد شد. بررسی دیدگاه‌ها و قوانین در حوزه کیفری و جزایی کشور در رابطه با مسئولیت مدنی پزشکان و پیراپزشکان در حالی است که شرایط آزمون تجربی و امکان دخل و تصرف از سوی محقق وجود ندارد. در تحقیق حاضر بر جبران خسارت معنوی ناشی از کار افتادگی به هر شکلی که هست قبل و بعد از انجام تحقیق نیز وجود خواهدداشت. در این تحقیق ما به دنبال مسئولیت مدنی پزشکان و پیراپزشکان خواهیم بود.

۱-۱۰- روش گردآوری داده ها

این تحقیق به روش توصیفی و تحلیلی صورت می‌گیرد. تحقیق توصیفی را برخی معادل تحقیق کیفی می‌گیرند؛ چرا که مشاهدات معمولاً به زبان عادی بیان می‌شود. در واقع، هدف تحقیقات توصیفی، اغلب آن است که مشاهده بر اساس چارچوب مرجع و قوانین جاری و شرایط کنونی افراد مورد بررسی انجام گیرد.

داشتن اطلاعات کافی و ارزشمند در تمام مراحل تحقیق مورد نیاز است، به عبارت دقیق تر هرنوع تحقیق علمی تنها به میزان اطلاعات جمع‌ آوری شده مفید مربوط به موضوع، ارزش دارد. ‌بنابرین‏ آن دسته اطلاعات که واجد وی‍ژگی‌های سه گانه زیر باشد در این تحقیق مورد نیاز و توجه ما خواهد بود.

۱-اطلاعات مربوط به موضوع باشد.

۲-اطلاعات دقیق باشد

۳-اطلاعات به روز باشد.

فصل دوم:

تبیین مفاهیم

۲-۱- درآمد

واژه مسئولیت هر زمان که به کار می‌رود علی‌الاصول جنبه اخلاقی دارد و شخص مسئول؛ شخصی خطاکار است که باید تاوان خطای ارتکابی را بپردازد.

حقوق ‌دانان مسئولیت را بر دو قسم مدنی و اخلاقی تقسیم نموده‌اند. مسئولیت اخلاقی به معنی شرمساری وجدان و احساس گناه است و بیشتر جنبه شخصی دارد و نمی‌توان آن را در دادگاه طرح و جبران آن را خواستار شد.

اما در هر مورد که شخص ناگزیر از جبران خسارت دیگری باشد در اصطلاح می‌گویند در مقابل وی مسئولیت مدنی دارد. در مسئولیت مدنی آسیب دیده به کمک قانون و دادگاه جبران ضرر را از مقصر می‌خواهد.

مسئولیت مدنی خود به دو دسته قراردادی و خارج از قرارداد (قهری) منقسم می‌گردد که مسئولیت قراردادی تعهدی است که در نتیجه تخلف از مفاد قرارداد خصوصی برای اشخاص ایجاد می‌شود در هر جا هم قراردادی در میان نباشد و شخص متضرر گردد، مسئولیت را غیر قراردادی گویند.

پزشکان؛ این ناجیان بشریت در طول تاریخ پاره‌ای اوقات مرتکب اشتباهاتی گردیده‌اند که بهای آن بعضاً جان آدمی بوده هرچند که بی شک پیشرفت کنونی علوم را باید مدیون اهل فن دانست.

تعهد در علم حقوق منقسم به نتیجه و وسیله است.

درتعهد به وسیله شخص تمام توان خویش را به کار برده، وسایل را مهیا می‌سازد تا به مطلوب دست یابد و درصورت عدم حصول؛ به شرط عدم تقصیر مبری خواهد بود اما در تعهد به نتیجه حصول نتیجه خاص مد نظر است و عمل به طریقت کفایت نمی‌نماید.

تا پیش از این مسئولیت پزشکان در زمره تعهدات به وسیله گنجانیده می‌شد اما پیشرفت دانش بشری و ایجاد رشته‌های نوین پزشکی (جراحان زیبایی) تعهدات این قبیل پزشکان را گسترش و تغییر داد.

‌بنابرین‏ امروزه صرف عمل به طریقت کافی نیست و این قبیل پزشکان نمی‌توانند با اثبات کوشش در وسیله، عدم حصول نتیجه را توجیه بنمایند.

۲-۲- تعریف مسئولیت

«مسئولیت» به معنی عام، پاسخ گویی انسان در زندگی شخصی و اجتماعی خود است و اصولا نزول کتاب آسمانی و ارسال رسولان، نشانه مسئولیت انسان است، و حتی برخی اسلام را «دین مسئولیت» و مسلمانان را با لذات مسئول دانسته اند. (پایدار ۱۳۷۸، ۳۲)

۱-۱-۳-۲-بند دوم: آثار منفی تحریم

گذشته از آثار مثبت و محدودی که موجب قطع وابستگی بخاطر خلاقیت یافتن اندیشه‌های داخلی می شود، تحریم آثار زیانباری دارد. این آثار ممکن است در سطوح مختلف خود را نشان دهند:

1. آثار اقتصادی :

اولین اثری که تحریم دارد و بلافاصله خود را نشان می‌دهد، سقوط ارزش های اقتصادی و کمیابی کالات و محصولات و به تبع آن افزایش قیمت ها و تورم افسار گسیخته می شود. اگر تحریم شونده به فروش یک کالای استراتژیک وابسته باشد، نتایج تحریم عبارت خواهند بود از: گرانی، تورم، بیکاری، تعطیلی واحدهای اقتصادی، کاهش سبد ارزاق خانوارها، افت ارزش پولی.

