بند ششم ـ تفسیر مواد۴۶و۴۸ قانون ثبت در جهت اثبات رضایی بودن بیع اموال غیرمنقول

ماده ۴۶ قانون ثبت کلیه عقود و معاملات راجع به عین یا منافع املاکی که قبلاً ثبت دفتر املاک شده است را اجباری دانسته است و ماده ۴۸ قانون ثبت ضمانت اجرای ماده ۴۶ قانون ثبت را پذیرفته نشدن اسناد مذکور در ادارات و محاکم دانسته است.

اما سوال این است که آیا قانون‌گذار از تصویب قوانین فوق ایجاد تشریفات بخصوصی در انعقاد عقد بیع اموال غیر منقول را مد نظر داشته است.

به نظر می‌رسد چنین نیست و منظور از غیر قابل پذیرش بودن بدین معنا است که نمی توان به صرف ارائه قولنامه یا سند عادی در محاکم مالکیت را نسبت به ملک اثبات کرد.^[۱۲۵] قانون‌گذار در واقع در پی ایجاد تشریفات خاص در بیع اموال غیر منقول نیست و از فحوای کلام به نظر می‌رسد که قانون‌گذار در پی تعرض به نحوه انعقاد عقد بیع اموال غیر منقول به لحاظ ماهیتی نیست ؛ و اصولاً قانون ثبت به هیچ وجه نحوه انعقاد عقود را بررسی نمی نماید و در قانون مدنی است که چگونگی انعقاد عقود مورد مطالعه قرار می‌گیرد .از مجموع مواد ۲۲و۴۶و۴۸ قانون ثبت چنین به نظر می‌رسد که قانون ثبت در پی تمایز قائل شدن بین اسناد رسمی و عادی و اعتبار بخشیدن به اسناد رسمی در مقابل اسناد عادی است.در حقیقت مواد مذکور در پی مقرر نمودن قوانینی در رابطه با نحوه اثبات عقد بیع است نه نحوه انعقاد آن.

بند هفتم ـ استناد به ماده ۱۲۹۱قانون مدنی به منظور اثبات رضایی بودن بیع اموال غیرمنقول

ماده ۱۲۹۱ قانون مدنی مقرر می کند اسناد عادی در دو مورد اعتبار اسناد رسمی را داشته و درباره طرفین و وراث و قائم مقام آنان معتبر است.

۱ـ اگر طرفی که سند علیه او اقامه شده است صدور آن را از منتسب الیه تصدیق نماید.

۲ـ هرگاه در محکمه ثابت شود که سند مذبور را طرفی که آن را تکذیب یا تردید کرده فی الواقع امضا یا مهر ‌کرده‌است.

همان گونه که به خوبی ملاحظه می‌گردد به موجب ماده ۱۲۹۱ قانون مدنی اسناد عادی در دو مورد مذکور اعتبار اسناد رسمی را دارد گرچه فی الواقع ماهیتاٌ اسناد رسمی نیستند ؛ و بدین ترتیب مفاد آن ها در خصوص طرفین و وراث و قائم مقام آنان معتبر است و به موجب ماده ۱۲۹۰ قانون مدنی نسبت به اشخاص ثالث در صورتی که قانون تصریح کرده باشد.

از مفاد قانون فوق چنین استنباط می‌گردد که مواد ۴۶و۴۸ قانون ثبت تنها در راستای تمایز قائل شدن بین اسناد رسمی و عادی تصویب گردیده است ، زیرا در صورت احراز شرایط مذکور در ماده ۱۲۹۱ قانون مدنی اسناد عادی نیز اعتبار اسناد رسمی را خواهد داشت و بیع اموال غیرمنقول را که قبلاً منعقد گردیده اثبات خواهد نمود.

بند هشتم – استناد به مواد ۱۴۷و۱۴۸ قانون ثبت

مواد ۱۴۷و۱۴۸ اصلاحی قانون ثبت و قانون تعیین تکلیف ثبتی اراضی فاقد سند رسمی به صراحت به اسناد عادی بیع اموال غیرمنقول رسمیت بخشیده و آنان را قابل پذیرش در هیات های حل اختلاف مستقر در دوایر ثبت دانسته است ؛ و حتی به موجب آن اسناد عادی ، در صورت احراز تصرف بلامنازع خریدار و عدم اعتراض سایر مالکین مشاعی به موجب قوانین مذکور سند رسمی مفروز جهت خریدار صادر می‌گردد. مواد مذکور نیز خود دلیل قاطع دیگری بر رضایی بودن عقد بیع اموال غیر منقول و عدم شرط ثبت در دفتر اسناد رسمی جهت عقد بیع املاک در نظام حقوقی ما می‌باشد.

بند نهم ـ نظرکمیسیون در نشست قضایی جزایی دیوان عالی کشور

سوالی در نشت قضایی جزایی دیوان عالی کشور بدین صورت مطرح گردیده که : « نحوه رسیدگی به پرونده های تأیید مبایعه نامه عادی بین اشخاص بدون بررسی و احراز مالکیت ایشان چیست؟ »

نظرات ارائه شده در نشت قضایی از قرار ذیل بوده است.

