شناخت انواع مهم رفتارهای خرابکارانه در بین دانش ­آموزان دبیرستانی

مطالعۀ نقش شرایط ازخودبیگانگی و تأثیر آن بر اعمال خرابکارانه

مطالعۀ نقش اعتماد به والدین و همسالان و تأثیر آن بر اعمال خرابکارانه

مطالعۀ نقش ارتباط با والدین و همسالان و تأثیر آن بر اعمال خرابکارانه

مطالعۀ نقش بیگانگی با والدین و همسالان و تأثیر آن بر اعمال خرابکارانه

مطالعۀ تأثیر تفاوت جنسی بر ارتکاب اعمال خرابکارانه

۱-۴. فرضیات پژوهش

1. 1. بین احساس بی­قدرتی و خرابکاری رابطۀ معنی­داری وجود دارد.

1. 1. بین احساس بی‌هنجاری و خرابکاری رابطۀ معنی‌داری وجود دارد.

1. 1. بین احساس بی‌معنایی و خرابکاری رابطۀ معنی‌داری وجود دارد.

1. 1. بین احساس انزوای اجتماعی و خرابکاری رابطۀ معنی‌داری وجود دارد.

1. 1. بین احساس تنفر از خویشتن و خرابکاری رابطۀ معنی‌داری وجود دارد.

1. 1. بین احساس از خودبیگانگی و خرابکاری رابطۀ معنی‌داری وجود دارد.

1. 1. بین کیفیت دلبستگی به مادر و خرابکاری رابطۀ معنی‌داری وجود دارد.

1. 1. بین کیفیت دلبستگی به پدر و خرابکاری رابطۀ معنی‌داری وجود دارد.

1. 1. بین کیفیت دلبستگی به همسالان و خرابکاری رابطۀ معنی‌داری وجود دارد.

1. بین جنسیت و خرابکاری تفاوت معنی‌داری وجود دارد.

هر یک از فرضیاتِ مربوط به کیفیت دلبستگی به والدین و همسالان، با توجه به خرده­مقیاس­های اعتماد، ارتباط و بیگانگی به فرضیه ­های جزئی­تری تقسیم می­شوند به گونه ­ای که تعداد ۹ فرضیۀ دیگر به فرضیاتِ فوق اضافه خواهد شد.

۱-۵. اهمیت و ضرورت پژوهش

اگر فرد خرابکار را قربانی جامعه بدانیم، درمان و رهایی چنین فردی میسر نیست و عملاً از او یک دشمن کینه‌توز و خون­آشامِ بی‌رحم و انتقام‌جو برای جامعه ساخته‌ایم. لذا محکوم کردن فرد خرابکار، بدون شناخت شخصیت او و عواملی که او را ‌به این روز سیاه و بدبختی انداخته است، دور از عدل و انصاف است (کی­نیا، ۱۳۷۳: ۵۹-۶۰). ‌بنابرین‏، پژوهش‌هایی از این دست که ‌در مورد مسائل مهم تربیتی صورت می‌گیرد، با ریشه‌یابی بحث خرابکاری و نیز نشان‌دادن ضرورت برخورد علمی با مسألۀ فوق­الذکر، می‌تواند باعث شود تا فرد خرابکار، به جامعه برگردد. بدین جهت از دیدگاه فردگرایی، می‌توان چنین نتیجه گرفت، که برخورد علمی با قضیۀ خرابکاری، در درجۀ اول به نفع فرد و خانوادۀ فرد است.

استدلال دوم، مکمّل استدلال اول است. قبل از این بحث شد که کمک به فردی که دچار اختلال سلوک است برای صرف نظر کردن از اعمال خرابکارانه‌اش، می‌تواند در درجۀ اول به خودِ وی کمک کند. در این جا، یعنی استدلال دوم، عمدۀ توجه، به نجات جامعه معطوف می‌‌شود، جامعه‌ای که چنان‌چه نیروی جوان آن دچار خرابکاری گردد؛ دچار ضرر و ضربه‌های زیادی خواهد شد. با توجه ‌به این‌که، ساخت سنّی جمعیت ایران بسیار جوان است؛ بی‌توجهی و رها‌سازی این خیل عظیم نیروی بالقوه، نه تنها غیر‌عقلانی به نظر می‌رسد، بلکه بزرگ‌ترین مانع تربیتی، در رسیدن به توسعۀ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی نیز به شمار می‌رود. زیرا، با گذشت زمان، نیازها، مشکلات و انتظارات جوانان نیز متنوع‌تر، پیچیده‌تر و به مراتب شناخت مشکل‌تر می‌گردد. مسلّماً یکی از علل این پیچیدگی می‌تواند، ناشی از پیچیدگی خود انسان و گرایش‌ها و رفتار انسان باشد.

امروزه سطح مسئولیت‌پذیری میان جوانان، به شدت پایین آمده است، و جوانانی که مسئولیت‌پذیری را از بزرگسالان نیاموخته باشند نسبت به قوانین و عرف اجتماعی نیز احساس مسئولیت نخواهند کرد، البته این افت و شانه خالی کردن از مسئولیت را در همۀ جوامع و کشور‌ها با اندکی تأمل، می‌توان مشاهده کرد. با توجه به موارد فوق، ضرورت توجه به رفتارهای خرابکارانۀ نوجوانان و جوانان در حوزۀ مطالعات روانشناسی تربیتی کاملاً آشکار می‌گردد.