1. آثار اجتماعی و فرهنگی:

معمولاً هدف از اعمال تحریم ها، فشار بر دولتی است هک یا مقررات بین‌المللی را نقض نموده و یا قرارداد دو جانبه را بر هم زده است. در صورت دوم، اعمال تحریم، نیل به نتایج قرار داد نیست و طرف لطمه دیده به دنبال آسیب زدن بر هر چیزی است که بتواند موجبات پشیمانی یا اعتذار و یا از روی عقده های مقامات رسمی گردد که نشان از نوعی شکست دارد. اما ‌در مورد تحریم های بین‌المللی اینگونه نیست. به ‌عنوان مثال تحریم های سازمان ملل متحد و به تاسی از گزارشات آژانس بین‌المللی انرژی اتمی برای تخریب اهداف اجتماعی نیست بلکه وادار کردن دولت مجرم به تبعیت از قوانین یا تعهداتی است که قبلاً در معاهده ای آن را قبول ‌کرده‌است. در این حالت اثر تحریم پذیرش مقررات حقوق بین الملل بوده و ضمانت اجرای این قوانین است. عمده نگرانی غرب در موضوع هسته ای مربوط به ایران، نگرانی هایی است که جامعه بین‌المللی تحت تأثیر افکار ابرقدرت ها از فعالیت های هسته ای مربوط به ایران، نگرانی هایی است که جامعه بین‌المللی تحت تأثیر افکار ابر قدرت ها از فعالیت های هسته ای ایران پیدا کرده‌اند. آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بهمراهی غرب برای تحمیل تعهدات و خواسته های خود از طریق فشار اقتصادی بر دولت ایران وارد شده و در این راه برای مشروعیت دادن به اقدامات تحریمی خود به مقررات آن پی تی متوسل شده است.

۱-۱-۴-گفتار چهارم: آثار تحریم های اقتصادی و راه های مقابله با آن

۱-۱-۴-۱-بند اول: جنبه‌های حقوقی تحریم

تحریم های اقتصادی از جمله اقداماتی است که شورای امنیت از دهه ۹۰ به کرات علیه کشورهای دیگر اعمال ‌کرده‌است. در دهه مذکور، ۱۷ مورد تحریم از سوی شورای امنیت اعمال گردید و از این جهت برخی محافل دهه ۹۰ را دهه تحریم نامیدند.^[۱۵]

تحریم های بین‌المللی دو شکل کلی دارد:

1. 1. تحریم های یک جانبه کشورهای علیه یکدیگر

1. تحریم های شورای امنیت سازمان ملل

از نظر حقوق بین الملل، تحریم های یک‌جانبه با ۳ رویکرد ارزیابی می شود:

الف- اعمال این نوع تحریم ها با توجه به اصل حاکمیت کشورها مجاز است و هر کشور حق دارد با کشور دیگر قطع رابطه کند یا رابطه داشته باشد.

ب- جنگ اقتصادی یک کشور علیه کشور دیگر مجاز است منتهی باید اثرات منفی آن برای کشورهای ثالث به حداقل برسد در غیر این صورت باعث خسارت به اقتصاد جهانی می شود.

ج- تحریم های یک‌جانبه بر اساس معاهدات و حقوق بین‌المللی نامشروع است. از جمله مجمع عمومی سازمان ملل متحد به کرات اقدامات قهرآمیز اقتصادی را به عنوان وسیله ای برای دستیابی به اهداف سیاسی محکوم ‌کرده‌است و از کشورهای صنعتی می‌خواهد از موضع برتر خود برای فشار اقتصادی با هدف تغییر رفتار سایر کشورها استفاده نکنند.

همچنین کنفرانس تجارت نو توسعه ملل متحد (آنکتاد) تصریح می نمود تمام کشورهای توسعه یافته باید از اعمال محدودیت های تجاری، محاصره، ممنوعیت معامله و سایر مجازات‌های اقتصادی مغایر با مقرارت منشور ملل متحد علیه کشورهای در حال توسعه خودداری کنند. بر اساس اعلامیه وین در ژوئن ۱۹۹۳ تحریم یک جانبه نقض حق توسعه کشورها است و می توان اقدامات تحریمی را ناقض این اصل مهم حقوق بشر دانست. در صورت تعارض بین مقررات تحریمی شورای امنیت و موازین بنیادین حقوق بشر، نمی توان جهت واداشتن ‌دولت‌های‌ عضو به رعایت تصمیم های شورای امنیت به ماده ۱۰۳ منشور استناد کرد.