نظر اول : رسیدگی ‌به این گونه دعاوی که تحت عنوان صحت بیع و اثبات مالکیت خریدار باشد ، دادگاه پس از احراز مالکیت ابتدایی فروشنده (خوانده ) به طرق صحیح و قانونی آن ، حکم به صحت بیع و اثبات مالکیت خوانده صادر می کند ، اما صرف صدور وقوع بیع صرف نظر از بررسی مالکیت خوانده (فروشنده ) و احراز مالکیت وی ، صحیح نبوده و چنین دعاوی بایستی رد شوند.

نظر دوم : باید بین مالکیت اعیان و عرصه تفکیک قائل شد چون با اجباری بودن ثبت اراضی فقط در صورت ثبت رسمی اراضی ، بیع و انتقال آن ها صحیح می‌باشد ؛ اما ‌در مورد اعیان با توجه به اقدام اشخاص در ایجاد ابنیه در اراضی موقوفه آستان قدس و غیره و موافقت بعدی مالکین پس از پرداخت حقوق مربوطه ، رسیدگی ‌به این گونه پرونده و تأیید مالکیت بر اعیان ، صحیح و رافع مشکلات مردم می‌باشد.

نظرسوم : چنانچه خواهان به دنبال اثبات مالکیت خود در پرونده باشد با توجه به منطوق صریح مواد۲۲و۴۷و۴۸ قانون ثبت صرفاً اثبات مالکیت و الزام به تنظیم سند رسمی قابل رسیدگی بوده و در صورت اثبات مالکیت ابتدایی فروشنده (خوانده) و احراز انتقال آن به خواهان و صحت این انتقال با رعایت جمیع شرایط قانونی ، دادگاه حکم به ثبوت انتقال و مالکیت و صدور تنظیم سند رسمی به نام خواهان صادر می کند ؛ اما چنانچه خواسته خواهان صرفا ًاثبات مالکیت خود بدون تقاضای تنظیم سند رسمی باشد این خواسته مخالف صریح روح قانون ثبت اسناد از حیث اجباری بودن ثبت انتقال اموال غیر منقول می‌باشد و وفق بند ۸ ماده ۸۴ قانون آیین دادرسی مدنی دعوا غیر قانونی بوده و بایستی رد شود ؛ اما چنانچه خواسته خواهان تأیید واقعه حقوقی انتقال با سند عادی توسط خوانده به خود باشد و در این دعوای مطروحه بتوان حقی برای خواهان (غیر از اثبات مالکیت) در نظر گرفت بایستی ‌به این دعوا ، وفق اصل کلی لزوم رسیدگی به ترافعات بین اشخاص رسیدگی و استنکاف از رسیدگی ، تخلف محسوب می شود ؛ اما چنانچه این دعوا هیچ اثری نداشته باشد به استناد بند ۷ ماده ۸۴ قانون آیین دادرسی مدنی قابل رد است.

در نهایت نظر کمیسیون در نشست قضای (۷)جزایی بدین صورت ارائه گردیده است.

نظرکمیسیون:

نظریه رفتار گرایی

اصطلاح «وابستگی» در اکثر موارد از سوی دیدگاه یادگیری به کار گرفته می‌شود. نظریه‌پردازان یادگیری نیز از روان تحلیل‌گری تبعیت نموده و بر این عقیده‌اند که نخستین رابطه شخص از وابستگی نوزاد به مادرش به وجود می‌آید . طرفداران نظریه یادگیری وابستگی را شکلی از درماندگی می‌دانند، به عقیده آن‌ ها کودک وابسته نه تنها درصدد جستجوی تماس با مادرش است؛ بلکه دائماً درصدد کسب تأیید و پذیرش از جانب دیگران است و چنین ویژگی در بزرگسالی، بیمار گونه است (پیوسته‌گر و همکاران ۱۳۸۵)

رفتارگرایان نیز فرض را براین گذاشته‌اند که گرسنگی، تشنگی و درد غرایزی اساسی هستند که کودکان را به عمل وا می‌دارند؛ ولی آن‌ ها مفهوم لیبیدو را که قابلیت اندازه‌گیری نداشت نپذیرفتند و نیروگذاری روانی را که فروید مطرح کرده بود چون قابل مشاهده نبود قبول نکرده و به جای آن سائق‌های بیولوژیکی و سایر پاسخ‌های قابل اندازه‌گیری را مطرح نمودند.