بسیاری از روانشناسان بر این عقیده­اند که رفتار اجتماعی در جامعه و خانواده و چگونگی برخورد والدین و به طور کلّی مکان‌هایی که نوجوان با آن تماس دارد می‌تواند در طرز تفکر و رفتار شخص مؤثر واقع شود و هر کدام تعلیمات خاص خود را به‌ وجود آورد. کلاً هر فرد دارای یک مقدار غریزۀ سرکشی است و این وظیفۀ تعلیم و تربیت اجتماعی است که افراد سرکش را با محیط منطبق ساخته و اجتماعی کند. حال اگر اجتماع نتواند الگوهای صحیحی برای فرد پیشنهاد کند، طبیعتاً به سوی بربریت پیش خواهد رفت (فرجاد، ۱۳۷۲: ۳۹). در این‌جا، باید گفت که تعلیم و تربیت صحیح بدون یاری گرفتن از علم راه به جایی نخواهد برد.

پژوهش‌های متعدد در دنیا نشان می‌دهد که مطالعۀ خرابکاری از چند جنبه واجد اهمیت است. کودکان و نوجوانانی که گرفتار این بلیۀ اجتماعی و در نوعِ شدیدِ آن می‌شوند در اکثر موارد فرصت‌های جبران ناپذیری را از حیث تحصیل و کار از دست می‌دهند. وجود چنین سابقۀ نامطلوبی در زندگی آیندۀ آن‌ ها تأثیر فراوان می‌گذارد و با توجه به پذیرفته نشدن آنان در حلقه‌های درسی و کاری آبرومند و آینده‌ساز، قشری مطرود از این گونه افراد به وجود می‌آید که به نوبۀ خود مسأله را برای نسل‌های آینده تشدید می‌کند و باعث تباهی کودکان و نوجوانان بیشتری می‌شود. رنج و ناراحتی خانواده های کودکان و نوجوانان خرابکار نیز از لحاظ سلامت اجتماع قابل توجه است و ممکن است موجب تنش‌های بین خانواده ها، همسایگان و دیگران شود (مشکانی، ۱۳۸۳: ۲۴۰).

همچنین، انجام رفتارهای تخریب­گرایانه توسط دانش ­آموزان گویای این واقعیت است که این رفتارها در بلندمدت می ­تواند سبب فرسودن شدن ساختمان­ها، از بین رفتن وسایل و امکانات آموزشی برای مدرسه گردد و از آثار آن پایین آمدن کیفیت تدریس، ایجاد اختلال در یادگیری و عدم انگیزه در دانش ­آموزان گردد و ادامۀ رفتارهای خرابکارانۀ دانش ­آموزان می ­تواند هزینۀ گزافی را بر سیستم آموزشی کشور وارد کرده و به جای این­که در راستای توسعۀ مدرسه اقدام گردد، می­بایست در راستای تعمیرات مدرسه هزینه نمود. ‌بنابرین‏، امروزه خرابکاری در بین دانش ­آموزان به عنوان یک مشکل حادِ تربیتی مطرح است، که نه تنها سلامت و امنیت حاکم بر مدرسه را به مخاطره می‌اندازد، بلکه هزینه­ های مالی هنگفتی را به آموزش و پرورش تحمیل می‌کند. پر واضح است که پرورش نیروهای سالم فکری و کارآمد از کارویژه­های اساسی نظام آموزش و پرورش هر کشوری است که می ­تواند جامعه را به سوی ترقی و پیشرفت رهنمون سازد و این امر تنها از طریق جوانان بالنده و پویا امکان­ پذیر خواهد بود.

1. ماهیت کار وشغل : انواع مشاغل ونوع کار وحرفه در ایجاد جوسازمانی خاص سهم بسزایی دارند. کشاورزی و زراعت در جوامع روستایی در جوی کاملاً متفاوت از مؤسسات بانکداری و فعالیت های اداری صورت می‌گیرد .

محدودیت زمانی و جداول و تحویل کار در نشریه روزانه ، جوی کاملاً متفاوت از جو مؤسسه‌ انتشاراتی و پژوهشی دارد . ( عسکریان ، ۱۳۸۳، ص ۱۸۲).

پیامدهای کاربردی جوسازمانی

عموماً فرض بر آن است که جوسازمانی مدارس با مدیریت و رهبری آن رابطه بسیار تنگاتنگی دارد. ادراکاتی که جمع معلمان از محیط کارشان دارند ، انگیزه ها و رفتارهای آنان را در مدرسه و کلاس درس تحت تاثیر قرار می‌دهد. جو باز محیطی با احترام متقابل و درستی را پدید می آورد، به نحوی که رهبری و مدیریت حرفه ای می‌تواند در آن موفقیت آمیز باشد .

اما در جو بسته، محیطی سرشار از بدبینی و دشمنی به وجود می‌آید و هر گونه مدیریت مشارکتی را با شکست مواجه می‌سازد .

نتایج تحقیقات نشان می‌دهد که بازبودن با رضایت بیشتر دانش آموزان از مدرسه و افت تحصیلی کمتر همبستگی دارد . در مدارسی که جو بازتر دارند ، مدیران اعتماد به نفس بیشتری دارند و با نشاط تر می‌باشند . در چنین جوی معلمان خشنودتر ، وظیفه شناس تر و مورد اعتمادتر می‌باشند. درضمن معلمان به اثربخشی خود و مدرسه خود اطمینان بیشتری دارند . همچنین جوسازمانی باز نتایج مثبتی از لحاظ تسهیل فراگرد مدیریت و سرپرستی به وجود می آورد و زمینه را برای تدریس و یادگیری اثربخش فراهم می‌سازد، جوسازمانی باز زمینه را برای مدیریت اثربخش فراهم می‌کند. جوسازمانی مدرسه و مدیریت آن هر دو مهم می‌باشند . پیشرفت مدرسه تابع بازبودن جو و اثربخشی مدیریت و سرپرستی آموزشی آن است (علاقه بند ،۱۳۷۷، صص ۱۰-۱۱).