به طور کلی تحریم های اقتصادی بر خلاف مقررات منشور ملل متحد(مواد ۱، ۵۵ و ۶۵) است. مواد مذکور موارد حقوق بشر را در اعمال تحریم ها به شکل تدریجی مورد تأکید قرار می‌دهند و شورای امنیت بدون در نظر گرفتن تبعات حقوق بشری، برخی کشورها را از حقوق مسلم خود محروم ساخته است.

تاکنون شورای امنیت سازمان ملل دو قطعنامه (۱۶۹۶ و ۱۷۳۷) بر علیه ایران صادرکرده است.

فصل هفتم منشور ملل متحد چهار ماده دارد (مواد ۳۹ تا ۴۲) مواد ۳۹ و ۴۰ بحث شناسایی و احراز تهدید صلح و امنیت جهانی است و شواری امنیت می‌تواند هر اقدامی را برای جلوگیری از وخامت اوضاع انجام دهد. قطعنامه ۱۶۹۶ معطوف به مواد ۳۹ و ۴۰ است. ماده ۴۱ تحریم های سیاسی و اقتصادی را در نظر دارد و ماده ۴۲ اعمال زور و به کارگیری نیروی نظامی در ابعاد زمینی، هوایی ودریایی را لحاظ می‌کند. قطعنامه ۱۷۳۷ معطوف به ماده ۴۱ منشور ملل متحد است.

شورای امنیت با این فرض که ایران تهدید است و این موضوع احراز شده است قطعنامه اول را تصویب کرد و چون الزامات رفع تهدید توسط ایران انجام نشده، قطعنامه دوم را تصویب کرد و با استناد به ماده ۴۱ شورای امنیت می‌تواند تحریم های کامل اقتصادی و قطع روابط دیپلماتیک را در تحریم ها بگنجاند.

نکته قابل تأمل اینکه از نظر حقوقی تصمیمات شورای امنیت در قابل فصل هفتم منشور برای تمام اعضا الزام آور است. (ماده ۲۵ منشور همه کشورهای عضو را ملزم به اجرای مصوبات سازمان ملل می‌کند).

۱-۱-۴-۲-بند دوم: آثار تحریم ها و نحوه مقابله با آن

یکی از موارد مربوط به تحریم بین‌المللی کشور ایران است. با توجه به مناسبات اقتصادی ایران با اروپا (بخصوص آلمان و ایتالیا)، کشورهای اروپایی فی البداهه مایل به اعمال تحریم اقتصادی علیه ایران نیستند. کما اینکه تا قبل از تصویب قطعنامه دوم و به بهانه اینکه بانک سپه در متن قطعنامه مورد اشاره قرار نگرفته است حاضر به تحریم این بانک نبودند اما با تصویب قطعنامه دوم که نام بانک سپه را در خود داشت زمینه برای تحریم بین‌المللی بانک سپه فراهم شد و درو کشور ایتالیا و انگلستان دارایی های شعب بانک سپه را توقیف کردند. ‌در مورد بانک‌های ملی، ملت و صادرات در حال حاضر تحریم های آمریکا یک‌جانبه است و همانند مورد قبل بعید است کشورهای اروپایی قبل از درج نام بانک‌های مذکور در قطعنامه آتی با آمریکا همراهی کنند. ‌در مورد هر کشور دیگری که مورد تحریم واقع می شود، آثار فوری تحریم در بخش اقتصادی و کالاهای اولیه خود را ظاهر می‌کند. از اینرو، مهمترین آسیب هایی که به واسطه اعمال تحریم ها متوجه کشوری خواهد شد عبارتند از:

کوهن و کورکین^[۱۰۰] (۱۹۸۱) نشان دادند که H. M قادر به یادگیری معمای پیچیده برج هانوی^[۱۰۱] بدون آشنایی قبلی بود. شمار زیادی از مطالعات نشان داده‌اند که بیماران مبتلا به یادزدودگی می‌توانند تکالیف خاص ازجمله معمای چیدمان^[۱۰۲] (بروکس^[۱۰۳] و بدلی، ۱۹۷۶) شرطی‌سازی پلک زدن^[۱۰۴] (ویسکرونتز^[۱۰۵] و وارینگتون، ۱۹۷۹) و وارونه خوانی لغات در آینه^[۱۰۶] (کوهن و کورکین، ۱۹۸۱) را یاد بگیرند.

یادگیری بهنجار یا نزدیک به بهنجار در توانبخشی بسیار مهم است زیرا ما می‌توانیم روی این توانایی نسبتاً دست نخورده در آموزش ماشین نویسی و استفاده از رایانه و همچنین استفاده از وسایل کمک حافظه­، سرمایه‌گذاری نماییم. به هر حال در اکثر مطالعات در بیماران مبتلا به اختلالات حافظه، یادگیری رویه ­ای، دست نخورده یافت شده است، برای مثال سووینن، پوت مانز و لاموت^[۱۰۷] (۲۰۰۵) دریافتند که بیماران مبتلا به نشانگان کورساکوف، نقص‌های در تکالیف یادگیری رویه ­ای نشان می‌دهد. در مقابل کاواکو، اندرسون، آلن، کاسترو- کالداز و داماسیو^[۱۰۸] (۲۰۰۴) گزارش داده‌اند که یادگیری باقی مانده مهارت‌های ادراکی حرکتی پیچیده در بیماران مبتلا به یادزدودگی، یک پدیده قدرتمند است و این موضوع را می‌توان در شرایط مختلف و با درخواست انجام تکالیف ادراکی حرکتی، اثبات کرد (ص ۱۸۵۳).