از نظر رفتارگرایان آنچه نیازهای بیولوژیکی کودکی را ارضا می‌کند (یعنی سائق را کاهش می‌دهد) «تقویت کننده اولیه» نامیده می‌شود مثلاً غذا برای کودک گرسنه تقویت کننده اولیه محسوب می‌شود. افراد و اشیایی که به هنگام کاهش سائق حضور دارند از طریق تداعی با تقویت کننده اولیه «تقویت کننده ثانویه» نامیده می‌شود (ماسن و همکاران؛ ترجمه پاسایی، ۱۳۸۰)

از این نظر مادر کودک به عنوان منشاء همیشگی تامین غذا و آسایش، تقویت کننده ثانویه محسوب می‌شود. ‌بنابرین‏ کودک نه فقط به هنگام گرسنگی و درد به دنبال او است؛ بلکه در مواقع بسیار دیگری نیز وابستگی عمومی خود را به او نشان می‌دهد . در همین راستا نظریه‌پردازان یادگیری اجتماعی فرض براین دارند که شدت وابستگی کودک به مادر بستگی دارد ‌به این که مادر تا چه حد نیازهای کودک را تامین می‌کند؛ یعنی مادر تا چه اندازه وجودش با لذت و کاهش درد و ناراحتی همراه است (ماسن و همکاران؛ ترجمه پاسایی، ۱۳۸۰)

دیدگاه کردار شناسی

کردار شناسان آن دسته از طبیعت گرایانی بودند که تأکید داشتند لازم است حیوانات در محیط طبیعی خود مورد مطالعه قرار گیرند و نباید محیط مطالعه را به آزمایشگاه محدود نمود. از جمله این افراد می‌توان به داروین، لورننس، تین برگن و بولبی اشاره کرد. در واقع این افراد می‌خواستند رفتار موجود زنده را در یک زمینه تکاملی بررسی نمایند. طبق نظر کردار شناسان هر یک از انواع حیوانات با مجموع‌ای از «الگوهای عاملی ثابت» به دنیا می‌آیند. الگوی عملی ثابت عبارت است از رفتاری کلیشه‌ای و متوالی که در صورت وجود محرکِ محیطی مناسب که به آن «رها کننده» می‌گویند بروز می‌کند. بعضی از الگوهای عملی ثابت فقط در فاصله زمانی محدودی در دوران رشد حیوان فرصت بروز دارد که به آن، دوره حساس یا بحرانی می‌گویند. محرک‌های رها کننده‌ای که قبل یا بعد از دوره بحرانی ظاهر می‌شوند، در رفتار حیوان تاثیر نگذاشته و یا تاثیر کمی می‌گذارند .

« نقش پذیری » الگوی عملی ثابتی است که کمی بعد از تولد در اردک، غاز و بعضی دیگر از انواع حیوانات دیده می‌شود. جوجه اردک تازه از تخم درآمده، فطرتاً آماده است که به دنبال هر شی درحال حرکتی که می‌بیند راه بیافند یا به او نزدیک شود (ماسن و همکاران؛ ترجمه پاسایی، ۱۳۸۰)

این موضوع که نوزاد انسان به هنگام تولد آمادگی بروز رفتارهایی دارد که نه نتیجه رفتارهای قبلی است و نه ‌بر اساس کاهش سائق، توجه «جان بولبی» را به خود جلب کرد، بولبی متذکر شد که از نوزاد انسان رفتارهایی سرمی‌زند که باعث می‌شود اطرافیان از او مراقبت کنند و در کنارش بمانند؛ این رفتارها شامل گریه کردن، خندیدن و سینه‌خیز رفتن به سمت کسی می‌شود. از نظر تکاملی این الگوها از لحاظ انطباق پذیری ارزش دارند، زیرا همین رفتارها باعث می‌شود که از کودکان مراقبت لازم به عمل آید تا زنده بمانند.
واژه دلبستگی را نخستین بار بالبی ‌در مورد پیوند مادر- کودک به کار گرفت. بالبی مایل بود جهت پیوند مادر – کودک واژه‌ای به کار برد که با واژه وابستگی متفاوت باشد. از نظر بولبی دلبستگی کودک به مادر تنها جهت برآورده شدن نیازهای تغذیه‌ای نمی‌باشد

روانشناسان نیز نخست این نظریه را پیش کشیدند که کودک ‌به این دلیل به مادر دلبستگی پیدا نمی‌کند که مادر منبع تغذیه برای برآورده ساختن یکی از نیازهای کودک است؛ اما این نظریه پاسخ‌گوی برخی واقعیت‌ها نبود. برای مثال جوجه اردک‌ها و جوجه مرغ‌ها هر چند از بدو تولد غذایشان را خودشان تامین می‌کنند ولی در عین حال دنبال مادر راه می‌روند و وقت زیادی را با او صرف می‌کنند. آرامشی که آن‌ ها از حضور مادر به دست می‌آورند نمی‌تواند از نقش مادر در غذا دادن به آن‌ ها نشأت گرفته باشد. سلسله آزمایش‌های معروفی که با میمون‌ها صورت گرفته نشانگر آن است که در دلبستگی مادر- فرزند چیزی فراتر از نیاز به غذا در کار است. در واقع تاکیدی که روان تحلیل‌گران و رفتارگراها بر اهمیت فوق‌العاده مبنا بودن تغذیه به عنوان تعیین کننده رشد عاطفی و اجتماعی می‌کردند، از طریق پژوهش‌های بعدی تأیید نشد که نمونه‌اش را می‌توان در کار «هارلو» مشاهده نمود . بالبی و اینزورث همانند دیگر نظریه‌ىپردازان روان‌تحلیل‌گری معتقد بودند که تبیین رفتارهای بزرگسالی ریشه در دوران کودکی دارد؛ با این تفاوت که به نظر آن‌ ها انگیزش انسان توسط «سیستم‌های رفتاری ذاتی» به جای سائق‌های زیستی مثل میل جنسی و گرسنگی راهنمایی می‌شود که سازش یافتگی و بقا در فرایند انتخاب طبیعی تسهیل می‌شود (رمضانی و همکاران ۱۳۸۶).