کنترل و اندازه گیری جوسازمانی

برای کنترل جوسازمانی لازم است که از طرف مدیران اقداماتی انجام گیرد. این اقدامات به طور خلاصه عبارتند از :

1. 1. با توجه به ماهیت و خصوصیت شخصی افراد یک سازمان و ماهیت شغل آنان ، تصمیم گرفته می شود که چه فضاهایی مناسب تر است ، لازمه تصمیم گیری درباره مناسب ترین فضای سازمانی آن است که برای مثال : اگر لازمه انجام وظایف شغلی دارا بودن نیاز به پیشرفت است ، افراد شاغل درآن شغل دارای دارای انگیزه پیشرفت باشند و مدیریت روش هایی را برای فعال کردن آنان پیدا کند. اگر در افراد نیاز نیاز به پیشرفت ضعیف و نیاز به پیوستگی قوی باشد ، فضای سازمانی مناسب آن است که در آن انگیزش پیوستگی کارکنان ارضاء شود و طی آن به میزان گرمی روابط در محیط کار ، دوستی و رفاقت و حمایت افزوده شود .

1. 1. ماهیت و چگونگی فضای سازمان کنونی ارزیابی شود . مدیر لازم است که ابزار اندازه گیری جوسازمانی را خوب بشناسد و به آن اعتقاد داشته باشد. مدیر می‌تواند از پرسشنامه ای استفاده کند که با هدف های اندازه گیری وی مطابقت داشته باشد .

1. 1. مدیر باید تفاوت و فاصله جوسازمانی کنونی با مناسب ترین جوسازمانی را تشخیص دهد.

1. اقدامات عملی که مدیر می‌تواند برای برای بهبود جوسازمانی خود به کار گیرد عبارتند از:

الف) تغییر در وضعیت مکانی و فضایی وسایل : ابزار و نیروی انسانی ، در واقع مدیر می‌تواند نوعی جوسازمانی ایجاد کند که در موقع لزوم نیاز به انسجام با نیاز به پیشرفت ارضاء گردد.

ب ) تغییر در الزامات و خصوصیات شغلی و اهداف : مدیر می‌تواند فضایی را ایجاد کند که مسئولیت افراد در سطح بالاتری باشد . مدیر ممکن است برای چنین کاری تفویض اختیار نماید یا افراد سازمان را در تعیین اهداف سهیم سازد که این کار موجب ایجاد نوعی فضای ساختمند می شود که طی آن تعامل اجتماعی افراد و زیردستان افزایش می‌یابد .

ج ) تغییر در شیوه های ارتباطات و روش های گزارش دهی و گزارش گیری : گزارش گیری و ارتباط رسمی موجب نوعی فضای ساختمند می شود که طی آن تعامل اجتماعی افراد افزایش می‌یابد و چنانچه مدیر خود به صورت مجرای ارتباطات درآید و تعامل اجتماعی بین مدیر و زیردستان افزایش یابد موجب دلگرمی زیردستان می شود .

د ) تغییر در شیوه رهبری : که شامل تغییر در رفتار مدیر با زیردستان می شود .

1. ارزیابی تغییر جوسازمانی : این ارزیابی به مدیر کمک می‌کند تا بهبود در زمینه خاصی از فضای سازمانی را پیگیری کنند و به ارزیابی اثربخش کوشش هایی بپردازند که برای تغییر جوسازمانی به عمل آورده اند(ساعتچی ، ۱۳۷۶ ، صص ۷۲-۸۰ ) .

روش های بهبود جوسازمانی

1. 1. ایجاد انگیزش در کارکنان : انگیزش یکی از ساده ترین و در عین حال پیچیده ترین وظایف مدیر است . ‌به این دلیل ساده است که مردم اگر احساس کنند رفتاری پاداش در پی دارد ، برانگیخته و جذب می‌شوند. ‌بنابرین‏ فقط باید مشخص کنید که شخص چه می‌خواهد تا بتوانید از آن به عنوان پاداش انگیزه استفاده کنید. اما در همین مرحله است که انگیزش پیچیده می شود ، اول آنکه، آنچه را که برای یک فرد به عنوان پاداش مهم تلقی می شود ممکن است برای شخص دیگری مهم نباشد. حتی انتخاب پاداش که برای شخص مهم است، تضمین نمی کند که این پاداش او را برخواهد انگیخت، چرا که پاداش زمانی فرد را برمی انگیزد که احتمال دهدکوشش اوسبب دریافت پاداش خواهدشد(شفیعی،۱۳۸۳).

1. توجه به شخصیت و انتظارات کارکنان مدرسه هرکدام از کارمندان دارای شخصیت منحصربه فرد هستند . در جوسازمانی و ایجاد جو مثبت ، توجه به شخصیت کارکنان برای مدیر بسیار اهمیت دارد. ممکن است بعضی افراد احتیاج بیشتری به راهنمایی داشته باشند که در مواجهه با راهبردهای مشارکت جویانه عکس العمل خوبی نشان نمی دهد.

‌بنابرین‏ فیلمور اشاره می‌کند دلایل قانع کننده ای وجود دارد که مرئوسان را باید به عنوان مهم ترین عامل وضعیت مدیریت مورد توجه قرار داد، مرئوسان در هر شرایطی نقش حیاتی دارند نه فقط ‌به این عنوان که فرد، مدیر یا رهبر را قبول دارد یا رد می‌کند ، بلکه چون به عنوان یک گروه عملاً تعیین کننده میزان قدرت شخصی او هستند، این عضو در همان سطح مدیریت اهمیت دارد (شفیعی،۱۳۸۳).