مشخص شده است که برخی از بیماران، مخصوصاً آن‌هایی که با بیماری هانتینگتون^[۱۰۹] و پارکینسون^[۱۱۰] مواجه هستند، در یادگیری رویه ­ای اختلال نشان می‌دهند (وکیل، هریشانو- نامن^[۱۱۱]، ۱۹۹۸؛ عثمان، ویلکینسون، بیجی، کاستاندا و جهانشانی^[۱۱۲]، ۲۰۰۸) افراد مبتلا به آلزایمر ممکن است این نقص را نشان دهند (میتچل و اشمیت^[۱۱۳]، ۲۰۰۶) یا نشان ندهند (هیرونو^[۱۱۴] و همکاران، ۱۹۹۷). ویکاری^[۱۱۵] و همکاران (۲۰۰۵) و نیکولسون و فاوست^[۱۱۶] (۲۰۰۷) بیان کردند که کودکان مبتلا به نارساخوانی تحولی، یادگیری رویه ­ای آسیب دیده دارند در حالی که سیگارت، ویسرال و بل^[۱۱۷] (۲۰۰۸) یک اختلال خفیف در افراد مبتلا به اسکیزوفرنی یافتند.

تقسیم‌بندی حافظه بر اساس حس خاص

ممکن است به یادآوری اطلاعات و اتفاقات به شکل‌های متعدد ازجمله وقتی‌که می‌بینیم، می‌شنویم استشمام می‌کنیم، لمس می‌کنیم و می‌چشیم نیاز داشته باشیم. با این‌ وجود در توانبخشی حافظه، حوزه اصلی نگرانی ‌در مورد حافظه برای اطلاعات کلامی و دیداری است. واضح است که می‌توانیم چیزهایی را که می‌توانیم طبقه‌بندی کنیم و یا بخوانیم، به یادآوریم اما ما همچنین می‌توانیم چیزهایی را به یادآوریم که به‌آسانی نمی‌توانیم بیان شان کنیم مثل چهره‌ی یک شخص.

به دلیل وجود بخش‌های متعدد مغز که مسئول فرایندهای شنیداری و دیداری هستند. این موارد می‌توانند به طور مستقل بر برخی از افراد که با حافظه دیداری و بر برخی دیگر که با حافظه کلامی مشکل اولیه دارند، تأثیر گذار باشند. سال‌ها پیش، میلنر (۱۹۶۵،۱۹۶۸،۱۹۷۱) نواقص ویژه دروندادهای حسی را طی جراحی لوب اکتومی یک‌طرفه گیجگاهی^[۱۱۸] نشان داد. برداشت قسمت چپ گیجگاه منجر به اختلال حافظه دیداری شد و برداشت قسمت راست لوب گیجگاهی منجر به ضعف بیشتر در یادآوری مواد غیرکلامی مثل صورت‌ها، الگوها و مازها شد.

اگر حافظه برای یک نوع درونداد حسی، کمتر تحت تأثیر قرار گیرد. این احتمال وجود دارد که از نظام کمتر آسیب دیده به منظور جبران نقص نظام‌های آسیب دیده دیگر استفاده شود. برای مثال، فردی با توانایی‌های کلامی ضعیف اما حافظه دیداری خوب ممکن است مواد کلامی را به اطلاعات دیداری تبدیل کند و از تکنیک‌های تصویرسازی دیداری بهره ببرد. در حالی که افراد دارای الگوهای معکوس ممکن است قادر به کلامی کردن اطلاعات دیداری فضایی مثل اطلاعات یک مسیر، باشند.

ویلسون (۱۹۸۷) درمان موفقیت‌آمیزی برای بیماران مبتلا به اختلال هر دو حافظه دیداری و کلامی، توصیف ‌کرده‌است. البته برخی از افراد هم اختلال حافظه کلامی و هم اختلال حافظه دیداری دارند. این ‌به این معنی نیست که آن‌ ها نمی‌توانند از تکنیک‌های یادیار^[۱۱۹] و دیگر راهبردهای حافظه بهره ببرند (ویلسون، ۱۹۸۷).