پژوهش‌های هارلو

هارلو نیز از جمله کسانی است که بالبی را تحت تاثیر قرار داد. بالبی پس از به اتمام رساندن رشته پزشکی با پژوهش و مطالعات هارلو آشنا شد و آن‌ ها را مورد مطالعه قرار داد هارلو از کسانی است که در نظریه های مربوط به کاهش سائق زیستی شواهدی ارائه داد. هارلو و همکارانش تعدادی بچه میمون را مورد آزمایش قرار دادند و آنان را با نمونه جدیدی از رابطه مادر و فرزندی روبرو کردند: تماس بدنی و احساس آرامش. در بعضی از این مطالعات بچه میمون‌ها در قفس که دو نوع مادر مصنوعی در آن بود، قرار داده شدند یکی از مادران از سیم ساخته شده بود و کودک می‌توانست از پستانکی که به سینه مادر نصب شده شیر بخورد. مادر دیگر با پوشش نرم پوشانده شده بود، ولی غذایی به کودک نمی‌داد. بچه میمون‌ها، برخلاف پیش‌بینی نظریه های روانکاوی و رفتار گرایی بیشتر مادر پارچه‌ای را بغل می‌کردند. فقط هنگامی به مادر سیمی اعتنا می‌کردند که گرسنه بودند. وقتی که بچه میمون از چیزی مثلاً یک حشره می‌ترسید به طرف مادر پارچه‌ای می‌رفت و آن را بغل می‌کرد، گویی به او احساس امنیت بیشتری می‌داد. لااقل برای این پستانداران ابتدایی، لذتی که غذا به همراه داشت عامل اصلی دلبستگی بین مادر و فرزند نبود ( باقری ، ۱۳۸۸ ) .

از نظر بالبی اضطراب جدایی زمانی تجربه می‌شود که رفتار دلبستگی فعال می‌شود و نمی‌تواند خاتمه یابد مگر اینکه تجدید دیدار با شخص وابسته صورت گیرد.

۳-۱ اهمیت یا ضرورت تحقیق:

یکی از ضرورت‌های ساختار اقتصاد بخش اجرایی سازمان‌ها، اصلاح روش‌های بودجه‌ریزی و توزیع منابع آن است در حال حاضر در بسیاری از کشورهای در حال توسعه همچون کشورمان ایران از روش‌های سنتی و یا افزایشی بودجه‌ریزی استفاده می‌شود (عبدصبور و راوند،۱۳۹۱). در روش فعلی بودجه‌ریزی، مبنای اصلی، بودجه سالانه سازمان است و بی‌اعتنا به افزایش فعالیت یا پرسنل جدید طبق سال قبل تنظیم می‌شود، در واقع تعیین بودجه بر اساس قدرت چانه‌زنی سازمان تشکیل‌شده است (عیدی و همکاران^[۱]،۲۰۱۱). از مفروضات اصلی بودجه‌ریزی سنتی؛ تجزیه، تفکیک و بخش‌بندی اعضای اعتبار به اجزای داده و توزیع اعتبارات با تخصیص مبالغ جز به ریز داده ها می‌باشد. در بودجه‌ریزی سنتی می‌توان به عدم تناسب سطح فعالیت و بودجه تخصیص‌یافته به هر واحد اشاره داشت اما در بودجه‌ریزی بر مبنای عملکرد منابع به‌تناسب حجم فعالیت به عملیات و فرایندها تخصیص می‌یابد (بوی و کوین،۲۰۰۷).^[۲]