1. 1. مشارکت معلمین در تصمیم گیری : یکی از مهمترین وظایف مدیر که برای ایجاد جوسازمانی مناسب می‌باشد . زیرا که مشارکت کارکنان در تصمیم گیری باعث به وجود آمدن احساس ارزش در آن ها می شود ، در سازمان هایی که در تعیین خط مشی ء به افراد فرصت شرکت می‌دهند رضایت خاطر بیشتری در افراد حاصل می شود . ‌بنابرین‏ مدیران مدارس می‌توانند با شرکت دادن معلمان در شوراهای تعیین خط مشی ء مدرسه بر رضایت خاطر کارکنان بیفزایند . در نتیجه دو نوع رضایتمندی خاطر برای آن ها حاصل می شود . اولاً می دانند که وجودشان دارای اهمیت است ، ثانیاًً از این طریق به کسب امتیاز نائل خواهند شد،زیرا منافع آنان ‌از طرف‌ گروه مورد توجه قرار می‌گیرد.( شفیعی،۱۳۸۳، ص ۵۵) .

ماده ۸ بدین منظور تدوین شده است تا مبنای استرداد مجرمین قرار گیرد. این ماده بین دولت­هایی که استرداد مجرمین را مشروط به وجود معاهده استرداد می­دانند و آن­هایی که این گونه معاهده­ای را ضروری نمی­دانند تفکیک قائل شده است. دسته اول ممکن است کنوانسیون لاهه را به عنوان مبنای حقوقی استرداد نپذیرند. بند ۱ این ماده مقرر می­دارد: جرم در کلیه معاهدات استرداد موجود بین دول متعاهد بخودی خود از جمله جرایم قابل استرداد تلقی خواهد گردید. دول متعاهد تعهد می­نمایند که در معاهدات استردادی که منعقد می­نمایند این جرم را از جمله جرائم قابل استرداد محسوب بدارند. مطابق بند ۲ ماده ۸ هرگاه دولت متعاهدی که استرداد را مشروط به وجود معاهده می­ کند از دولت متعاهد دیگری که با آن معاهده استرداد ندارد، تقاضای استرداد مجرمی را دریافت دارد، مختار خواهد بود این کنوانسیون را ‌در مورد جرم مورد بحث اساس قانونی استرداد بشناسد، استرداد تابع شرایط مقرر در قوانین دولت متقاضی خواهد بود.علی‌رغم اینکه تدوین کنندگان کنوانسیون موضوع پناهندگی را مطرح و بحث کردند لیکن متن کنوانسیون در این خصوص ساکت است. این شاید قدمی در جهت حمایت از پناهندگان سیاسی تلقی شود و دولت­ها در اجرای ماده ۷ کنوانسیون ممکن است از استرداد این افراد خودداری نمایند و این ضعف اصلی کنوانسیون محسوب می­گردد.^[۱۲۴] در مقابل کنوانسیون اروپایی مبارزه علیه تروریسم با توسعه دایره اعمال تروریستی، دایره جرائم سیاسی را تنگ نموده و هواپیما ربایی را نیز از اعمال تروریستی دانسته است.^[۱۲۵]فرمول یا سیستم «استرداد یا مجازات» معاهده ۱۹۷۰ لاهه، در تعداد دیگری از معاهدات از جمله معاهده ۱۹۷۱ مونترال نیز مد نظر قرار گرفت.^[۱۲۶] باید خاطر نشان ساخت که با وجود معاهده لاهه هنوز بعضی کشورهای عضو از استرداد هواپیما ربایان خودداری ‌می‌کنند؛ مثلاً در سال ۱۹۷۸، دولت آلمان، تقاضای دولت آمریکا را مبنی بر استرداد یک تبعه لبنان رد کرد که در سال ۱۹۸۵ هواپیمایی را ربوده و باعث کشته شدن یک آمریکایی شده بود و استرداد را به تضمین عدم اعدام وی منوط نمود. این امر اگر چه عواقب ناگوار سیاسی برای آلمان در پی داشت ولی دولت آلمان ترجیح داد خود نسبت به محاکمه و مجازات مجرم اقدام نماید.^[۱۲۷]تحقق استرداد مجرمان برای سپردن مجرم به دست عدالت روش خاصی را اقتضا می­ کند. در فاصله سال­های ۱۹۷۰ تا۱۹۷۵ از ۲۶۷ مورد اعمال تروریستی گزارش شده، در ۵۰ مورد تروریست­ها محکوم و در ۳۹ مورد، بدون اعمال مجازات آزاد گردیده­اند. در ۱۶ مورد نیز به علت تقاضای تروریست­های دیگر آزاد شدند و فقط یک مورد از آن­ها به کشور مورد تقاضا مسترد شده است.^[۱۲۸]

اقدامات دولت­ها جهت اعاده کنترل هواپیما

هر کسی در داخل هواپیمای در حال پرواز از طریق غیر قانونی، و با توسل به زور یا تهدید به زور، یا هر نوع ارعاب دیگر، هواپیما را تصرف و یا کنترل آن را در دست گیرد و شروع به ارتکاب اعمال مذبور نماید دولت­ها باید تدابیر مقتضی جهت اعاده کنترل هواپیما به فرمانده قانونی آن و یا حفظ کنترل او بر هواپیما، اتخاذ نمایند. دولتی که هواپیما و مسافرین و خدمه پرواز در قلمرو او هستند، در اسرع وقت، باید تسهیلات لازم را برای ادامه مسافرت مسافرین و خدمه پرواز فراهم نموده و بلافاصله هواپیما و محموله آن را به اشخاصی که قانوناً حق تصرف آن را دارند، مسترد دارد.^[۱۲۹]دولت­ها باید کلیه اقداماتی که جهت اعاده کنترل هواپیما انجام می­ دهند، اوضاع و احوال جرم، کلیه تدابیری که علیه مرتکب جرم یا مظنون ‌به‌ارتکاب آن اتخاذ می­ شود و نتیجه اقدامات مربوط به تقاضای استرداد با سایر اقدامات قضائی دیگر را در اسرع وقت به شورای سازمان بین ­الملل هواپیمایی کشوری اطلاع دهند.^[۱۳۰]