مراحل فرایند یادآوری: رمزگذاری، اندوزش، بازیابی

در آغاز این فصل، حافظه به عنوان توانایی دریافت، اندوزش و بازیابی اطلاعات تعریف شد. این سه مرحله برای کارکرد نظام حافظه لازم می‌باشند. دریافت اطلاعات مرحله رمزگذاری است و حفظ اطلاعات مرحله اندوزش می‌باشد و دسترسی به اطلاعات در صورت لزوم، مرحله بازیابی است. هرچند می‌توان بین این مراحل تمایز قائل شد و بیماران با نقص در فقط یک بخش از این نظام قابل تشخیص هستند. در زندگی واقعی این مراحل در تعامل با یکدیگر عمل می‌کنند به عنوان مثال افراد دارای مشکلات رمزگذاری، مشکلاتی در توجه، نشان می‌دهند. علی‌رغم این واقعیت که در برخی شرایط یادآوری غیرارادی است می‌توانیم چیزهایی را به یادآوریم که زمان وقوع، توجه خیلی خاص به آن‌ ها نکرده‌ایم؛ معمولاً زمانی که در حال یادگیری چیزی جدیدی هستیم یا زمانی که یادآوری برایمان بسیار مهم است، لازم است توجه بیشتری کنیم. افراد مبتلا به نشانگان یادزدودگی کلاسیک، مشکلات رمزگذاری ندارند، هرچند آن‌هایی که نقص اجرایی دارند (مثلاً به دنبال TBI و دمانس) ممکن است این مشکل را داشته باشند (ویلسون، ۱۹۸۹).

وقتی اطلاعات در ذهن ثبت می‌شوند تا زمانی که نیاز باشد در آنجا ذخیره می‌شوند. بیشتر مردم اطلاعات جدید را با سرعت بیشتر در روزهای اول فراموش می‌کند و سپس میزان یادزدودگی کاهش می‌یابد این موضوع ‌در مورد افرادی که با مشکل حافظه روبرو هستند، البته با در نظر گرفتن اینکه در چنین مواردی اطلاعات نسبتاً کمی ذخیره می‌شود، نیز درست است. باوجود این، وقتی اطلاعات به صورت مناسب رمزگذاری می‌شوند و به حافظه درازمدت وارد می‌شوند، امتحان، مرور ذهنی و یا تمرین می‌تواند کمک کند تا این اطلاعات در آنجا حفظ شود. بهترین راه برای انجام این کار، این است که شخص را سریعاً بعد از دیدن یا شنیدن اطلاعات جدید، پس از یک تأخیر کوتاه و پس از یک تأخیر کمی طولانی‌تر، آزمون کنیم. این فرایند با فواصلی که به‌تدریج طولانی‌تر می‌گردند، ادامه می‌یابد. چنین تمرین‌ها و تکرارها معمولاً به حفظ بهتر اطلاعات منجر می‌شود. این اصل یادآوری بافاصله (لانداور و بیورک^[۱۲۰]، ۱۹۸۷) است؛ ‌بنابرین‏، این اصل می‌تواند هم به رمزگذاری و هم به اندوزش کمک کند. دیگر راهبردهای تکرار و تمرین نظیر PQRST^[121] (پیش مشاهده، سؤال، خواندن، بیان و آزمون) ممکن است به بهبود حفظ کردن کمک کند.

علوی در پژوهشی تحت عنوان ” بررسی رابطه احترام شغلی با میزان خلاقیت مدیران ” دریافت که بین التزام شغلی و خلاقیت مدیران همبستگی معنادار و مثبت وجود دارد و بین مدیران با التزام شغلی بالا و پایین درباره میزان خلاقیت،تفاوت معناداری وجود دارد (علوی،۱۳۸۲).

پژوهش صفر کریموند در سال ۱۳۸۳ با عنوان ” بررسی رابطه زندگی کاری با بهره وری آنان در آموزش و پرورش شهر تهران ” پایان نامه کارشناسی ارشد در دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن به عمل آمد.جامعه آماری شامل کلیه کارکنان رسمی و قراردادی و پیمانی شاغل در مناطق ۸-۱۳-۱۴ آموزش و پرورش تهران و حجم نمونه ۲۰۰ نفر از کلیه کارکنان مناطق ذکر شده و ابزار گردآوری اطلاعات ،پرسشنامه بهره وری اچیو می‌باشد. نتایج زیر حاصل شد : ۱- بین کیفیت زندگی کاری کارکنان با بهره وری آنان در آموزش و پرورش همبستگی مثبت و رابطه معنادار وجود دارد.۲- بین آموزش های ضمن خدمت کارکنان با بهره وری آنان در آموزش و پرورش همبستگی مثبت و معنادار وجود دارد.۳- بین میزان مشارکت کارکنان در امر تصمیم گیری با بهره وری آنان همبستگی مثبت و معنادار وجود دارد.۴- بین پرداخت منصفانه حقوق و مزایا در سازمان با بهره وری کارکنان همبستگی مثبت و معنادار وجود دارد.۵- بین جنسیت کارکنان با بهره وری آنان رابطه معنا دار وجود دارد.