در ایران، به‌رغم جایگاه ممتاز برنامه‌ریزی و اهمیتی که بودجه در تهیه و اجرای برنامه های عمرانی دارد، ابزار چندان کارآمدی نیست. تهیه و تصویب بودجه برای هر دوره مالی توان قابل توجهی از نیروهای کارشناسی دستگاه‌ها را به خود اختصاص می‌دهد و بحث‌های گسترده‌ای را در میان قوای قانون‌گذار و اجرایی مطرح می‌کند. ازاین‌رو فرایند تهیه و اجرای بودجه در نیم‌قرن گذشته به مسئله پیچیده و دشواری در مدیریت بخش عمومی تبدیل‌شده است که پیامدهای نامطلوب و رو به تزاید خود را به دولت تحمیل می‌کند. ساختار بودجه سازمان‌های دولتی کشور، اکنون به گونه‌ای است که به‌راحتی هزینه‌ساز است و منابع واقعی را از منابع غیرواقعی تفکیک نمی‌کند و در بودجه دستگاه‌های دولتی ایران فقط استمرار حیات دستگاه‌ها مطرح است نه ضرورت‌های واقعی جامعه، لذا بررسی موضوعاتی از قبیل اهداف و فلسفه وجودی و توجیهات قانونی ناظر بر تهیه بودجه ‌بر مبنای‌ عملکرد برای دستگاه‌های دولتی موردتوجه و بازنگری قرار نمی‌گیرد. این عوامل منجر به انحراف فرایند بودجه‌ریزی در بخش دولتی از مسیر علمی و صحیح آن به مسیر چانه‌زنی و بهره‌گیری از منابع قدرت در پیش‌بینی و تخصیص بودجه شده است و احساس مسئولیت در این رابطه کم شده و نتیجه این روند اختصاص بخش عمده‌ای از بودجه به کارهای غیرضروری و خارج از اولویت شده است (عبدصبور و راوند،۱۳۹۱). حرکت و اقدامات به سوی بودجه‌ریزی بر مبنای عملکرد به عنوان یکی از محورهای اصلی تحول و توسعه اقتصادی-در کنار سایر محورها چون هدفمندسازی یارانه‌ها، اصلاح نظام بانکی، اصلاح نظام مالیاتی، اشتغال‌زایی و غیره باید در اولویت قرار بگیرد تا سازمان‌های دولتی بتوانند به ایجاد بسترهایی برای مدیریت و برنامه‌ریزی عملکرد و توسعه توانمندی‌های منابع انسانی و فنی گام بردارد (عبدصبور و راوند،۱۳۹۱). بودجه‌ریزی بر مبنای عملکرد در حال حاضر در هیچ یک از دستگاه‌های اجرایی کشور پیاده‌سازی و اجرانشده است و مشکلات شفاف‌سازی و ‌پاسخ‌گویی‌ عمومی دولت در مخارج عمومی وجود دارد. لذا پژوهش حاضر در نظر دارد که شناسایی عوامل موفقیت‌آمیز در استقرار بودجه‌ریزی بر مبنای عملکرد را در دستگاه‌های اجرایی شهر تهران از دیدگاه کارشناسان بودجه ریزی موردبررسی قرار دهد.

۴-۱ اهداف تحقیق:

• • شناخت عوامل مؤثر بر اجرای موفقیت‌آمیز بودجه‌ریزی بر مبنای عملکرد در دستگاه‌های اجرایی شهر تهران.

• • اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر موفقیت بودجه‌ریزی بر مبنای عملکرد در دستگاه‌های اجرایی شهر تهران.

• میزان سنجش استقرار بودجه‌ریزی ‌بر مبنای‌ عملکرد در دستگاه‌های اجرایی شهر تهران.

۵-۱ سؤال‌های تحقیق:

دو سؤال این تحقیق عبارت‌اند از:

• • عوامل مؤثر بر اجرای موفقیت‌آمیز بودجه‌ریزی بر مبنای عملکرد در دستگاه‌های اجرایی شهر تهران کدام‌اند؟

• • ترتیب اولویت/ اهمیت عوامل مؤثر بر اجرای بودجه‌ریزی بر مبنای عملکرد در دستگاه‌های اجرایی شهر تهران چگونه است؟

• موفقیت استقرار بودجه ‌بر مبنای‌ عملکرد در دستگاه‌های اجرایی شهر تهران تا چه میزان است؟

۶-۱ قلمرو پژوهش:

قلمرو این پژوهش به شرح زیر قابل تبیین است:

1. 1. قلمرو موضوعی: این پژوهش ازنظر قلمرو موضوعی ناظر بر شناسایی عوامل مؤثر بر استقرار موفقیت‌آمیز بودجه‌ریزی بر مبنای عملکرد در دستگاه‌های اجرایی شهر تهران است.

1. 1. قلمرو مکانی: قلمرو مکانی این پژوهش در دستگاه‌های اجرایی شهر تهران است.

1. قلمرو زمانی: این پژوهش ازنظر زمانی یک پژوهش تک مقطعی است که بازه زمانی آن سال ۱۳۹۴ است.

ونگر فربرگ کیفیت زندگی را به عنوان آن دسته خصوصیاتی تعریف می‌کند که برای بیمار ارزشمند است و عامل احساس راحتی یا ادراک خوب بودن است و در راستای توسعه و حفظ منطقی عملکرد بدنی، هیجانی و عقلانی است به طوری که فرد بتواند توانایی هایش را در فعالیت‌های با ارزش زندگی حفظ کند (بابز^[۵۱] و همکاران، ۲۰۰۱).