حل و فصل اختلافات

اختلافات بین دولت‌ها، مربوط به تفسیر یا اجرای کنوانسیون ۱۹۷۰ لاهه ابتدا باید از طریق مذاکره حل و فصل شود. در صورت حل نشدن اختلاف، بنا به تقاضای هر یک از طرفین اختلاف، دعوی به داوری ارجاع خواهد شد. اگر ظرف شش ماه از تاریخ تقاضای داوری، طرفهای دعوی نتوانند ‌در مورد ترتیب داوری توافق نمایند، هر یک از آن­ها می ­تواند دعوی را طبق اساسنامه دیوان بین ­المللی دادگستری به آن دیوان ارجاع نماید. دولت­ها در موقع امضاء یا تصویب یا الحاق ‌به این کنوانسیون می ­توانند نسبت به طرق حل و فصل اختلافات، حق شرط اعمال نمایند.

گفتار دوم: اعمال غیرقانونی بر ضد امنیت هواپیمایی کشوری:

معاهده ۱۹۷۱ مونترال تحت عنوان اعمال غیرقانونی بر ضد امنیت هواپیمای کشوری

یک سال پس از تصویب معاهده ۱۹۷۰ لاهه، معاهده ۱۹۷۱ مونترال تحت عنوان «اعمال غیرقانونی بر ضد امنیت هواپیمایی کشوری» به تصویب رسید که دیگر جرایم هواپیمایی، از قبیل ایراد خسارت به تأسیسات هوانوردی و اعمال خشونت آمیز علیه سرنشینان هواپیما را جرم شناخت. این معاهده، کلیه جرایمی را که امنیت مسافران و هواپیما را تهدید می­ کند در برمی­گیرد. بمب­گذاری در هواپیما، ایجاد اختلال در سرویس­های هوانوردی و هواپیما ربایی از آن نمونه هستند.^[۱۳۱] ایران در آذرماه ۱۳۴۹ این معاهده را تصویب کرده­است. تاکنون (نوامبر ۲۰۱۳) ۱۸۸ کشور ‌به این معاهده پیوسته­اند.

به موجب بند ۱ ماده ۱ معاهده، هر کس برخلاف قانون و عمداً مرتکب اعمال زیر گردد، مجرم شناخته می­ شود:

الف- علیه سرنشین هواپیماهای در حال پرواز به عمل عنف آمیزی مبادرت کند که طبیعت آن عمل، امنیت هواپیما را به مخاطره افکند؛

ب- هواپیمای در حال خدمت را از بین ببرد یا ‌به این هواپیما خساراتی وارد کند که پرواز آن را غیر مقدور سازد و با طبیعت آن اعمال، امنیت هواپیما را در حین پرواز به مخاطره افکند؛

ج- به نحوی از انحا، دستگاه یا موادی در هواپیمای در حال خدمت قرار دهد یا وسیله قرار دادن آن بشود،که موجب از بین رفتن هواپیما یا مسبب خساراتی گردد که پرواز آن را غیر مقدور ساخته و یا طبیعت اعمال مذبور امنیت هواپیمای در حین پرواز را به مخاطره افکند؛

د- تأسیسات یا سرویس­های هوانوردی را از بین برده یا به آن­ها آسیب برساند یا کار آن­ها را مختل سازد و یا طبیعت هر یک از این اعمال، امنیت هواپیمای در حال پرواز را به مخاطره اندازد؛

هـ- با علم به مجعول بودن، اطلاعاتی را در دسترس خلبان یا دیگر کادر پرواز قرار دهد که در اثر آن امنیت هواپیمای در حال پرواز به مخاطره افتد. مانند اینکه کسی علی­رغم وجود مشکلات فرود در مقصد، گزارش نادرست به خلبان داده، موجب بروز سانحه­ای شود.

این قانون اصولی دارد که به نظر می‌رسد نسبت به سایر اصول مهجورتر مانده و باید مورد توجه بیشتری قرار گیرد همچنان که به نظر می‌رسد که اصل سوم و چهل و سوم باید بار دیگر توسط دست اندکاران و به ویژه دولت مورد بازخوانی قرار گیرد و زمینه ای فراهم شود تا این اصل اجرایی گردد.

در اصل سوم به صراحت به وظایف دولت در برابر ملت اشاره شده است که دولت موظف می‌باشد اقداماتی را انجام دهد تا رشد فضائل اخلاقی، بالابردن سطح آگاهی های عمومی، آموزش و پرورش رایگان، طرد استعمار، تامین آزادی ها، تقویت بنیه دفاع ملی، پی ریزی اقتصاد صحیح، تامین ‌خودکفایی، امنیت قضائی عادلانه و … محقق شود.

اصل چهل و سوم نیز به صراحت تأکید می‌کند که وظایف اقتصادی دولت شامل تامین نیازهای اساسی، منع اسراف و تبذیر، جلوگیری از سلطه بیگانه بر کشور، تأکید بر افزایش تولیدات کشاورزی، تنظیم برنامه اقتصادی کشور، تامین شغل و … می‌باشد که دولت باید تلاش کند تا ‌به این اهداف دست پیدا کند ‌بنابرین‏ این دو اصل باید بارها و بارها خوانده شود.