پژوهش الهام زمانی در سال ۱۳۸۳ با عنوان “مقایسه بهره وری با تحصیلات تخصی در حیطه مدیریت با مدیران سایر رشته ها در دوره متوسطه شهرستان شاهرود از دیدگاه دبیران ” پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن می‌باشد.جامعه آماری شامل مدیران زن و مرد دبیرستان های شاهرود و دبیران آن ها.حجم نمونه ۱۰۵ نفر مدیر دارای تحصیلات تخصصی بودند و۷۳ نفر در سایر رشته ها تحصیل کرده بودند و دبیران آن ها .ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه اچیو حاوی ۳۲ سوال بسته ۵ گزینه ای و پرسشنامه محقق ساخته ‌به این نتایج دست یافت : مدیرانی که دارای تحصیلات تخصصی هستند در مقایسه با سایر مدیران سازگاری محیطی آن ها بیشتر است ‌بنابرین‏ رابطه بین تحصیلات تخصصی و آموزش های مرتبط با شغل با میزان بهره وری و کارایی و عملکرد بالا رابطه مستقیم و تنگاتنگ وجود داشته است (تحصیلات تخصصی باعث بالا رفتن بهره وری و کارایی می شود).

پژوهش ایرج سراج (۱۳۸۳)، با عنوان” بررسی رابطه خلاقیت و سبک های رهبری با بهره وری مدیران آموزشی مدارس و دبیرستان های شهرستان سوادکوه ” پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن می‌باشد.جامعه آماری شامل کلیه مدیران مدارس راهنمایی و دبیرستان شهرستان سوادکوه می‌باشد که تعداد آنها۲۴۰ نفر و نمونه ۷۲ نفر می‌باشد و ابزار اندازه گیری پرسشنامه است.و نتایج زیر حاصل شده است:۱- بین سبک های رهبری و خلاقیت با میزان بهره وری مدیران رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. ۲- بین مدیران خلاق و غیر خلاق از نظر بهره وری تفاوت معناداری وجود دارد.۳- بین مدیران دارای سوابق خدمت متفاوت از ‌نظر میزان بهره وری تفاوت معنادار وجود دارد.

جواد رشمه در پژوهشی در سال١٣٨۵ با عنوان ” بررسی رابطه بین نگرش مدیران به تغییر و تحول و نوآوری با یادگیری سازمانی در دبیرستان های دولتی شهر تهران ” ‌به این نتیجه رسید که بین نوآوری و سابقه خدمت و جنس و تحصیلات رابطه معناداری وجود ندارد ولی بین نوآوری و سن رابطه معنادار مثبت وجود دارد و افراد بالای چهل سال نوآور تر از افراد زیر چهل سال هستند.

زهرا حقیقت جو(١٣٨۵) در پژوهشی با عنوان”بررسی رابطه خلاقیت مدیران و سلامت سازمانی با بهره وری کارکنان دانشگاه علوم پزشکی” ‌به این نتیجه دست یافت که بین خلاقیت مدیران و میزان بهره وری کارکنان آن ها در کل رابطه مستقیمی وجود دارد اما این رابطه معنی دار نیست یعنی با افزایش میزان خلاقیت مدیران، میزان بهره وری نیز افزایش یافته است . همچنین بین بهره وری و خلاقیت با سن و تحصیلات، وضعیت تاهل و جنسیت و سنوات خدمت رابطه وجود دارد ولی معنادار نیست.

پژوهش سیدعلی سیادت،پیمان یار محمدزاده و محمد پرتوی سال۱۳۸۶ با عنوان ” بررسی رابطه بین ماهیت شغل و میزان خلاقیت کارکنان از نظر سرپرستان در کارخانه ذوب آهن اصفهان” که جامعه آماری آن شامل ۸۸۴ نفر از سرپرستان کارخانه ی ذوب آهن اصفهان در سال ۸۵-۸۴ بود که با روش نمونه گیری تصادفی متناسب با حجم تعداد۸۲ نفر از آن ها به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند و به کمک پرسشنامه های استاندارد بیکر و رندسیپ پژوهش انجام گرفت.نتایج نشان داد که :۱- بین ارزش کار و خلاقیت با ضریب همبستگی۴۳/۰ درصد رابطه معنادار و مثبت (در سطح۰۵/۰ ) به دست آمد و حاکی از آن است که هرچه ارزش کار در بین مدیران سازمان بالاتر باشد انگیزه آنان برای خلاقیت بیشتر خواهد بود. ۲- بین خود استقلالی و خلاقیت در بین سرپرستان و کارکنان با ضریب همبستگی ۳۲/۰درصد رابطه معنادار و مثبت (در سطح۰۵/۰ ) به دست آمد و حاکی از آن است که هرچه قدر در انجام وظایف از آزادی عمل برخوردار باشند ،خلاقیت شان نمود بیشتری پیدا می‌کند.۳- بین فرصت های شغلی و خلاقیت کارکنان با ضریب همبستگی۳۱/۰درصد رابطه معنادار و مثبت (در سطح۰۵/۰) به دست آمد و حاکی از آن است که فرصت های شغلی متناسب با توان و تخصص افراد خلاقیت کارکنان را افزایش می‌دهد.۴- بین امکانات شغلی و خلاقیت در بین گروه کاری با ضریب همب

ستگی ۳۹/۰درصد رابطه معنادار و مثبت (در سطح۰۵/۰) به دست آمد و حاکی از آن است که هرچقدر امکانات شغلی مطلوب تر باشد خلاقیت نیز بیشتر می شود.۵- بین چالش شغلی و خلاقیت با ضریب همبستگی۲۶/۰ درصد رابطه معنادار و مثبت (در سطح۰۵/۰) به دست آمد و حاکی از آن است که چالش زیاد به دنبال خود حرکت به سمت خلاقیت را نیز دارد.