بر طبق نظر خیلتاش و همکاران، کیفیت زندگی برداشت هر شخص از وضعیت سلامتی خویش و میزان رضایت او از این وضع می‌باشد (خیلتاش، آزیتا؛ منتظری، علی؛ نبوی، بهروز، ۱۳۸۵).

۱-۵-۱-۴ تعاریف مفهومی پنج عامل اصلی شخصیت

شخصیت در امتداد پنج بعد یا عامل اصلی شامل روان رنجورخویی، برون گرایی، تجربه پذیری، باوجدان بودن و توافق جویی توصیف می شود (کاستا و مک کرا^[۵۲]،۲۰۰۱،ص ۳۲۵).

روان رنجوری^[۵۳]به تمایل برای تجربه ی اضطراب، تنش، خودخوری، تکانشوری، تفکرغیرمنطقی، افسردگی و عزت نفس پاین اطلاق می شود.

برون گرایی^[۵۴]به تمایل برای مثبت بودن، قاطعیت، تحرک، مهربانی و اجتماعی بودن گفته می شود.

تجربه پذیری^[۵۵]عبارت است از تمایل به کنجکاوی، هنرنمایی، خردورزی،انعطاف پذیری، ‌روشن‌فکری و نوآوری.

توافق جویی^[۵۶](مطلوبیت) عبارت است از تمایل برای گذشت، مهربانی، سخاوتمندی، اعتمادورزی، همدلی، فرمانبرداری، فداکاری و وفاداری اطلاق می شود.

باوجدان بودن^[۵۷](وظیفه شناسی) عبارت است از تمایل به سازماندهی، کارآمدی، قابلیت اعتماد، خویشتن داری، پیشرفت گرایی، منطق گرایی و تعمق (کاستا و مک کرا، ۱۹۹۸، ص ۳۲۷و ۳۲۸ ).

۱-۵-۲ تعاریف عملیاتی

۱-۵-۲-۱ تعاریف عملیاتی ورزش ایروبیک

ایروبیک یعنی فعالیتی که عضلات بزرگ را به کار می‌گیرد حداقل ۱۲ دقیقه با حالت ریتمیک و موزون. در شرایطی که سرعت و شدت تمرین قابل تحمل است و نیاز بدن به استفاده از اکسیژن برای مدتی افزایش می‌یابد، این فعالیت انجام می‌گردد.

۱-۵-۲-۲ تعاریف عملیاتی شادکامی

در این پژوهش نمره ای است که افراد در پرسشنامه ۲۹ ماده ای شادی آکسفورد به دست آورده اند.

۱-۵-۲-۳ تعاریف عملیاتی کیفیت زندگی

در این پژوهش نمره ای است که افراد در پرسشنامه ۲۶ ماده ای کیفیت زندگی سازمان جهانی بهداشت به دست آورده اند.

از نظر پزشکی، این ورزش سیستم قلب، عروق، تنفس را تعلیم می‌دهد و با سرعت و بازدهی بالا اکسیژن را می‌گیرد و به قسمتهای مختلف بدن می‌دهد، تنفس یکنواخت از دهان و بینی توأم انجام می‌شود و باعث تبادل اکسیژن و دی اکسید کربن، کنترل قند خون، کنترل فشار خون و کم کردن وزن اضافی بدن خواهد شد. www.iranianasp.com

۱-۵-۲-۴ تعاریف عملیاتی پنج عامل اصلی شخصیت

ابعاد ‌پنج‌گانه شخصیت در این پژوهش به کمک نمره هایی که فرد در پاسخ به سوالات هر یک از بخش های روان رنجورخویی، برون گرایی، تجربه پذیری، باوجدان بودن و توافق جویی در فرم کوتاه پرسشنامه شخصیتی نئو که شامل ۶۰ سوال است، به دست آورده اند سنجیده شده است.

فصل دوم

ادبیات پژوهش

۲-۱ مقدمه

در این فصل ابتدا مبانی نظری متغیر های اصلی پژوهش (ایروبیک، شادکامی، کیفیت زندگی، شخصیت) بیان شده، سپس بازنگری پژوهش های مشابه انجام شده در داخل و خارج کشور مطرح می شود و در پایان، خلاصه و جمع بندی فصل ارائه می شود.

۲-۲ مبانی نظری

۲-۲-۱ ایروبیک

۲-۲-۱-۱ تاریخچه ایروبیک

بیش از چهل سال است که نوعی تمرین هوازی به نام ایروبیک یا حرکات موزون به شکل فزاینده در اکثر جوامع به ویزه در میان بانوان رواج پیدا ‌کرده‌است. در سال ۱۹۶۹ شخصی به نام جکی سورنسن^[۵۸] در آمریکا این فعالیت بدنی را ابداع کرد. او هنرمندی مشهور بود که عقیده داشت این روش تمرین هوازی بهترین روش برای دستیابی به آمادگی جسمانی مطلوب است. او این روش را جازر سایز^[۵۹] یا دنسرسایز^[۶۰] نامید، که اکنون به عنوان ایروبیک شناخته شده و شکل دیگری از حرکات موزون است.