فارغ از این مسئله دولت باید تلاش خود را به کار گیرد تا اصل ۴۴ اجرایی شود به عبارت بهتر باید دولت کوچک سازی بدنه خود را در دستور کار قرار دهد و نسبت به آن اهتمام ورزد تا بتواند به اهداف خود دست پیدا کند در غیر اینصورت امکان نیل ‌به این اهداف هرگز میسر نخواهد شد.

اگر دولت همچنان فربه بماند نمی تواند اهداف خود را محقق کند ‌بنابرین‏ دولت باید از تصدی گری خود بکاهد و مسئولیت هایش را به بخش خصوصی واگذار کند ‌بنابرین‏ اجرای اصل ۴۴ مهمترین اولویت دولت به شمار می رود که باید آن را مدنظر قرار دهد و سعی نماید تا برای نیل به آن برنامه ریزی کند و بیش از این زمان را از دست ندهد.

۲-۱۰ کنکاشی در موانع اجرایی شدن اصل چهل وچهار

اصل ۴۴ قانون اساسی، اقتصاد کشور را به سه حوزه دولتی، تعاونی و خصوصی تقسیم ‌کرده‌است. این اصل دولت را مکلف می‌سازد صنایع، معادن و بانک‌های بزرگ را در اختیار و انحصار خود داشته باشد. تجربه قریب ۳دهه انحصار دولت در هر آنچه به ظاهر بزرگ می کند، مجمع تشخیص مصلحت و شورای نگهبان را به صرافت انداخت که مبادا آنچه با تفسیر <بزرگ> در اختیار و انحصار دولت است، خود سدّی بر مسیر توسعه و پیشرفت کشور باشد. سرانجام تبیین مجدد مصادیق این عبارت اصل ۴۴ توسط شورای نگهبان و ابلاغ آن توسط مقام معظم رهبری، راهی جدید در پیش روی دولت گذاشت تا خود را از قید و بند بسیاری از صنایع، معادن، نیروگاه ها، پالایشگاهها، مجتمع های پتروشیمی و بانک‌های دولتی برهاند. اما اجرای این کار خود، کاری بس سترگ است و آمیختن دو عنصر دقت و سرعت در پروسه اجرای این تبیین تازه و راهگشا، مستلزم رعایت بسیاری الزامات و پیشگیری از ظهور و بروز آفات و خطرات احتمالی است.

مهمترین مشکلی که بر سر راه اجرایی شدن سیاست‌های اصل ۴۴ وجود دارد، تفکر و دیدگاهی است که نسبت به سرمایه و ثروت در جامعه ما وجود دارد و به همین دلیل باید پیش از هر چیز به آزادسازی اقتصاد بپردازیم و در مراحل بعدی به مقوله خصوصی سازی اقتصاد توجه کنیم.

ساختارهای قانونی ناهمگون با این سیاست‌ها در برخی موارد به موانعی قانونی در راه اجرای آن ها تبدیل شده است، به عنوان نمونه نبود بازارهای مالی مترقی، انحصارات اقتصادی موجود و رقابت گریزی ارکان اقتصادی کشور از جمله مواردی هستند که احتیاج به اصلاح قوانین موجود و همراه کردن آن ها با سیاست‌های اصل ۴۴ را گریزناپذیر می‌کند.

از همه این موارد مهمتر بحث عدم ثبات قوانین در کشور ماست که از سوی سرمایه گذاران به معنای نبود امنیت برای سرمایه گذاری است و ناگفته پیدا‌ است که سرمایه و سرمایه گذار از ناامنی و بی ثباتی گریزان است و شاید یکی از دلایل جا به جایی های سریع، مقطعی و بی منطق نقدینگی موجود در جامعه ما بین حوزه های مختلف همین عدم امنیت اقتصادی و قانونی باشد.

در کشور ما حتی سیستم بانکی نیز سرمایه گذاری را تشویق نمی کند و با وضع موانع بزرگ برای اعطای تسهیلات، جرات و قدرت درخواست تسهیلات را از سرمایه گذاری به خصوص در حوزه صنعت می‌گیرد.

رئیس سازمان خصوصی سازی با اشاره به مقاومت مدیران دولتی در برابر این سیاست‌ها گفت: دسته ای از این مدیران معتقدند اگر دولت حضوری چشمگیر و پررنگ در حوزه های اقتصادی نداشته باشد، شاهد فراگیر شدن فساد مالی و اقتصادی در جامعه خواهیم بود و چنین طرز تفکری در خوشبینانه ترین حالت دلیل مقاومت و مخالفت ناپیدای آنان است.

پایین بودن درآمد سرانه را در ایران یکی دیگر از موانع پیاده شدن سیاست‌های اصل ۴۴ دانست و افزود: پایین بودن درآمد سرانه لاجرم نبود پس انداز و طبیعت عدم قدرت شرکت در فعالیت‌های اقتصادی سرمایه بر را به دنبال دارد.

رئیس سازمان خصوصی سازی با اشاره به سیر بررسی آیین نامه اجرایی اصل ۴۴ در دولت گفت: بنابر آخرین اطلاعی که من دارم تا ماه ۵۲ این آیین نامه تصویب شده و پیش‌بینی می شود تا پایان سال جاری بررسی و تصویب آن پایان یابد؛ مجلس هم با تشکیل کمیسیون ویژه اصل ۴۴ به شدت پیگیر ارسال این آیین نامه از دولت به مجلس است و عنوان کرده که در صورت تعلل دولت، این آیین نامه را در قالب طرح یک فوریتی در مجلس بررسی و تصویب خواهد کرد.