مرضیه موذنی(۱۳۸۷)،در پایان نامه کارشناسی ارشد خود با عنوان”رابطه بین خلاقیت و نواندیشی مدیران و اثربخشی مدارس از دیدگاه دبیران ناحیه دو آموزش و پرورش شیراز ” به نتیجه زیر دست یافت : رشته تحصیلی،جنسیت وسابقه کار در میزان خلاقیت و نواندیشی مدیران تاثیری ندارد.

همان‌ طور که گفته حرکت به سوی کمال و مدارا داشتن در تمام مراحل زندگی می‌تواند آرامش را به زندگی برگرداند ، البته به کارگیری فنونی که ذکر شد می‌تواند در این مسیر ما را یاری کند تا در مدارا داشتن موفقیت بیشتری کسب کنیم و بتوانیم از فواید مدارا بهره های کافی و وافی را برده باشیم.

تمام فنونی که ذکر شد بر دو بعد مهم اسلامی استوار است یکی اینکه ما باید این واقعیت را بپذیریم که همیشه دیگران مطابق میل ما عمل نمی کنند و قرآن مجید در آیات مختلف بر این نکته تأکید می‌کند که تغییر شخصیت افراد فقط از خالق هستی ساخته است و از این رو به پیامبرش نیز گوشزد می‌کند که این قدر برحال مشرکان تأسف نخورد (شعرا ، ۴-۳).

نکته دوم این که ناراحتی در مقابل رفتار ناشایست دیگران ، مشکلی را حل نمی کند ، بلکه اوضاع را وخیم تر می‌کند . از این رو قرآن مجید و روایات به عفو در مقابل بدی های دیگران تأکید می ورزند . حضرت علی (ع) می فرمایند : “از لغزش ها بگذر تا مقام و منزلت خود را بالا ببری” (آمدی،۱۳۶۶،، ج ۳، ص ۳۱۴).

فواید و پیامدهای مدارا در زندگی

خیر و برکت

یکی از پیامدهای مهم مدارا برکت و خیر می باشدبه صورتی که حضرت محمد (ص) درروایتی رفق را سمبل برکت و خشونت را سمبل شومی معرفی کرده‌اند و فرموده اند : « الرفق یمن و الخرق شوم » « رفق و مدارا برکت و خشونت بی برکتی و شومی است » پیامبر اکرم(ص) می فرمایند : به درستی که در وفق و مدارا افزایش و برکت است و کسی که از رفق محروم باشد از خیر محروم است .

بهره مندی و خوشبختی

مدارا یکی از آموزه های دینی است که باعث بهره مندی از زندگی می شود حضرت امام کاظم (ع) می فرمایند : « الرفق نصف العیش » رفق و مدارا نیمی از زندگی است ( کلینی،۱۳۶۵ ق ، ج ۲ ، ص ۱۲۰).امیر مؤمنان (ع) می فرماید : « الرفق مفتاح النجاح » رفق و مدارا کلید خوشبختی است آن حضرت همچنین می فرماید : « من استعمل الرفق غنم » کسی که رفق و مدارا پیشه سازد ، سودمی برد (آمدی،۱۳۶۶، ص ۲۴۴).

پس از این روایات این طور نتیجه می شود که مدارا باعث بهره مندی و خوشبختی در زندگی
می شود . البته قابل ذکر است که خوشبختی این نیست که به همه خواسته های خود برسیم بلکه چه بسا گاهی خوشبختی و کمال در این است که با بعضی از خواسته های خود نیز مقابله کنیم . پس با تکیه و تمسک به سخنان معصومین راه خوشبختی را طی نمائیم.

امنیت

به طور طبیعی هر رفتاری که از انسان سر می زند ممکن است منافع یا ضررهایی برای دیگران داشته ‌باشد پس ضرورت مدارا برای برخورداری ‌از امنیت قابل توجه است به صورتی که امیرالمومنین علی(ع) می فرماید : «‌من داری الناس أمن مکرهم‌‌« کسی که با مردم مدارا کند از مکر آنان در امان می ماند. امام علی (ع) می فرماید : « من جر المداراه قاریه المکروه » کسی مدارا را کنار بگذارد ناخوشی ها به او نزدیک می شود (آمدی،۱۳۶۶، ص ۲۴۴). پس برای فرار از ناخوشی ها و روی آوردن به شیرینی های زندگی باید از جاده مدارا عبور کرد و در زیر سایه مدارا رفتار را هدایت کرد. در حدیث دیگری حضرت علی (ع) می فرماید : با مردم مدارا کن ، تا از گزندهایشان در امان باشی و از نیرنگهایشان سالم بمانی (آمدی،۱۳۶۶، ج ۴ ، ص ۱۵).