ریشه این نوع ورزش به اجرای موزون محلی و سنتی جوامع اروپایی مربوط می­ شود. ‌به این ترتیب با وجود اینکه الگوی این ورزش از جوامع اروپایی گرفته شده است اما این ورزش به طور گسترده تری در ایالات متحده رواج پیدا کرد. اجرای حرکات بدنی در این رشته ورزشی با آهنگ­های شاد و ریتم دار انجام می­ شود. در واقع ضربه آهنگ در این نوع ورزش به عنوان راهنما برای شمارش تعداد و یا شدت حرکات بدنی است. با ضربه آهنگ، اجراکننده با روانی بیشتری حرکات را انجام می­دهد. به سبب آنکه اجراهای ایروبیکی به نوعی موجب توسعه و افزایش ظرفیت قلبی- عروقی و عضلانی و سوخت چربی­های اضافی بدن می­ شود، ورزشی پرجاذبه و پرطرفدار معرفی شده است. ایروبیک ورزش مردم پسندی است که تلفیقی از حرکات متنوع و موزون همراه با موزیک ‌می‌باشد. طبق آمار هر سال چهل میلیون نفر در کلاس­های گروهی ایروبیک شرکت می‌کنند و این ورزش جزء ششمین فعالیت ورزشی مورد پسند جهان است. هم اکنون این رشته ورزشی حدود سیزده سال است که در میان بانوان ایرانی رواج پیدا ‌کرده‌است و مسابقات آن در سطوح کشوری و برون مرزی برگزار شده است. اما در رده آقایان این رشته، رشته نوپایی است که هنوز قدمت آن به ده سال نرسیده است، اما روز به روز در حال گسترش است. با توجه به اینکه این رشته یکی از رشته­ های اصلی ورزش­های همگانی است، در نتیجه محدودیت سنی نداشته و تمام اقشار جامعه از قبیل کودکان، نوجوانان و بزرگسالان می ­توانند در این رشته ورزشی فعالیت کنند (کورش ویسی، ۱۳۸۸: ایروبیک، آموزش و فواید آن: بامداد کتاب، ص ۵).

۲-۲-۱-۲ معرفی و تعریف ایروبیک

۲-۲-۱-۲-۱ تعریف علمی ایروبیک

از نظر علمی ایروبیک یک نوع تمرین هوازی است. به فعالیت­های بالای دو دقیقه با مدت زمان زیاد و شدت نسبتا کم ایروبیک می‌گویند مانند دویدن، راه رفتن، شناکردن و … . ورزش ایروبیک مجموعه حرکات پیچیده و هماهنگی است که با موسیقی سنتی همراه است. از آنجا که مردم حرکات و فعالیت­های گروهی را می­پسندند، به کلاس­های ایروبیک مراجعه ‌می‌کنند و خود را با کارهای گروهی تطبیق داده و بیشتر از تمرین بدنی لذت می­برند (همان منبع، ص ۱۲).

۲-۲-۱-۲-۲ ایروبیک به چند گروه تقسیم می­ شود

های ایمپکت ایروبیک^[۶۱]: شامل حرکات قدیمی ایروبیک باجهش و پرش است، زیرا پاها کاملا از زمین فاصله دارند.این حرکات توسط یک رقصنده کانادایی ابداع شد. با اینکه روی تکنیک انجام می­شد اما متوجه شدند که باعث بروز صدماتی از قبیل زانو درد درد در ناحیه ساق پا و کشیدگی تاندون آشیل و کمردرد می­ شود.

بند سوم: عفت شکم

عفت را در مقابل با شهوت به کار می‌برند و مفهوم آن خویشتنداری و نگهداری خود در برابر هر گونه شهوت و افراط است.حضرت علی (ع) فرموده‌اند:‍«مکارم اخلاق به کمال نرسد مگر با عفاف و ایثار».^[۲۲۷] عفت یک صفت درونی است و حد وسطی بین شهوت پرستی و خمودی است.شهوت شکم سرمنشا بسیاری از بیماری‌های جسمانی و اخلاقی است تا آنجایی که ممکن است که بر اثر افراط، شهوت شکم یا شهوت جنسی به بت برای انسان تبدیل گردد.^[۲۲۸]