خصوصی سازی را متعالی ترین مرحله رشد اقتصادی دانسته اند و مشکلی که تمامی دولت ها در سال‌های اخیر با آن دست به گریبان بوده اند و باعث شده تا به سمت استفاده از راه های تجربه شده ای به عنوان روش های مقدماتی تر خصوصی سازی بروند که از آن تعبیر به نهادهای شبه دولتی می شود، مشکل بازار سرمایه کشور ماست.

ارزش بازار سرمایه ما با توجه به ظرفیت های اقتصادی کشور باید بازاری ۵۰۰میلیارد دلاری باشد در حالی که با وجود ورود شرکت مس به بورس که حدود ۲ میلیارد دلار به ارزش بورس اضافه کرد، مجموع ارزش بورس ما به ۳۷ میلیارد دلار رسیده است. ضمن اینکه وجود برخی مقاومت ها باعث شده که دولت ها سعی کنند به نوعی با ۲ مرحله ای کردن واگذاریها از طریق شبیه دولتی ها، بار مقاومتها را کم کنند. (دلاور، ۱۳۷۶).

مشکل اصلی اقتصاد ما در حال حاضر این نیست که بخش انبوهی از ثروت ملی کشور طی ۷۰ سال گذشته نزد دولت و حاکمیت انباشته شده است بلکه به دلیل عدم پویایی و آزادی لازم در فعالیت‌های اقتصادی در طول این سالها، بخش خصوصی نتوانسته به رقم قابل از سرمایه، سود و ثروت دست پیدا کند و به همین دلیل ثروت انباشته نزد دولت و حاکمیت در برابر ثروت بخش خصوصی بسیار زیاد و انبوه جلوه می‌کند در صورتی که در شرایط سالم و درست ثروت و سرمایه بخش خصوصی اینقدر زیاد خواهد بود که اگر از میزان فعلی ثروت دولت هم ذره ای کاسته نشود، این ثروت در برابر ثروت مجموعه بخش خصوصی بسیار ناچیز می کند.

خدمات در اداره خدمات کتابداری شامل: ثبت کتاب های فارسی و عربی و لاتین در دفتر اموالی؛ فهرست نویسی بنیادی کتب انگلیسی، فرانسه و سایر زبانها؛ فهرست نویسی بنیادی کتب فارسی و عربی؛ فهرست نویسی بنیادی CD, DVD, DVD-ROM و نوارهای کاست و ویدئو؛ فهرست نویسی بنیادی پایان نامه ها؛ ورود اطلاعات کاربرگه پایان‌نامه‌ها؛ ورود اطلاعات کاربرگه انگلیسی، فرانسه و عربی و فارسی؛ تولید و نصب لیبل شماره راهنمای کتاب؛ تولید و نصب بارکد کتاب؛ آماده سازی منابع شامل تفکیک، نوشتن سیاهه تحویلی و بسته بندی؛ مهمور نمودن کتاب های ثبت‌شده با مهر سازمان؛ ورود اطلاعات پایانه سفارش و فراهم آوری مواد؛ جستجو و تعیین جا در سامانه سفارش و فراهم‌آوری مواد؛ ورود شماره ثبت در سامانه سفارش و فراهم آوری مواد؛ ثبت مواد سمعی و بصری در دفاتر اموالی؛ فهرست نویسی منابع سمعی و بصری؛ ورود اطلاعات کاربرگه مواد سمعی و بصری؛ بازبینی فهرست نویسی؛ استخراج اطلاعات کتاب‌شناختی از اینترنت به همراه دانلود اصل منبع با رعایت عدم تکرار می‌باشد.

خدمات در معاونت موزه ها شامل: تهیه شناسنامه فرش و منسوجات (به همراه فرم مرمتی) کم کار، متوسط و پرکار؛ تهیه شناسنامه تابلوهای نقاشی و خوشنویسی (کم کار معاصری، متوسط پوستری، پرکار تکراری)؛ تهیه شناسنامه تابلوهای نقاشی بسیار نفیس، معرق، منبت و خاتم؛ تهیه شناسنامه ظروف (بلور، بارفتن، چینی، کریستال، سلادن، فلزی)؛ تهیه شناسنامه علوم و فنون (نجوم، ساعت و ابزارهای علمی)؛ تهیه شناسنامه قرآن و مرقعات؛ تهیه شناسنامه کتیبه های سنگی، فلزات کتیبه دار، سفال، مدال، سلاح، کاشی، اشیای مردم شناسی، علوم طبیعی و ادعیه؛ حروف چینی و صفحه‌آرایی و قراردادن تصویر در شناسنامه های اشیاء؛ نمونه خوانی ومقابله شناسنامه ها؛ ثبت اطلاعات شناسنامه ها در دفتر ثبت اشیاء هر شی؛ ورود اطلاعات کتاب های تخصصی موزه در سیستم؛ ورود اطلاعات فهرست سکه ها می‌باشد.

خدمات در بخش اسناد و مطبوعات شامل: اسکن عکس رنگی و سیاهه و سفید و اسکن نگاتیو اسلاید؛ تصویر‌برداری از اسناد، برید ه جراید، مجلات، روزنامه ها؛ ورود اطلاعات اسناد فارسی توصیفگرها و تاریخ شفاهی و عکس؛ ثبت اسناد و عکس ها و منابع دیداری و شنیداری در دفتر اموالی؛ ورود اطلاعات تاریخ شفاهی، عکس، اسناد و منابع دیداری و شنیداری؛ اصلاح عناوین اطلاعات وارد شده در پایگاه سیمرغ؛ صفحه شماری اسناد، درج شماره صفحه بر روی اسناد با شماره اموالی و زدن مهر و چیدن؛ ورود اطلاعات نشریات ادواری لاتین، فارسی و عربی و اصلاح اطلاعات عنوان و مرتبط با آن در پایگاه نشریات ادواری و عطف نویسی کامل نشریات ادواری به صورت دستی؛ اصلاح کارت موجودی با کاردکس؛ برگه آرایی کارت موجودی و کاردکس؛ چسباندن شناسنامه نشریات، مهر زدن نشریات، صفحه آرایی روزنامه ها و هفته نامه ها، چیدن نشریات در قفسه پیش آرشیو؛ نمایه سازی فهرست نشریات موجود در صفحه نمایه، نمایه سازی مصاحبه ها، نمایه سازی هر کاربرگه اسناد مکتوب می‌باشد.