محبت ، مسالمت و کینه زدایی

بهترین الگوی رفاقت خدا است و نمونه رفق او از بین بردن کینه هاست و امام صادق (ع) می فرماید : «ان الله تبارک و تعالی رفیق یحب الرفق فمن رفقه بعباده تسلیله اضغانهم » بدرستی که خداوند متعال رفیق است و رفق را دوست دارد و از نمونه های رفق او نسبت به بندگانش این است که کینه های میان آنان را از بین می‌برد ( حسین زاده ، ۱۳۹۰). امیرالمومنان علی (ع) می فرماید :« الرفق یؤدّی الی السّلم» رفق و مدارا به زندگی مسالمت آمیز منتهی می شود (آمدی،۱۳۶۶، ص ۲۴۴).

همه مردم به دنبال زندگی آرام هستند که به دست نمی آید مگر با مدارا کردن . حضرت علی(ع)
می فرماید : « ما استجلب محبه بمثل السخاء و الرفق و حسن الخلق » چیزی به اندازه سخاوت ، مدارا و خوش اخلاقی محبت به وجود نمی آورد. بسیاری از سختی ها در زندگی با مدارا آسان می شود شاید یک موقعیت برای یک نفر رضایت بخش باشد و همان موقعیت برای دیگری عذاب آور ، عاملی که این احساس ها را به فرد می‌دهد همان مدارا است . حضرت علی (ع) می فرماید : « کم من صعب تسهل بالرفق » چه بسیار سختی هایی که با رفق و مدارا آسان می شود (آمدی،۱۳۶۶، ص ۲۴۴).

موفقیت و پایداری

حضرت علی (ع) می فرماید : « ارفق توفق » مدارا کن موفق می شوی آن حضرت در بیانی دیگر می فرماید : « بالرفق تدرک المقاصد » با رفق و مدارا نتایج کسب می شو د (آمدی،۱۳۶۶، ص ۲۴۴).حضرت علی (ع) در این باره می فرماید : « بالرفق تدوم الصحبه » با رفق و مدارا همدمی و همراهی در زندگی مشترک پایدار می ماند . پس برای رسیدن به یک زندگی با دوام و پایدار رفق و مدارا ضروری است همسری که مدارا پیشه می‌کند ، شریک زندگی خود را از مخالفت ورزیدن باز می‌دارد و زمینه انس در او ایجاد می‌کند ، وقتی انس ایجاد شد موافقت و راحتی به وجود می‌آید ( حسین زاده ، ۱۳۹۰). حضرت علی (ع)‌می فرمایند : الرفق یسیر الصعاب و یسهل شدید الاسباب . با رفق و ملایمت ، دشواری ها آسان و موانع سخت ، سهل می‌گردد (آمدی،۱۳۶۶، ج ۲ ، ص ۸۹).

رزق و روزی

حضرت علی (ع) می فرماید : « من استعمل الرفق استدر الرزق » کسی که رفق و مدارا به کار گیرد ، روزی فراوان پیدا می‌کند (آمدی،۱۳۶۶، ص ۲۴۴). از امام صادق (ع) روایت شده است که فرمودند : « ایما اهل بیت اعطوا حظهم من الرفق فقد وسع الله علیهم فی الرزق . هر خانواده ای که نسبت به همدیگر با رفق و مدارا برخورد کند خداوند هم به رزق و روزی آنان وسعت می بخشد و روزی فراوان نصیب آنان می‌سازد (حرعاملی،۱۴۰۹ ق، ج ۱۵، ص ۲۰۷) .

نتیجه آخرتی

امام سجاد (ع) : “کان آخر ما اوصی به الخضر موسی بن عمران علیه‌ ما السلام : …… ما رفق احدٌ باحدٍ فی الدنیا الا رفق الا عزوجل به یوم القیامه ” آخرین سفارشی که خضر به موسی بن عمران علیه‌ ما السلام کرد این بود : هیچ کس در دنیا با کسی نرمی نکند مگر آنکه خداوند عزوجل در روز قیامت با او نرمی کند (مجلسی،۱۴۰۳ ق ، ج ۷۳ ،ص ۳۸۶).

نتیجه ی اجتماعی

امام صادق (ع) می فرماید: ” من کان رفیقاً فی امره نال ما یرید من الناس” هرکه در کارهای خود ملایمت داشته باشد ، به آنچه از مردم می‌خواهد دست یابد. حضرت محمد (ص) می فرمایند : هرگاه دو نفر با یکدیگر همسفر شدند آن کس که با دیگری رفق و مدارا پیش گیرد نزد خدا ‌محبوب‌تر و پاداشش عظیم تر است (حرعاملی،۱۴۰۹ ق، ج ۸ ، ص ۳۰۲).در روایت دیگری حضرت محمد (ص) می فرمایند :‌ « ان الرفق لم یوضع علی شی ء الا زانه و لانزع من شی ء الا شأنه » رفق بر کاری نهاده نشد مگر اینکه آن را زینت داد و از هیچ چیز کنده نشد مگر اینکه آن را زشت ساخت (کلینی،۱۳۶۵ ق،ج۲،ص۱۱۹ و۱۲۰).از این روایت حضرت محمد (ص) معلوم می شد که مدارا باعث تزئین رفتار می‌باشد و آن ها را مزین می‌کند.

نتیجه ی شخصی