شکم پرستی و پرخوری یکی از صفات نکوهیده نزد انبیاء الهی است که به طور مکرر از این کار مردم را نهی کرده‌اند.علمای علم اخلاق نیز آن را یکی از رزائل اخلاقی می دانند.در حدیثی از امام صادق (ع)آمده است:«چیزی در نزد خداوند مبغوض تر از پرخوری و شکم پر نمی باشد».^[۲۲۹] به راستی که شکم پرستی آفتی برای عقل و برانگیختن طغیان شهوات و امیال نابجای انسانی است.شکم،سرچشمه ی شهوتها و جایگاه رویش دردها و آفتهاست که به دنبال آن، شهوت جنسی و میل شدید به آن، یعنی به زن بارگی و اعتیاد جنسی خواهد انجامید.شهوت شکم و خواهش جنسی به دنبال خود،افزون طلبی و شدت علاقه به مال و مقام را آورده وآنها نیز وسیله ای برای توسعه بخشیدن به مأکولات و زیاد کردن مال و بالابردن مقام می‌باشد.در پی شکم و مال و مقام،انواع حماقتها، سستی ها و درگیریها و ابتلاء به سخن چینیها و حسادتها به وجود می‌آید.نتیجه ی طبیعی سخن چینی و حسد نیز،آفت ریا و مشکل برتری جویی و زیاده طلبی، و کبر و غرور است که سبب و علت حسادت و کینه جویی و دشمنی می‌گردد و تا بدانجا منتهی می شود که اینگونه ‌خصلت‌ها انسان را در اعماق پستی ها و زشتی‌ها فروبرده،غرق می‌سازد.آری همه ی آنچه ذکر شد نتیجه ی مستقیم سستی و عدم مقاومت در برابر شکم و آنچه که از بی بند و باری در اکل، و سیری مفرط و پرخوری به وجود می‌آید، می‌باشد. ^[۲۳۰]

در کلامی از امیر المومنین می خوانیم که:«ایاکَ وَ اَدمان الشبَع فَإِنَّهُ یَهیَّجِ الاسقام وَ یَثیرُ العِلَل؛ ازاعتیاد به پرخوری بپرهیز که انواع بیماری ها را تحریک می‌کند و سرچشمه امراض است.^[۲۳۱] اگر خوی انسان به خوردن وابستگی پیدا کند کم کم انسان به یک نوع اعتیاد و افراط در خوردن مبتلا می شود که این عامل به طور مستقیم بر روح و روان او تاثیر دارد و منشاء بسیاری از مشکلات و انحرافات برای فرد می‌گردد.شکم پرستی حرص و میل انسان را زیاد می‌کند به طوری که حلال خوری و حرام خواری برای او چندان دیگر تفاوت نمی کند و در پی آن راه به دست آوردنش نیز همچنین.زیان دیگری که شکم پرستی دارد قناعت را در انسان از بین می‌برد و کم کم روح به سمت اصراف و زیاده خواهی به چیزهای دیگر کشیده می شود.اینگونه انسان درد انسان دیگر را نمی فهمد و روح او به راحت طلبی و جسم به پروار شدن می‌رسد.

بند چهارم: عفت جنسی

در داستان یوسف (ع) می خوانیم:«وَراوَدَتهُ الّتی هوَ فی بَیتِها عَن نَفسِهِ وَغَلَّقَتِ الاَبوابَ وَ قالَت هَیتَ لَکَ (و آن بانو که وی در خانه اش بود خواست از او کام بگیرد،و درها را پیاپی چفت کرد و گفت:«بیا که از آن توام!»^[۲۳۲]

اکنون می‌خواهیم شرایط و موقعیت یوسف را بسنجیم:می بینیم که غرور جوانی و طغیان شهوت جنسی از یکسو و زیبایی خیره کننده و کشش و عشق عجیب زلیخا و پیرایه ها و لباسهایی که استفاده کرده درقصری زیبا و آینه کاری شده،خلوت و به دور از چشم اغیار بودن وده ها عامل دیگر که کافیست تا هر انسان عادی دیگری بارها دچار گناه و آلوده به شهوت گردد.امّا پاسخی که یوسف می‌دهد این است که:«قالَ مَعاذَ الّلهِ إِنَّهُّ رَّبّی اَحسَنَ مَثوایَ،إِنَّهُ لَایُفلِحُ الظّالِمُونَ:گفت:پناه بر خدا،که او آقای من است،به من جای نیکو داده است.قطعا ستمکاران رستگار نمی شوند.»^[۲۳۳]

به زبان جرم شناسی در اینجا می بینیم که هیچگونه عامل ‌پیش‌گیر برای اینکه فرد مرتکب جرم نگردد وجود ندارد جز اینکه فرد با تکیه بر ایمانی که در خود پرورش داده و باوری که به او می‌گوید کار درست عدم انجام آن فعل است می‌تواند از این مهلکه بدون کوچک‌ترین افسوس و یا پشیمانی عبور کند و از توالی فاسدی که هم خود فرد و هم جامعه پیرامونی و هم اجتماع بزرگتر را می‌تواند درگیر کند رهایی می‌یابد.او با گفتن جمله اَحسن مثوای(جایگاه بهتر) تکلیف گرایش شدید به انجام جرم را روشن می‌کند و با در نظر گرفتن و به جای افسوس از موقعیت از دست رفته امید به داشتن جایگاه بهتر را در دل تقویت می‌کند.چنین فردی اگر ده ها و صدها در موقعیت اینچنینی دیگر نیز قرار بگیرد به سلامت عبور خواهد کرد.