خدمات در بخش مخطوطات شامل: ورود اطلاعات فهرست برگه کتاب‌های چاپ سنگی؛ تهیه شناسنامه علمی نسخ‌خطی؛ فهرست نویسی پیشرفته منابع فارسی چاپ سنگی؛ فهرست نویسی نسخه های خطی؛ نمونه خوانی نسخ خطی و مقابله نسخ خطی؛ مستند سازی مشاهیر نسخ خطی؛ حروف چینی و صفحه آرایی نسخ خطی؛ ویراستاری محتوایی، ادبی و علمی نسخ خطی؛ تهیه لیبل منابع چاپ سنگی؛ ورود اطلاعات و آماده سازی کتب چاپ سنگی؛ فهرست برگه نویسی کتب چاپ سنگی غیر فارسی و کتب ناشناخته چاپ سنگی؛ دیجیتال سازی جزوات قرآنی و تصویر برداری قرآن های خطی نفیس؛ تبدیل میکروفیلم به فایل دیجیتالی می‌باشد.

خدمات در بخش کتابخانه دیجیتال شامل: ورود اطلاعات در نرم افزار کتابخانه دیجیتال سازمان؛ تایپ فهرست مندرجات کتب چاپی کتابخانه دیجیتال سازمان؛ اسکن طرح جلد کتب چاپی کتابخانه دیجیتال؛ اصلاح فایل های دیجیتالی سازمان می‌باشد.

• • • شرکت یکتا سفیران توس: این شرکت طی قرارداد منعقد شده با سازمان کتابخانه ها، موزه ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی موظف شده است تا بخشی از فعالیت‌های کتابخانه را از سال ۱۳۹۱ تا هم اکنون طی شرح خدمات زیر برای سازمان کتابخانه ها، موزه ها و مرکز اسناد آستان قدس انجام دهد: تایپ با فرمت WORD کتب فارسی چاپی؛ تایپ با فرمت WORD کتب عربی؛ تایپ فهرست مندرجات ۳۰ هزار کتاب چاپی

  

• شرکت عالم آرای شرق: این شرکت طی قرارداد منعقد شده با سازمان کتابخانه ها، موزه ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی موظف شده است تا ماهانه ۴۵ هزار صفحه تایپ شده فهرست مندرجات کتب مخزن چاپی را تهیه و نیز تکثیر و فتوکپی از کتب مختلف سازمان را از سال ۱۳۹۲ برای سازمان کتابخانه ها، موزه ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی انجام دهد.

۲-۲۲ پیشینه های پژوهش در ایران

بربند و ذبیحی (۱۳۷۷) طی تحقیقی با عنوان «مسائل برون سپاری در شرکت توزیع برق مشهد» پس از ارائه دیدگاه و چشم انداز مناسب از شرکت های توزیع به تبیین شرایط خصوصی و برون سپاری فعالیت ها پرداخته و طی نه مرحله با شناخت و تدوین طرح جامع برون سپاری و با ارائه تجزیه و تحلیل مناسب، راهکارهای عملی برای اجرای این طرح و حل مشکلات تدوین گردیده است.

اشرف زاده (۱۳۸۲) در تحقیقی با عنوان «مدلی فراگیر برای برون سپاری خدمات» به بررسی مشخصه‌ های مختلف خدمات با توجه به جدیدترین مطالب منتشر شده پرداخته و سپس یک مدل استراتژیک جهت برون سپاری خدمات ارائه ‌کرده‌است. یافته های وی نشان می‌دهد که این مدل که بر مشخصه‌ های خدمت تأکید دارد به گونه ای طراحی شده که در ضمن سادگی نگاهی فراگیر به موضوع داشته و برای راهنمایی مدیران مفید واقع می‌گردد. در این تحقیق، پس از ارائه مدل و توضیح ‌در مورد ارتباط متغیر ها با یکدیگر نحوه پیاده سازی مدل در یک سازمان و همچنین نتایج حاصل از تحقیق به اختصار بیان شده است.

توکلی(۱۳۸۴) در تحقیقی با عنوان «برون سپاری در نگه داری و تعمیرات» مزایای برون سپاری در نگه داری و تعمیرات ارائه شده و با نگاهی به یکی از متدهای کلی، مدلی برای برون سپاری فعالیت های نگهداری و تعمیرات ارائه داد. در این مدل با توجه به پارامترهای یک فعالیت در خصوص برون سپاری آن تصمیم گیری می شود. پارامترهای مورد‌نظر برای تصمیم گیری عبارتند از: ایجاد مزایای رقابتی و استراتژیک یا غیر استراتژیک بودن فعالیت.

حسن زاده و زندیان، (۱۳۸۴) در مقاله ای با عنوان «تحلیلی مدیریتی بر برون سپاری خدمات کتابداری و اطلاع‌رسانی» فواید، بایدها و نباید های پیش از عقد قرارداد برون سپاری را مورد بررسی قرار دادند و در ادامه مقاله، به بررسی مسائل خرد و کلان مربوط به برون سپاری در کتابخانه‌های ایران پرداختند.